Кӯшониён

Ассалому алейкум, бародар Муҳаммадиқбол. Ман туро хуб мефаҳмам, лекин ошкоро мегуям, ки бо воситаи тарафдорони «Фронти Халқӣ», Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, Помир ва дигар ҳизбҳои дохили Тоҷикистон мубориза бурда намешавад. Чунки одамонашон фарсудаву пир, нотавон, буз, муттаҳам, чоплус, тамошобин, бетараф, муғамбир, раис, бригадир ва ҳоказо шудаанд!  

Чи хел бо ҳамин шахсон мубориза мебаред!  Бояд қувваи нав, ҷавон, фикру ақидаи замонавӣ, дунявӣ, бошанд, на бо ақидаҳои, шуравӣ ва куҳна. Ба фикрам, фаҳмидед. Дигар бас будагист!  Ман кулобӣ, ту помирӣ, вай фалонҷоӣ, вай беҳмадонҷоӣ гуфтанҳо бас будагист. Ҳамин Эмомалӣ Раҳмон дар гирдаш ҳамшаҳрӣ, ҳаммаҳаллӣ ва олу авлодашро ҷамъ кардааст, ки   барои мардуми Тоҷикистон оина барин равшан аст.  Ба назари ман бояд дар байни мардуми Тоҷикистон бошед, на дар байни наҳзативу, помириву фронти халқиву дигарон. Ин гапҳо ҳамааш «пир» шудаанд, бояд бо насли ҷавон бошед.  

  Бигзор мубориза дур ва дер давом кунад. Аммо оқибаташ хуб шавад. Ҷавононро  ватандӯст тарбия кунед, на наҳзатӣ, на халқӣ- демократӣ, на фалон ва на беҳмадон. Дида истодаед, ки ғайримусулмонон мусулмонситезӣ мекунанд. Ту кудак нестӣ, ки ман туро насиҳат кунам. 

 Фронти Халқӣ ва Ҳизби Наҳзати Исломи Тоҷикистон ва дигарҳояш даст ба куштори мардуми бегуноҳи Тоҷикистон доранд: «чо мекни думби ҳаминора грифта гаштаӣ, ино аз корҳои кардаи худшон тарсида гаштаанд, ки ояндаи фарзандҳояшон, чи мешавад, ту бошӣ иноро ба мубориза даъват мекунӣ. Агар гапи манро гирӣ бо ҷавонҳои тару тоза муборизаро давом диҳед, ҳатто оила надошта бошанд, фаҳмо, то ки фикри оилаашро карда қафо нагардад. Ту сар кун, дигарон давом медиханд.  

 Номи ташкилотро Ташкилоти ҷамъиятии ҳимоятгарони ватан Тоҷикистон гузоред. Ҳамин шабу рӯз шанс доред, фардо дер мешавад, чунки вазъияти ҷаҳон  тағйр ëфта  истодааст, вазъияти байни Россия ва Тоҷикистон хуб нест. Шанс доред. Ба умеди ин пирон ва мусафедон нашавед, агар хостед бо сари баланд ба ватан баргардед, бо Ҳизби наҳзати ислом, ки ҳозир доред, ки баданаш номаълум аст, ҳеҷ вақт ба мақсадат намерасед. Манзур гузаштааш маълум вале ҳоло будаҳояш аслан номаълуманд. Ба назари ман дар Тоҷикистон номи наҳзатро гирӣ, номи Фронти халқиро гирӣ аз барат мегурезанд, ҷавон ҳам бошад, миëнасол ҳам бошад, пир ҳам бошад. Бародар ман ба ту маслиҳат дода истодаам, на фармон, на ганда кардан, ë ба шахсияти ягон кас расидан. Барномаи охиринатро дидам, ба хулоса омадед, барои ҳамин ба ту машварат медиҳам.

Бовар кунед додар Муҳаммадиқбол, дар як ҷое ҳастам, ки эҳтимоли ҳар лаҳзаи депорт ба ватан шуданро дорам. Боз дар ватан проблемаи бисер дорам, аз дастам омадаро ëри мерасонам.

Як чизи дигарро хотирасон кунам, ки Эмомалӣ Раҳмонов барои як мухолифро дастгир намуда ба ватан интиқол додан маблаги калон ва вазифаҳои калону званияҳои калон медиҳад, ту чи медиҳӣ?  Ин тарафашро ҳам ба инобат гиред. 
Дар бораи ҳизби халқӣ- демократӣ роҳбараш, раиси Тоҷикистон. Ба кадом корхонаи давлатӣ корат, афтад, аввал аъзои ҳизби халки демократӣ мешавед. Баъд корат буд мешавад. Як чиро дон. Дар ҳар хонадони мардуми Тоҷикистон 1-2 нафар аъзои ҳизби халқӣ- демократӣ ҳаст. Ту бошӣ ба гуши кар азон мегуӣ. 90%-  мардуми Ғарм дар Тоҷикистон буда, ки аъзои Наҳзати исломӣ буданд аз тарсашон аъзои ҳизби халқии демократӣ шудаанд. Дуруст фаҳмед манро! Инҷо зери коса нимкоса аст. Боз аъзопулиро дар вақту соаташ месупоранд.

Дар хонаи кудакон, як расми роҳбари давлат, як расми апаи Азизмоҳ, як расми Рустами Эмомалӣ монда шудааст. Корманди хонаи кудакон ба фарзандони мардуми Тоҷикистон расми роҳбари давлатро мегуянд, ки ин бобоятон мешавад, расми апаи Азизмоҳро мегуянд ин момоятон мешавад, расми Рустами Эмомалиро мегуянд ин тағоятон мешавад. Боз кудаконро корманди хонаи кудакон мепурсанд, ки фаҳмидед, бо як овоз кудакон ҳа мегуянд.

Ғармиҳоро гуем 360 градус тоб хурдагианд. Ту бошӣ ба умеди Ҳизби наҳзати исломи Тоҷикистон ҳастӣ. Ҳамаи наҳзатиҳои дар Тоҷикистон буда чи гуям, ки аъзои ҳизби халқии демократӣ шудаанд.  Ҳоло ҳамон Европа будагиҳояш ҳам нашуда бошанд аъзои ҳизби халқии демократӣ? Ман нафаҳмидам, ки бо умеди кӣ хастӣ? Ман як муҳоҷирам. 
Дар Тоҷикистон барои як справка меравӣ, справка барои паспорт, ақди никох, метеристка, ҷои истиқомат ва ғайраҳо аввал меравӣ аъзои ҳизби халқии демократӣ мешавӣ баъд справкаро мегирӣ, чунки справка навис ҳам аъзои ҳизби халқӣ-демократӣ аст. Намехоҳам туро да ума давадит кунам. Ҳамин гапҳои манро қабул мекунед? Агар қабул мекунед,ташкилотро официально обявит кунед!

Дигар корҳо он қадар, вай нест. Ягона роҳ ташкилот аст. Ë ҳамин корҳоро бас кунеду аз қафои зиндагиатон шавед. Мардуми Тоҷикистон 50% завербован шудагӣ мебошанд, ҳатто Россия Раҳмоновро намедонад, чи кунад. Дидед чанд бор Россия қирғизро дар як соат роҳбарашро аз байн мебарад. Ту додар ҳоло бисёр чизҳоро  реально қабул надоред. Охирин вариант ин ташкилот аст. Роҳбариашро ба гардан гир, дар гирдат одамони худатро мон барои ватанамон Тоҷикистон хизмат кунед. Бо ман бошед.

Муҳаммадиқбол бародар агар тоҷик ва мардуми Точикистон бошед, бо мо бошед, лекин кулобӣ бошед, суғдӣ бошед, помирӣ бошед, ғармӣ бошед, узбек бошед наҳзатӣ бошед, Фронти Халқӣ ва ғайра бошед, бо шумоҳо нестем!

Гап сари, ғармӣ, кулобӣ, помирӣ, ҳисорӣ намеравад, гап сари тоҷику тоҷикистонӣ меравад. Мо набояд, ки ҳар кадомамон мардуми маҳалҳои ҷудогонаамонро, масалан ман кулобиҳоро, дигараш суғдиҳор, сеюмаш ғармиҳоро дастгириву тарафдорӣ кунем. Баъд, чи бояд шавад? Маълум, ки дигар чоплусӣ мешавад.

 Муҳаммадиқбол бародарам бошед, агар он тарафашро фаҳмед, ин ҳолат ҳамаро чоплус мекунад ва ҳатто занҳояшонро дар ихтиёри Ҷаноби Олӣ мегузоранд. Он инсонҳое, ки дар барномаи шумо баромад карда аз Ҷаноби олӣ таърифу тавсиф мекунанд, ана ҳамин хел одамҳоянд. Саймумин Ятимов, раиси Кумитаи давлатии амнияти миллӣ зану модару падари онҳоро вербовка кардааст. Агар доказательства даркор бошад, ту гуй падари киро оранд зидди фарзандаш гап занад, ба хотири ту дар 3-рӯз мекунам.
Ҳамаи гапҳоят дар барномаҳоят ба назар дуруст меоянд, аммо амалат зери сето ??? аст. Бо хафа нашавед!

Сухани ҳақ киро форидааст? Тем более мардуми Тоҷикистонро, албатта, баъзеашонро. Ман ҳамаи ин бозиҳоро дидаам, гапашон дигар аст, корашон ва мақсадашон дигар аст.

Бародар Муҳаммадиқбол, агар ҳамин навиштаи манро қабул доред, ҷавоб диҳед. Агар тоҷикиро қабул надоред, як мақоли узбекӣ ҳаст: «ҳар калага бир хаëл». Он чи фикру ақидаҳое, ки ту ва ҳамфикоронат доред, мебахшед, барои шумоҳо дуруст аст. Ман  бо ту гап задам- хаттӣ. Чеҳраи ту ба ман нав маълум шуда истодааст. Ман ба ту ва ҳамфикоронат зарурат надорам.

Ман фаҳмидам ту душмани Эмомалӣ Раҳмон ҳастӣ, на душмани фаҳмишаш. Чунки Эмомалӣ Раҳмон ғуломи ақидаву фармонҳои ҳамсоядавлатҳо аст. Ман пешакӣ ба ту мегуям, агар Эмомалӣ Раҳмон бо решаву чешааш аз байн равад, ту агар боз дар оянда дар ҳамин ақидаат истӣ яъне «наҳзатӣ» бошед, аз ҳамон ҷоят ҳам мегурезед. Чунки «наҳзат» дар хуни ҳазорҳо мардуми бегуноҳи Тоҷикистон даст дорад. Агар одамҳоят дар Тоҷикистон бошанд, пурс, ки Эмомалӣ Раҳмон   зиëда аз 20.000ро, дар солҳои 1992 то ин ҷониб зидди наҳзатиҳо ҷанг карда буданд, аз нав ба онҳо як возможность дод, ин шахсон ҳамааш дар шаҳру ноҳияҳояшон ташкилотҳо ташкил карда номнавис шудаанд. Аз ҷавонҳои 20-сола то 70- сола. Ин шахсон талаб доранд, ки бародару падару фарзандони кушташудаи онҳоро аз дасти «наҳзатиҳо» ҷавобашро, кӣ медиҳад?!  Агар чапаашро гирем, фарзандони кушташудаи «наҳзатиҳо»-мухолифони солҳои 1992 ва тарафдорони онҳоро, кӣ ҷавобашро медиҳад? Албатта адади кушташудаҳои наҳзатӣ аз тарафи Фронти халқӣ даҳҳо маротиб зиёдтаранд.

 Мо бояд фоҷиаи гузаштаро фаромуш кунем. Ҳатто дар борааш сухан накунем. Худат чандҳо бор мегуӣ, ки солҳои ҷанги шаҳрвандӣ барои Эмомалӣ Раҳмон як калтак шудагӣ, агар зураш ояд, солҳои ҷанги шаҳрвандиро аз ëдатон набароред гуфта таъкид мекунад, ту ки номи  наҳзатро мегирӣ, чи фарқ дорӣ аз Эмомалӣ Раҳмон? Агар ояндаи хубро хоҳем, боз  ҳамон «наҳзативу Фронти халқӣ» гуфта гардем, ана ҳамин хел рафтан мегирад. Ҳамон гапи Эмомалӣ Раҳмон: «ҳо мардуми Тоҷикистон солҳои ҷанги шаҳрвандиро аз ëд набароред». Вақте номи наҳзативу Фронти Халқиро мегиред боз ба Эмомалӣ Раҳмонов шанс медиҳед. Рости гап барои ҷавонони ҳозира дар бораи «Наҳзат ва Фронти халқӣ» гап занед, не интересно аст. Мо фаҳмидем, ки ту назатӣ мебошӣ. Агар мубориз бошӣ, дигар дар бораи гузашта сухан накунем хуб аст. Сухан кунем барои ту бад аст. Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон ояндааш баъди чанд поколений маълум мешавад. Ту ба умеди онӣ, ки мо мусулмону ҳаминаш кифоя аст. Мардуми Тоҷикистон дастгирӣ мекунанд. Агар дар ҳамин фикр бошӣ, хато мекунед! Шумо сулҳи тоҷиконро ба монанди як асбоб барои худатон истифода бурда истодаед. Мегуед Эмомалӣ Раҳмонов сулҳи тоҷиконро хиëнат кард. Шумоҳо ҳам хиëнат карда истодаед. Як бор нашунидем, ки гуфта бошед, ки моҳо ҳеҷ гоҳ ба сулҳи тоҷикон намекунем. Ë ягон барнома надоред, ки шумоҳо сулҳи тоҷиконро хиëнат карда набошед!
Ман дар бораи қасду нақшаи ҳуҷуми Файзалӣ Саидов дар солҳои 1993 ба Помир хаттӣ равон карда будам. Ҳамин шахсони помирие, ки кушта шуда буданд аз тарафи Эмомалӣ Рахмон ба наздикӣ, қисме аз  ҳамин помириҳо солҳои1992 дар ОМОН -и МВД, кор мекарданд,ҳамаи одамкуширо карданд. Баъд зурашон омад ҳамаро партофтанд ва гурехтанд. Баъд наҳзатиҳо бо ғармиҳои бечора дар балои бад монданд. Ман ҳамаи инро бо чашми худ дидам. Вақте ғармиро штаби Файзалӣ Саидов меоварданд ва онҳоро допрос мекарданд, ҳамааш як гап мегуфт, ки мо пул ҷамъ  карда медиҳем, помириҳо ҷанг мекунанд.

 Ман ҳамин қадар фаҳмида истодаам, ки ту ростро қабул надорӣ. Ҳар рӯз ҳазор барнома кунӣ ҳам фойда надора, самти фаъолиятатро дигар кунед, гапи манро гир пирӯз мешавӣ. Ту ҳамин хел рафтор кунед, ки мардуми Тоҷикистон дар қасди кушторат нашавад. Ту фикр мекунӣ, ки мардуми Тоҷикистон чи кору бор дар Тоҷикистон рафта истодааст, хабар надорад? Ҳамсояашро дар пеши чашмаш милиса ё амният зада -зада мебарад, ба болои ин бо ҳамсояаш рафту омадро бас мекунанд. Ба ҷои онки ҳамсояашро ҳимоят кунад, бар акс мегурезад аз ӯ. Аммо баъд чи мешавад? Фардо навбати ӯ ҳам мерасад ва ҳамсояи дигараш ӯро гузошта ҳам вой ҷони худам мегуяду мегурезад, то навбаташ расидан.

Дар боло гуфтам ташкилот ҳамон корро кунед, дар оянда мумкин руи хотири ҳамон ташкилот ба Тоҷикистон омада тавонед. Не, агар боварӣ дошта бошӣ, ки дар оянда дар Европа мемонӣ, ё ба муборизаат идома доданӣ бошӣ паноҳат ба Худо.              

 Бародар Муҳаммадиқбол, ман аз совхоз-техникуми ба номи Файзалӣ Саидови ноҳияи Кӯшониён ҳастам. Дар ҳаминҷо як кам дар бораи худам, аз фаъолияти кориам ва зиндагиам нақл мекунам. Ин гуфтор ба бисëр аз мардуми Тоҷикистон дахл надорад! 

Аз солҳои 1989 то инҷониб- соли 2024.

Солҳои 1992 буд. Дар КГБ-и вилояти Хатлон кор ва фаъолият мекардам. Дигарбора аз тарафи Фронти Халқӣ ба кор омада будам! Моҳҳои январи соли 1993 буд. Се нафарро дастгир карда ба КГБ-и он вақтаи вилояти Қурғонтеппа оварданд. Роҳбари онвақта Ғулом Бобоев буд, ки онҳо таҷовузкорон аз гуруҳи Сангак Сафаров буданд. Ба таҷовузи духтари 13 солаи рус даст доштанд. Хабари онҳо ба Файзалӣ Саидов аз тарафи 201 дивизияи рус расида буд. Файзалӣ ба Кумитаи Давлатии Бехатарӣ омад  ва он се нафаро дар ҳавлии КГБ барои гуноҳашон паронд, яъне ба қатл расонид. Лекин ҳамон шабурӯз ҳазорҳо духтарон ва занҳои мардуми Тоҷикистон таҷовуз ва кушта мешуданд, аммо касе намепурсид.

 Мо бояд як чизро фаромуш накунем, ки дар солҳои ҷанги шаҳрвандӣ 150.000   мардуми Тоҷикистон кушта ва беному нишон гаштаанд. Лекин аз тарафи кӣ кушта ва беному нишон гаштаанд, номаълум монд! Мо бояд аз ҳукумати Тоҷикистон талаб кунем, ки ин шахсон чи гуна кушта ва беному нишон гаштаанд! Ва аз дасти, киҳо кушта ва беному нишон гаштаанд. 

  Баъди кушта шудани Файзалӣ Саидов ва Сангак Сафаров аз минтақаи Кулоб зиëда аз 20гурӯҳ ба куштор, таҷовуз ва дуздии моли мардуми Қурғонтеппа даст доранд, аммо ба ягон ҷавобгарӣ кашида нашудаанд. Ҳатто зани ургутӣ дар бозори Кулоб молҳои худро шинохта гапро ба Файзалӣ Саидов расонида дар байни  зиëда аз 2000 боевик гуфта буд. Зани ургутӣ молашро дар бозори Кулоб шинохта аст!

 Гапи дигар ин аст  аз даҳони сардори пости (Каленинобод ) Сарбанди ҳозира аз моҳҳои октябр соли 1992 ҳаррӯз  аз минтақаи Қурғонтеппа аз 40 то 50 мошини калони камаз моли мардуми Қурғонтеппа ба суи минтақаи Кулоб рабуда мешуданд. Ҳаррӯз Сангак Сафаров ба штаби Файзалӣ Саидов барои халосии борҳои дуздиашон меомад! Ин гурӯҳҳо ба деҳаҳо омада шахсони онҷо мондаро кушта, молҳои онҳоро разбой карда хонаҳои онҳоро сузонида баромада мерафтанд. Ин шахсон беҷазо мондаанд. Ҳоло бошад, ин шахсон фарзандони худро оварда дар вазифаҳои қудратӣ ҷойгир кардаанд. Падарони инҳо шахсони  давраи ҷанги шаҳрвандӣ буданд, ки ба куштор ва таҷовуз мардуми Тоҷикистон даст доштанд. Фарзандони онҳо кори падаронашонро дар сохторҳои қудратии имрӯзаи Тоҷикистон давом дода истодаанд. Агар касе аз куштор ва таҷовузи ин шахсон  хабардор аст ба мо расонанд! Мо дастгир менамоем!

 Ин гапҳо ва корҳои дар солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ба амал омада ба ҳамаи мардуми Тоҷикистон тааллуқ надорад, ба ҳамон касоне, ки ба куштор ва таҷовузи мардуми Тоҷикистон даст доранд ба онҳо тааллуқ дорад, давоми кори онҳоро фарзандони қотилон давом дода истодаанд, ки дар сохторҳои қудратии имрӯзаи Тоҷикистон кор ва фаъолият мекунанд! Мо мардуми Тоҷикистон имрӯз бояд қилро аз хамир ҷудо намоем. Агар ҳукуматдорон ва ҳукумати Тоҷикистон гапро нафаҳманд, албатта, бо яроқ зиддият нишон додан зарур аст, чунки агар ҳукуматдорон гапро нафаҳманд роҳи дигаре нест.Ҳамаи кормандони ҳифзи ҳуқуқ аз минтақаи Кулоб мебошанд, ба дигарон аз дигар минтақаҳои Тоҷикистон дар сохторҳои қудратии имрӯзаи Тоҷикистон ҷои кор нест! Ҷои паноҳиаш нест, аксарияти вазирон аз минтақаи Кулоб мебошанд, коргарон ҳам аз минтақаи Кулоб мебошанд. Ин ба чи шаҳодат медиҳад?

 Чаро ҳукумати Тоҷикистон аз ин рафторҳои номардонаи худ шаҳодат намедиҳанд? Магар боқии мардуми Тоҷикистон душмани ҳукумати ҳозира аст, ки мардуми як минтақаи Тоҷикистонро гирди худ ҷамъ карда аст. Ҳукуматро ғасб карда гирифтед, лекин обод карда натавонистед, коратон ва чашматон фақат дар киссаи мардуми Тоҷикистон ва дуздии моликияти давлат аст! Дар фикри ободии Ватан -Модар нестед. Ватан -Модарро медуздед ва ғорату таҷовуз мекунед, худозадаҳо. Ояндаи шумоҳо ва фарзандонатон бо номи хоини ватан ва таҷовузкор боқӣ хоҳад монд.
Охир саг барин мемуред ва ба назди кушташудагонатон бармегардед!  Ва он рӯз номардиятонро ба гардан мегиред, то охирататон як номарди хиëнаткору дузд  мемонед. Бедину беном мемонед. Дидорҳо дар қиëмат мешавад, агар мусулмон  муред.
Бародар Муҳаммадиқбол! Ҳамин навиштаҳои маро, агар хубу дуруст ҳам набошад дар барномаи «Номаҳо аз ноҳияҳо» нашр мекардед, нағз мешуд. Ба хотири ояндаи ҳамкорӣ ва ояндаи Тоҷикистони озод!
Отдельно мешуд, хубтар мешуд.
Дар бораи раиси КДАМ-иТоҷикистон мегуям. Саймумин Сатторович Ятимов, кличкааш Раис ва Муаллим мебошад, ба мо маъқул нест, чаро маъқул нест? Одами давлатӣ ба ҳама маълум аст, бо пешниҳоди он давлат сардори КДАМ-и Ҷумҳурии Тоҷикистон шудагӣ аст. Охирин бор дар онҷо кор карда буд, политикаи он кишварро дасгирӣ карда истодааст. Ҳамин қадар мардуми Тоҷикистонро амният бо фармони Ятимов вербовка кардааст. Ҳатто аз бисëрии вербовка кардани мардуми Тоҷикистонро, кормандони амният успети вербовка шудагӣ одамонро допросро надоранд. Чигуна одамонро амният вербовка мекунанд? Мисол худат дар муҳоҷират, Россия, писарат дар Россия, оилатро фарëд мекунанд, оилаатро вербовка мекунанд. Барои хотири армия падаратро, модаратро, вербовка мекунанд. Баъд падару модарат чи гуяд, «бачам чо мекунед, чи даркор ҳамин корҳо». Ҳозир дар амнияти Тоҷикистон ҳама одамони наздики Ятимов аст. Касе дар амнияти Тоҷикистон ба кор омад, ҳатмани ҳатман бо воситаи Раис.
Як чизи дигарро аз солҳои 1992 -1997 дар бораи дар сафи Фронти Халқӣ будани худ илова кунам, то мардуми Тоҷикистон хулосаи худро баëн намоянд. Дар навор дидем, ки Лангарӣ Лангариев ошкорро мегуяд, ки дар ҷанги Каленинобод 1764 нафаро куштааст. Лекин нагуфт, ки киро куштааст. Ман мегуям, ки киро куштааст. Ҳамон шахсонеро куштааст, ки дар хонаи худ буданд аз он ҷумла пиронсолон, занону кудакон аз мардумони водии Рашт буданд онҳо!  Ман қариб дар аксари амалиëтҳои байни мухолифин ва Фронти Халқӣ иштирок кардаам. Дар ҳар як амалиëти байни мухолифин ва Фронти Халқӣ аз тарафи мухолифин аз 2- то 5 нафарӣ кушта шударо медидем, халос; аз тарафи Фронти Халқӣ аз 5 то 10 нафар кушта мешуд. Лекин кушташудагони Фронти Халқӣ бештар аз пушташон яъне аз қафо паронда, кушта шуда буданд. Яъне онҳоро худиҳо аз қафояшон мепарониданд. Чунки дар қафо паноҳ шуда намеонистанд, ки тирро ба кадом тараф мезанад. Ин ҳолатро  он вақт ҳама медонистанд, лекин хомуширо риоя мекарданд, чарро? Чунки касе гапи ҳақро мегуфт ва ё пушти мухолифинро мегирифт кушта мешуд. Дар Фронти Халқӣ шахсоне буданд, аз мухолифине, ки дар хонаҳояшон монда буданд, ҳимоят мекарданд, аммо ин шахсон дар муҳориба бо мухолифин кушта мешуданд. Боз як ҷавоби дигар ба онки Лангарӣ Лангариев киро куштааст?  Милицияи ҳукумати шуравӣ буд?  Чаро ҳукумати Тоҷикистон хулосаи худро нисбати ин шахсон баëн Намекунад? Ҷавобаш ин аст ки худи ҳукумати Тоҷикистон дар ҷиноятҳои Лангарӣ Лангариев, Саидшо Шамолов, Суҳроб Қосимов, Хуҷа Каримов даст доранд!
Ин гадоҳои ҳукуматдорони Тоҷикистон, меъдаашон гушна аст. Чунки авлоди онҳо хонаруб, таги молруб, яъне кунтозакунакон буданд. Имрӯз, пешвои миллат, вазир, кабир шудаанд, кунлесон, аз як минтақаи ба ҳама маълум
Э, шарм доред, гадоҳо аз ….
Дар хонаҳоятон як табақ доштед ë не, имруз пешво, вазир, начальник!  Товба, айба намедонед, ба гуфти худатон к@очаҳо!

Сообщение Номаи як кегебшник ба Ислоҳ: «На Наҳзат, на Фронти халқӣ, ташкилоти наҷоти миллат» появились сначала на ISLOH.net.

27 июни соли 1997 баъди панҷ соли ҷангу хунрезӣ ва давраҳои гуногуни музокирот дар Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Покистон, Эрон ва Афғонистон дар пойтахти Русия бо ҳузури намояндаи махсуси СММ, намояндагон аз ҳамаи ин кишварҳои зикршуда ва созмонҳои бонуфузи ҷаҳонӣ мисли САҲА(Созмони амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо) ва Созмони конфаронси исломӣ ва бо ширкати Борис Елтсин, раиси ҷумҳурии Русия тарафҳои даргири тоҷик хатми ҷангро эълон ва санади сулҳро имзо гузоштанд.

Онҳое, ки берун аз ватан ва овораву муҳоҷир ва гурезаву паноҳанда шуда буданд, бо сари болову баланд бозгаштанд. Кишвар ба марҳалаи одиву ороми зиндагӣ оҳиста-оҳиста бармегашт. 

  Аммо ин  сулҳу субот ду даҳа ҳам идома накард. Оне, ки қудратро бо дастони русу узбак гирифта, тараф ва ҷангафрузи асосӣ буд, дигарбора ҷомеаи тоҷикро ба ду тақсим кард.

Як нуктаи асосӣ ва муҳим дар робита ба сулҳи тоҷиконро бояд ошкоро бигуям. Ин сулҳе, ки соли 1997 ба даст омад, саҳлу сода ба даст наёмада буд. Ин натиҷа, ҳосил ва паёмади ҷанги артиши ҲНИТ буд. Гурзи говсари Артиши ҲНИТ-ро, давоми ин панҷ сол, ки ҳамзамон музокирот ҳам пеш мерафт, бар тораки сараш хурда буд.  Ночор шуда буд, ки биёяд ва бинюшад, ки ёрону ҳамраҳони устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раиси Ҳаракати Наҳзати Исломии Тоҷикистон чи мегуяд. Онҳо чизе хосе нахостанд. Гуфтанд, ки мо сулҳ мехоҳем, мо оштӣ мехоҳем мо ватанамонро мехоҳем, мо хонаамон меравем. Мо на иҷозат дорем ва на иҷозат медиҳем, ки ватан, ҷойе ки хуни нофамон рехтааст,ҷое,ки ободаш кардаем, ҷое,  ки қабри обову аҷдодамон аст, ҷое, ки бачаҳоямон ба дунё омадаанд, ҷое, ки тую мотами мову гузаштагони гузаштааст, мунтаҳо ҷое, ки Аллоҳамон барои мо бахшидааст, ба харобазор ва макони аҷнабӣ ва аҷнабипарастон бадал шавад.  Дурусту дақиқ ҳамин чизе, ки имрӯз мо муҳоҷирону паноҳандагони даври дуввуми ҳиҷрат мехоҳем. На кам ва на беш. Мо ҳам ватанамонро мехоҳем,  хонаву дарамонро мехоҳем.Ин шо Аллоҳ бо лутфу марҳамати илоҳӣ бо сари баланд, ҳамонгуна, ки падарам ва ёрону дустонаш ва халқи тоҷик аз Афғонистон баргаштанд, бархоҳем гашт.

 Устод Нурӣ ва ҲНИТ ва раоёи Нурӣ ва артиши Нурӣ ва мардуми Нурӣ ва пайравони Нурӣ ва оворагону гурезагон  «добитсия» карданд, ҷон бохтанду ҷон доданд ва ниҳоятан  баргаштанд, инки фиребамон карданду ғиромбозӣ ва шайтанат сурат гирифт ин гапи дигар аст.

 Устод Нурӣ ва ҲНИТ омаданд ба ватан. Чанд муддати кутоҳе соҳиби иззат ва пазироиҳои гарми Раҳмонов қарор гирифтнд. Аммо баъд…Раҳмонов, ки санг дар бағал дошт пустинро чапа пушид. Вале бо ин ҳама вуҷуд устоди худобиёмурз ба тамоми номардӣ ва ноҷавонмардӣ ва аҳду паймоншикании Раҳмонов таҳаммул ва тоқат кард. Чун дунболи озу ниёзи дунё, дунболи суратҳисобҳо, дунболи онки роҳи халқро пулакӣ кунад, дунболи онки   бачаву духтару домодҳояшро ба ҳукумат ворид кунад, набуд.

Фикру гумону хиёлаш ин буд, ки қурутови боолича хураку таҳмол хурак як рӯзе сер хоҳад шуд. Аммо хасдузд қасрдузд мешуду сер намешуд. Шоир беҳуда нагуфтааст:

Зи нопокзода мадоред умед,

Ки зангӣ ба шустан нагардад сафед.

Фикр мекунед, ки чаро дар аксарияти мақомот аз Данғараву Фархор мондааст? Фикр мекунед, ки чаро тамоми олу авлод, муру малах, яъҷуҷу маъҷуҷро овардааст? Ҳеҷ гоҳ барои ободӣ ва осоиши мардум нест. Аллоҳи бузург гувоҳ аст ки ҳамчунин нияту нақша надорад, ки барои ин мардум рӯзу рӯзгори беҳтаре фароҳам бисозад.

Ҳар кадоме аз шумо, ки ин набиштаро мутолаа мекунед, аз хонаи худ, аз хонаи ҳамсояи худ, аз деҳаи худ қиёс кунед, ки панҷ соли пеш чанд нафар муҳоҷир  доштеду ҳоло чӣ? Магар дигар муҳоҷират барои тоҷику тоҷикистонӣ фарзу воҷиб шудааст?

Раҳмонов чи кор мекунад? Кушониён месозад, Сиёма –молл месозад, Бонки байналмилалии Тоҷикистон месозад, Коммерсбонк месозад, Спитаменбонк месозад, Авестогрупп месозад, Мармарӣ месозад, Сифат-фарма месозад, Озода –косметикс месозад, Сафеддара месозад, Фароз месозад, Амирӣ месозад ва духтару домоду бачаҳову набераҳояшро таъмин, серу пур ҳар кадоме аз онҳоро миллионер месозад.

Бубинед, ки чи гуна дар малаи ом, дар моҳи барои мусулмонҳои тоҷик шарифу муборак, дар моҳи нузули Қуръони маҷид вай, раиси ин мардум, ба гуфтаи худаш Пешвову Асосгузору доҳии муаззам масту девона мебарояд ва Навруз баргузор мекунад ва занҳову духтарҳоро дар пешаш меҷунбононад:

Қабила чи бошад,ки шоҳӣ кунад?

Ба қудрат чу ояд табоҳӣ кунад?

Мо, оппозитсиони тоҷик ҳамин ҳоло ҳам ёрону пайравони устод Нурӣ ҳастем ва ҳарфи сулҳу оштӣ ба лаб дорем ва барои мардум ва миллати азиз ба сулҳу оштӣ ва бозгашти сарбаландонаро ба армағон хоҳем овард.

Абдуллораҳнамоҳо, атомирхоҷаҳо, низомқосимҳо ва дигару дигарҳо, инҳо на асл доранд на ҷойгоҳ ва на мавқеъ. Ҳоло агар Достиев ҳам буд мегуфтанд, Убйдуллоев ҳам буд мегуфтанд ва фардо  агар ин ҳама чапа шаваду бар фарзе  раис аз оппозитсион ояд боз ҳам ҳаминанд. Ҷойи онҳо исми моро мегиранду леслес мекунанд.

Аммо мо неруҳо ва афроди оппозитсиюн медонем, ки Тоҷикистн дорад ба самти варта ва фалокат пеш меравад.

Мо на як бору ду бор гуфтем, ки ҳадафи Раҳмонов аз шикасту  бастани ҲНИТ чӣ буд?   

Таҳким ва тамдиди қудрати худ, овардани бачаи наркомани худ ба ҷойи худ ва ташкили ҳукумати авлодӣ-қабилаӣ.

Танҳо неру ва мафкурае, ки зидди ин нияти нопок ва шум меистод ва мубориза мекард, ҲНИТ ва ислом буд. Ҳамин имруз ҳам, ки мо инак наздик ба 10 сол мешавад дар ватан нестем ва дар кишвар амал намекунем, аз ҳизби мо ва аз идеология-мафкураи мо тарсу ҳарос дорад.

Раҳмонов, ҳамон номарди ноҷавонмарде аст ки дасти ба сулҳ дарозкардаи худро пас кашид ва дигарбора ба ҳамон боевики сарвайрони Фронти халқӣ бадал шуд.

  Вақте исми Эмомалӣ Раҳмоновро мегиред Фронти халқӣ, Сангак ва ҷурму ҷиноят ва арақ ва водкаву пиво пеши назаротон меояд. Аммо бо зикри исми устод Нурӣ, ислому масҷиду саҷдава Қуръон пеши ру меояд. Иқрор ва эътироф бикунед, ки худи ҳамин тафовути заминиву осмонӣ гувоҳ ва гуё аст ки мо бо чи касофату хабосат бо чи манҷалоб ва бо чи манфуре рубару ҳастем.

Аммо устод Нурӣ то ба охир аҳди худ содиқ монд. Мурду бо сулҳу оштӣ мурд. Аммо Раҳмонов бо чи мемурад? Бо овардани Рустам, бо овардани Озода? Тафовутро мебинед?

Шахсе, ки мегуфт бо ҲНИТ дар ҳар гуша аз дунё сулҳ мекунам, мункир шуд, худаш худашро дурӯғгу кард ва бидуни хиҷолат ва шарм гуфт бо ҲНИТ сулҳ имзо накардааст

Пас, Нурӣ кӣ буд? 

Афту башарааш мисли хук, мисли барзагови ҷуфткаш, мисли буққаи карпатӣ, дам кардааст, таранг дам кардааст, мисли бушкаҳои зарди шуравӣ, ки дар куҷаҳо пиво мефурухтанд, мисли бочкаҳои квасфурушӣ. Чашмонаш намоён нест. Мегуянд, ки ҳарчи меёбад то колбасаву то панир дарун кардан мегираду мебалъад.

 Чанд соли пеш музейи уро ташкил карданд.

  Доскаву партаву столустулҳоро ранг заданд. Зачетная книжка карданаш, дипломаш доданд. Аммо ин чизҳо барои як студенти воқеӣ на зошник сидқ мекунад. Заошникҳо чи тавр мехонанд ба ҳама маълум.

Бор худоё!  Ҳоло ба ин хабар мутаваҷҷеҳ бишавед: «Дар Душанбе Маркази «Пажӯҳиши афкорӣ сиёсӣ ва илмии Пешвои миллат» таъсис ёфт». Афкори сиёсиву илмии пешвои миллат яъне чӣ? Кадом афкори сиёсӣ, кадом афкори илмӣ

  Ин косалесони дарбори Раҳмонов намедонанд, ки ва чи кор бикунанд? Вақте фарқи ҳарфи хурд аз калонро намефаҳмад, вай чи афкори илмӣ дорад? Шарму ҳаё пок аз шумо рафтааст. Як нафареро, ки шабурӯз дар фикру нақшаву нияти дуздиву тозӣ аст, шахсе, ки ба ҷуз аз дуздиву тозӣ фикру зикре надорад, шахсе, ки чашмаш аслан сер нахоҳад шуд, шахсе, ки медонад, ки духтаронаш рӯирост шавҳарҳояшонро шохбарсар мекунанд, ҳар кадоме чанд шавҳару хушдору бойфрендҳои ғайримашруъу ғайриникоҳӣ доранд, даюси даюсон аст чи гуна метавонад Пешво бошад ва боз афкори сиёсӣ ва илмӣ дошта бошаду ҷиҳати таҳқиқи он Пажуҳишгоҳ бисозанд.

  Ҳоло мунтазир бошем, ки ин Пажӯҳишгоҳ мақоми байналмилалӣ бигирад. Даҳҳо кас номзади улуми асосгузоршиносӣ, пешвошиносӣ, раҳмоновшиносӣ бишавад, зери назари акдемисиян СС.Ятимов ҳимоя кунад. Ҳей даврону ҷавлон доред, ҳей кайфу сафо доред. Дунё ба коматону сика ба номатон.

Аммо, бо ин ҳама шумо бадбахтед. Чун шумо аз ин ва бо ин мардум нестед. Шумо дигаред. Комилан дигар. Дунёятон, уқбоятон, афкору ақидаатон,  фаҳмишатон, ҳамаҳамаатон дигар аст. Шумо ҷаълӣ, шумо тақаллубӣ, шумо дуруғиед!

Шумо сахт мушкил доред. Мушкили ҳалношуданӣ.

Аммо, мо ҳамин ҳоло ҳам толиби сулҳ ҳастем. Мо дар ватанамон осоишу оромиш мехоҳем. Шарти мо ҳам садо дод, ки ҷиҳати шуруи музокира зиндониҳои сиёсӣ ва бузургони Наҳзат бояд озод бишаванд.

 Ин пирмарди 70уандсоларо хеле хуш меояду мефорад, ки дар наздаш бирақсанд: духтарҳо, ҷавонҳо, хонумҳо ва кампирҳо. Хеле мефорадаш, ки биравад санги асос гузорад, парда пардорад, сипас аҳсан- аҳсан гуяд, як ҷаҳон ташаккур гуяд.

Ва ин масхараро дар шабакаҳо нишон диҳанд.

 Раҳмонов сулҳи бар ивази ҷони даҳҳоҳазорро аз байн бурд.

Он қадар бо ислому муслимин мушкил ва масъала дорад, ки маъмурони амниятӣ ва милисааш рӯзе нест, ки як мулло ё муллобача, як нафраи ришдорро дастгир накунанд. Шумо суҳбатҳои вай бо аҳли уламо дар оғози моҳи шарифи Рамазонро дидед, ки чиҳо гуфт? Ин таъкид ва ин эълони сиёсати зидидинии вай аст ки акнун дигар руирост ва ошкоро дар сатҳи давлат ба амал бароварда мешавад.

  Раҳмонов эълон кард, ки вай ва ҳукумати вай дар марҳалаи ҷадид барои исломситезӣ ва динҳаросӣ ворид шудааст. Албатта,  Раҳмонов,ҳанӯз аз аввалин сооти вуруд ба арсаи сиёсат бо ҳамин ваъда ва қавл, ки бо ислом мубориза хоҳад кард ва таҳти шиори «Нест бод ислом» омада буд, ҳеҷ гоҳе аз ҳошиякашонӣ ва рондани ислом аз ҳаёти мардум даст накашидааст.

Қонуни озодиҳои динӣ ва виҷдон ва Қонуни волидону танзим, ки қабул шуданд, ҳамагӣ нақшу ҷойгоҳи дин дар ҷомеаро коҳиш медиҳанд. Аммо ин як чизи маснуӣ ва муваққат аст.

 Бархеашон аз мо мепурсанд, ки шумо чи кор кардед? Дарахт шинонидед? Ё мегуянд, ки биё инҷову бо мо бош.

Ман дарахт шинонидаам. На якто. Аммо ман агар биравам, ки ҳатман ва ин шо Аллоҳ хоҳам рафт, мегираду турма мекунад. Аз ин ба шумо чи суд ва ё ба худи ман чи суд? Мо аз рӯву рӯзи хушӣ Аврупо наомадаем.  Лаҳистон, Донмарк, Ҳуланд,  Олмон ,Фаронса …Чаро мо бояд инҷо бошем. Бале мо гушна ва бараҳна ва бесарпаноҳ нестем. Амнем. Аммо мо ватан дорем бояд дар ватанамон бошем.

Сулҳ ҳамин аст ки дар ватан бошӣ. Вале дар ватан моро ин буқаи зотӣ, ин барзагови холмогорӣ иҷоза намедиҳад. Дар ватан иҷозаи зист фақат барои Рустаму Озодаву Заринаву Сомониву Парвинаву Рухшонаву …то охир инҳоро зикр кардан намешавад. Ва, инҳо дар сиёсат «қуш» мешаванд, мо қуш набояд шавем, ҳаминки қуш шудем ҷоямон зиндон аст. Мо барои он дар ватан нестем, ки Раҳмонов намемонад. Раҳмонов мегуяд, ки биёву исту дам назан, хап куну шин, заминатро метозам, хонаву даратро, номусатро, масҷиду мадрасаатро, динатро метозам, хоҳару бародару ҳамаатро метозам, ту хап кун бишин.”Агар ба сиёсат кордор шудӣ дар назди қонун ҷавоб мегуй”

Аммо Худо чи мегуяд? Худо мегуяд бо золим будан султаашро қабул кардан иҷозат нест. Ман бар асоси дастуроти Аллоҳ тарки ватан ва ё ҳиҷрат кардам. Ман бар асоси дастуроти Аллоҳ  мубориза карда истодаам. Агар ҳамроҳам бошед, шукру хайратон диҳад, ки ба яқин аҷру подошатон ҳаст дар назди парвардгор, чун хабар додааст, вале агар,  ки ҳамроҳам набошед, ҳамроҳиам ҳам накардед боке нест, кори худатон аст ва тани танҳо меравам ва то ба охир, чун бори дигар мегуям, ки мо сарбози Аллоҳем ва уммати исломем.

Аллоҳ зиндагӣ дар хиффат ва залолат ва таҳти итоати як тоғут ва як мардуд ва як ёғии осиро мамнуъ кардааст.

Аз 4ум то 19уми апрели соли 1994, яъне 30 соли пеш барои оштиву сулҳу салоҳ сари мизи музокирот нишаста ниҳоятан ба он даст ёфта будем. Аммо, ин Раҳмонов ҳамон тоғут ва ёғии зери аҳду қавлаш зада аст, санади имзокардаи худро худ даронду пора карду хиёнате кард,ки на Алллоҳ ва на он шаҳидони гулгункафан ва на зиндониёни бегуноҳи дар зиндонҳои ин касиф буда ӯро нахоҳанд бахшид!

Сообщение Ҳангоме номи ин дуро мегиред пеши назаратон чӣ меояд? появились сначала на ISLOH.net.

(бахши саввум, давраи панҷум)

  Ҳамлаҳои бидуни вақфа ва мудовими расонаҳои расмӣ ва тохтутозҳои «фабрикаи ҷавоб», ки то пойи шоир Бозор Собирро ҳам ба компайни зидинаҳзатӣ кашида буд, дар матбуоти он рӯз бо номи  маъракаи «Антинаҳзат» ном бароварда буд. Тамоми гуруҳҳои фикрии кишварро ба ҷони ҲНИТ андохтанд. Вале, ин ҳама барои бастани ҲНИТ танҳо фазосозии маснуиву ҷаълӣ беш набуд. Аммо, ҲНИТро Раҳмонов, онгуна ки дар Пртоколи 32/20 дидем ба дасти мақомоти қудратӣ супорида буд. Аз инҷо буд, ки билофосила, баъд аз анҷоми нақшаи ба ном кудетои ҳоҷӣ Ҳалим мақомоти Тоҷикистон ба боздошт ва ҳабси аъзои Раёсати олии Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон шуруъ кард. Дуруст аст, ки парванда алайҳи ҲНИТ то ин кудето ҳам омода шуда буд.    

Аммо ташкили ин кудето охирин шонсу охирин илоҷ ва охирин чораи ҳукумат барои маҳву маҳори ҲНИТ буд ва ҳукумат барои иҷрои ин ҳадаф «калаву пуст» зад.

    Акидан таъкид мекунем ки бастани ҲНИТ танҳо ва танҳо ба Раҳмонов муҳим ва зарур буд. Ин танҳо Раҳмонов буд, ки бо ҲНИТ хусумат ва ҳасодат дошт. Баъди омадани устод Муҳиддин Кабирӣ дар раъси ҲНИТ танаффур ва душмании Раҳмонов як бар ҳазор боло рафт.

   Аммо ба рағми муроди Раҳмонов ҳар қадр ки вай болои ҲНИТ фишор овард, ҳар қадр ки  хост онро камрангу беқувват ва заиф нишон диҳад, баракс мешуд. Шумори тарафдору ҷонибдорони ҲНИТ меафзуду меафзуд ва аксарияти мардум бар ин бовар буданд,ки танҳо ҲНИТ аст ки метавонад кишварро аз зери юғи ҳукумати оилавӣ-қабилаӣ раҳо кунад. Наҳзати исломии Тоҷикистон тарафдорӣ ва пуштибонии густардаи мардумро ба даст оварда буд. Ва,аз инҷо буд, ки ба ҲНИТ ҳамчун неруи наҷотбахш раъйу овози худро медоданд. ҲНИТ ба як воқеъияти қотеъ ва инкорнопазиру устувори ҷомеа бадал гашта имкон надошт, ки бо вай ҳисобу китоб карда нашавад. Ҳамин Абдулло Раҳнамо, ки ҳолоҳолоҳост роли ҳазордостони Раҳмоновро мебозад, дар он солҳо роҷеъ ба ҲНИТ мегуфт, ки «..имрӯз ҲНИТ яке аз унсурҳои собити низоми сиёсии Тоҷикистон аст ва ин ки дар бораи он мегӯянд, менависанд, таҳлил мекунанд, худ нишони ҷиддӣ гирифта шудани ин ҳизб аст» ва боз ҳам мегуфт, ки «Интихоботи соли 2010 нишон дод, ки истиқболи мардумии ин ҳизб қобили таваҷҷӯҳ аст»  ва беш аз чунин тафсиру таъвил мекард: «дар шароити мураккаби имрӯз будани ҲНИТ ҳамчун шарики мӯътадили давлат ва ҳамчун яке аз унсурҳои суботи ҷомеа аз ҷумлаи масъалаҳои давлатӣ ва амниятии кишвар мебошад. Агар ба ин масъала аз нигоҳи вазъи минтақа ва ҷаҳон, аз нигоҳи манфиатҳои миллӣ ва давлатдорӣ назар шавад, дар чунин марҳила ҳама гуна талош барои заиф сохтани ин ҳизб ба нафъи давлат ва кишвари мо нест. Ва хуб аст, ки пас аз авҷи овозаҳо дар бораи сарнавишти ҲНИТ, ахиран, Котиби Шӯрои амнияти Тоҷикистон А. Азимов изҳор дошт, ки дар назди давлат, чунин масъала, яъне масъалаи бастани ҲНИТ умуман матраҳ нест. Ин посух аз чунин манбаъи босалоҳият на фақат барои аъзои ҲНИТ, балки барои ҳамаи онҳое, ки ба субот ва амнияти ин кишвар арзиш қоиланд, хабари хубе буд.»

Қисматҳои суҳбати Абдулло Раҳнамо аз ҳамоише таҳти унвони «ҲНИТ, ҷомеа, ҳукумат ва ҷомеаи ҷаҳонӣ» овардем, ки дар ҳафтаномаи «Миллат» мунташир шуда буд.  

Ва, аммо  Прокуратураи генералӣ Ҳизби наҳзати исломиро тарроҳ ва пуштибону ҳодии ин кудето хонд ва аз Суди олии кишвар хост, ки фаъолияти онро манъ кунад. 

Мурофиаи додгоҳии ҲНИТ махфиёна ва дур аз чашми ҷомеаи кишвар доир шуд. Инро ҳам бояд бигуем, ки алайҳи ҲНИТ на танҳо Прокуратураи генералӣ, чанде дигар аз ниҳодҳои ҳукумати Тоҷикистон ҳам шикоят карданд.

   Додгоҳи олӣ 29 сентябр, ҳануз ду ҳафта аз кудетои ҳоҷӣ Ҳалим нагузашта буд, ки ҲНИТро баст ва бадтар аз ин террористӣ эълон кард.

 Бар алайҳи ҲНИТ ҳатто вазорати фарҳанги Тоҷикистон ҳам шикоят кард ва намояндаи он аз додгоҳ хост ин ҳизб мамнуъ ва террористӣ шинохта шавад:

«Намояндаи Вазорати фарҳанг Сафаров Давлат аризаи Прокурори генералиро пурра дастгирй намуда, баён кард, ки роҳбарон ва аъзои ин ҳизб давоми панҷ соли охир даст ба ҷиноятҳои дорои хусусияти экстремистӣ (ифротгароӣ)-террористй зада, дар байни аҳолй, аз ҷумла бо истифодаи воситаҳои ахбори омма норозигию иғво ва кинаю адоват барангехтаанд, ки ин амалҳои онҳо боиси халалдоршавии ҳаёти осудаи шаҳрвандон, амнияти миллй гардида, асосҳои сохти конститутсионй, амният ва соҳибихтиёрии Ҷумҳурии Тоҷикистонро зери хатар гузоштааст. Роҳбарон ва аъзои фаъоли ин ҳизб дар аксар минтақаҳои кишвар фаъолият карда, барои нооромии авзои сиёсй ва барангехтани кинаю адовати миллй мусоидат намудаанд. Аз суд хоҳиш намуд, ки аризаи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон қонеъ карда шавад.»

Бале, ин ҳамин Давлат Сафар аст, ки ҳоло муовини вазири фарҳанги Тоҷикистон мебошад.   Аммо агар ҲНИТ тавассути васоити ахбори омма даст ба аъмоли ғайриқонунӣ зада буд, чаро як бор дар ин панҷ сол(!) –и мавриди назараш як бор огоҳинома ба ин ҳизб нафиристод. Ин ҳизб тайи он панҷ соле, ки Давлат Сафар дар назар дорад, дар кадом минтақа ва маҳалли Тоҷикистон бесуботиву ноамнӣ, ки боиси халалдор шудани ҳаёти осуда шудааст, ба вуҷуд овард? Ҳиҷ мисолу мадраке пешниҳод накардааст.

Намояндаи вазорати адлияи Тоҷикистон ба Додгоҳ протоколҳои гуё бо хоҳиши худ бастани шуъбаҳои ноҳиявӣ ва ихтиёран аз суфуфи ҲНИТ хориҷ шудани масъулин ва аъзои онро пешниҳод карда талаб намудааст, ки ҲНИТ баста шавад, зеро вай дигар ҳуқуқи ҳамчун ҳизби умумиҷумҳурӣ амал карданро надорад:

«Дар суд далелҳои зерин мавриди омӯзишу баррасй қарор дода шудаанд; протоколи ҷаласаи шуъбаи ҲНИТ дар вилояти Суғд аз 20 июни соли 2015, протоколи ҷаласаи ячейкаи бахши ҲНИТ дар шаҳри Хуҷанд аз 18 майи соли 2015, протоколи маҷлиси Раёсати бахши ҲНИТ дар ноҳияи Ғончй аз 06 апрели соли 2015, протоколи ҷаласаи бахши ҲНИТ дар шаҳри Панҷакент аз 23 июни соли 2015, протоколи ҷаласаи ғайринавбатии Раёсати бахши ҲНИТ дар шаҳри Исфара аз 19 июни соли 2015, қарори ҷаласаи ғайринавбатии Раёсати бахши ҲНИТ дар шаҳри Исфара аз 19 июни соли 2015, протокол оиди қатъ намудани фаъолияти ҲНИТ дар ноҳияи Мастҷоҳ аз 11 июни соли 2015, протоколи ҷаласаи бахши ҲНИТ дар ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ аз 10 майи соли 2015, протоколи Маҷлиси ғайринавбатии бахши ҲНИТ дар ноҳияи Ҷаббор Расулов оиди қатъ намудани бахши ҳизб аз 07 майи соли 2015,…..» ва дар умум вазорати адлия ҳудуди 80 протоколро далел меоварад, ки бахшҳои ноҳиявӣ дигар амал намекунанд:

«Мувофиқи ҳуҷҷатҳои ба суд пешниҳодгардида қисмати зиёди аъзоёни ҲНИТ ихтиёран узвияти ҳизбро тарк намуда, тавассути баромадҳояшон дар воситаҳои ахбори омма, аз ҷумла Шабакаи чаҳонии Интернет амалҳои ғайриқонунии ҲНИТ-ро фош ва маҳкум намудаанд.

Далелҳои дар боло овардашуда аз он гувоҳӣ медиҳанд, ки сохторҳои давлатӣ ба фаъолияти ҲНИТ ва шаҳрвандоне, ки ихтиёран ба ин ҳизб шомил гардида, баъдан ихтиёран аз узвияти ҳизб баромадаанд, дахолат накардаанд.

Суд муайян намуд, ки сабаби асосии ихтиёран хориҷ шудани шаҳрвандон аз ҲНИТ ва қатъ кардани фаъолияти бахшҳои он дар вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо он мебошад, ки роҳбарон ва аъзоёни фаъоли он ба ҷинояту амалҳои номатлуб даст зада, боиси коста шудани нуфузи ҲНИТ дар ҷомеа ва байни аъзоёни он гардидааст.

Доир ба масъалаи мазкур ба Вазорати адлия дар маҷмуъ, 76 санаду протоколҳои сохторҳои ибтидоии Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон аз 58 шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ вобаста ба барҳам додани фаъолияти ҲНИТ ворид гардидааст.

Ҳамчунин муқаррар карда шуд, ки гарчанде Вазорати адлия ба унвони роҳбарияти ҳизб огоҳиномаҳои хаттӣ оид ба қатъ намудани фаъолияти ғайриқонуниаш ирсол карда бошад ҳам, аммо Раёсати Олии ҲНИТ огоҳиномаҳои пешниҳодшударо баэътибор нагирифта, қарорҳо ва санадҳои дар боло зикргардидаро ғайриқонунӣ бе баррасӣ мондааст».

Ҳамин тавр Суди олии Тоҷикистон барои бори дуввум (бори аввал соли 1993) 29 сентябри соли 2015 фаъолияти ҲНИТро баст ва онро террористӣ эълон кард. Давлати Тоҷикистон аз тамоми созмонҳои байналмилалӣ талаб кард, ки бо вай ҳамовозӣ ва ҳамраъйи кунанд. Аммо баракс, ҷомеаи байналмилалӣ ин кори ҳукуматро интиқод кард

Хабаргузории расмии Ховар ҳалномаи Суди Олии Тоҷикистонро мунташир кард, ки он нусхаи иттиҳомоте буд, ки Прокуратураи  генералии Тоҷикистон нисбати ҲНИТ зада буд:

“Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳайати раисикунанда Азизов Ш.О., бо котибии Искандарова М., иштироки прокурор Рауфов Ф.Х. намояндагони Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Каримова Р.Б., Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Атоев И.Ҷ., Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Сафаров Д.Ш., Кумита оид ба корҳои дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Шокиров Ҳ.3. ва Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Медиков М., Мирзиёев Х.И. дар маҷлиси ошкорои судӣ, дар толори маҷлисгоҳи Суди Олӣ 29 сентябри соли 2015 парвандаи гражданиро аз рӯи аризаи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба манфиати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ташкилоти экстремистӣ (ифротгаро)-террористӣ эътироф намудани Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон, қатъ намудани фаъолияти ҳизб ва барҳам додани он, қатъ кардани нашри рӯзномаи «Наҷот», бастани Вебсайти интернетии Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон ва манъ намудани воридот, пайдо намудани аудио ва видеосабтҳо, рӯзномаю адабиёт ва варақаҳои ҳизбро баррасӣ намуда,

 ҲАЛ КАРД

Аризаи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба манфиати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ташкилоти террористӣ-экстремистӣ эътироф намудани Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон, қатъ намудани фаъолияти ҳизб ва барҳам додани он, қатъ кардани нашри рӯзномаи «Наҷот», бастани Вебсайти интернетии Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон ва манъ намудани воридот, паҳн намудани аудио ва видеосабтҳо, рӯзномаю адабиёт ва варақаҳои ҳизб қонеъ карда шавад.

Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон ташкилоти террористӣ-экстремистӣ эътироф карда шавад.

Фаъолияти Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қатъ карда шуда, ҳизб ҳамчун шахси ҳуқуқӣ барҳам дода шавад.

Нашри рӯзномаи «Наҷот» қатъ карда шуда, Вебсайти интернетии Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон сомонаи расмӣ таҳти суроғаи http//www.nahzat/tj  ҳамчунин дар шабакаи иҷтимоии www.facebook.com чор адад саҳифа бо номҳои «Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон», «Партия исламского возрождения Таджикистана», «Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон» ва «Партия Исламского Возрождения Таджикистана», дар шабакаи иҷтимоии www.ok.ru панҷ саҳифа бо номҳои «Ҳизби наҳзати исломии», «Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон», «Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон», «Ҳизби наҳзати исломии TJK», «ҲИЗБИ НАҲЗАТИ ИСЛОМӢ ДАР Н.ҚУМСАНГИР» ва дар шабакаи иҷтимоии  www.twitter.com бо суроғаи https://twitter.com/nahzatti баста шуда, воридот, паҳн намудани аудио ва видеосабтҳо, рӯзномаю адабиёт ва варақаҳои ин ҳизб дар Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ карда шаванд.

Аз болои ҳалнома дар муддати як моҳ аз рӯзи супоридани ҳалномаи асоснок ба тарафҳо, ба коллегияи судӣ оид ба парвандаҳои граждании Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон шикояти кассатсионӣ ё эътироз овардан мумкин аст.

  Ва, як соли баъд аз иттихози ҳалномаи Суди олӣ ҳафтаномаи “Тоҷикистон”,дар як мусоҳибаи муфассал бо Азизов Шамс Одинаевич,  қозии додгоҳи парвандаи ҲНИТ мусоҳиба орост ,ки ҳоло як қисмате аз онро инҷо меоварем:

   “-Аз ҷониби  Муҳиддин Кабирӣ, дигар аъзои Раёсати Олии ҲНИТ дар ҳамдастӣ бо собиқ муовини вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Назарзода Абдуҳалим Мирзо аз ҳисоби собиқ размандагони Иттиҳоди нерўҳои мухолифин ва ҷавонони фиребхӯрда зиёда аз 20 гурӯҳи ҷиноӣ, ки ҳар кадомаш иборат аз 15-30 нафар буданд, таъсис дода шуд. Ин гурўҳҳо тибқи нақшаи тарҳрезишуда вазифадор гардида буданд, ки ба иншооти махсусан муҳими давлатӣ ҳуҷуми мусаллаҳона намуда, фаъолияти онҳоро зери итоати худ қарор диҳанд. Ҳангоми баррасии ин парвандаи ҷиноӣ нақшаҳои тарҳрезишудаи ҳуҷуми ин гурўҳҳои ҷинояткор ба иншоотҳои махсусан муҳими давлатӣ, аз утоқҳои кории муовинони раиси ҲНИТ Ҳисайнов Умаралӣ Фатоҳович ва Ҳаитов Маҳмадалӣ Раҳмонович, воқеъ дар суроғаи шаҳри Душанбе, кўчаи Борбад 1 дарёфт шуданд. Тибқи нақшаи мазкур, бояд як гурўҳи 40 — нафараи мусаллаҳ аз ду тарафи бинои Қасри миллат, як гурўҳи 25 — нафара ба бинои Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, як гурўҳи 30 — нафара аз се тарафи бинои Вазорати корҳои дохилӣ, як гурўҳи 25 — нафара аз се тарафи бинои Кумитаи давлатии амнияти миллӣ, як гурўҳи 40 — нафара ба Фурудгоҳи шаҳри Душанбе ва дигар гурӯҳҳои ҷиноятӣ ба биноҳои Вазорати мудофиа, Раёсати мубориза зидди ҷиноятҳои муташакили ВКД ҶТ, Кумитаи телевизион ва радио, Шабакаи якуми телевизиони Тоҷикистон, ТВ “Баҳористон”, Раёсат ва шуъбаҳои ВКД дар ноҳияҳои шаҳри Душанбе ва шуъбаи корҳои дохилии шаҳри Ваҳдат ҳуҷуми мусаллаҳона анҷом медоданд. Ин магар наметавонад асос барои бастани фаъолияти ҲНИТ гардад?

—Кабирӣ зимни суханрониаш  дар нишаст дар Варшава сабти садоеро пахш кард, ки ба собиқ ҷонишини раиси Кумитаи давлатии амнияти миллӣ Абдулазиз Ҷалов тааллуқ дошт.  Айнан хабари сомонаи “Payom net”-ро, ки тааллуқ  ба  ҳизби  мамнуъ-ҲНИТ дорад, меорам: “Дар ин сабт, ки  байни  Абдуқаҳҳори Давлат, узви Раёсати олии ҲНИТ ва Абдулазиз  Ҷалов сурат гирифтааст, Абдуқаҳҳори  Давлат  аз  муовини  раиси КДАМ мепурсад, оё ӯ ба ин ки ҲНИТ дар кудато (табадуллот  ред.) даст  дорад  бовар мекунад? Муовини  Ятимов дар ҷавоб мегӯяд, ки ӯ чун як  шаҳрванд посух мегӯяд, ки  ҲНИТ дар “кудато” даст надорад”. Ин суханро як шахси одӣ не, соҳибмансаби рутбаи баланд мегӯяд. Шояд мақомоти  ҳифзи ҳуқуқ  дар  овардани  далелҳо  ба  сохтакорие  роҳ  доданд?

 — Аз як ҷониб нишондоди Абдулазиз Ҷалов наметавонад асос барои баровардани ҳукми суд гардад. Вале чун наҳзатиҳо ба ин сабт таваҷҷуҳи ҳамаро ҷалб кардан мехоҳанд, мехостам ба он каме равшанӣ андозам. Бубинед, ки онҳо ҳатто муҳтавои сабтро низ таҳриф намуда мехоҳанд ба хостаҳои худ мувофиқ гардонанд. А. Ҷалов дар ҳеҷ куҷо нагуфтааст, ки “ҲНИТ дар “кудато” даст надорад”. Балки дар посух ба саволи Абдуқаҳҳори Давлат  айнан чунин ҷавоб медиҳад: “ҳамчун муовини Раиси КДАМ ҶТ наметавонам посух гӯям, ман ҳоло баробари шумо шаҳрвандам ва ҳамчун шаҳрванд мегӯям, ки “намедонам” ”.Байни “намедонам” ва “ҲНИТ дар табаддулот даст надорад” тафовут аз замин то осмон аст. Ҳарчанд худи А.Ҷалов низ, ҳамчун собиқ корманди мақомоти амният ва собиқ муовини Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии ҶТ ҳуқуқи додани чунин ҷавобро надошт. Ҷалов худаш дар мурофиаи судӣ иштирок намуда буд ва ҳалномаи судӣ баъди аз кор рафтани ӯ,  пас аз чанд моҳ, қабул шуда буд. Илова бар ин, худи ӯ аз ҷониби Назарзода А. гаравгон гирифта шуда буд. Пас чи гуна ӯ “намедонистааст”. Ба чунин ҳодисаҳо аз ҳама ҷиҳат: сиёсӣ, илмӣ, ҳуқуқӣ ва ғайра танҳо қонун баҳо медиҳад. Дар хулосаҳои судя ҳатто санаду нишондоди раиси Кумитаи давлатии амнияти миллӣ наметавонад ягон нақше дошта бошад.  Такяи мо дар додани баҳои ҳуқуқӣ танҳо ба далелҳост. Қонунгузори дақиқан муайян кардааст, ки “Далелҳо оид ба парвандаи ҷиноятӣ маълумоти воқеие ба шумор мераванд, ки дар асоси онҳо суд, прокурор, муфаттиш, таҳқиқбаранда бо тартиби муайяннамудаи КМҶ ҶТ мавҷуд будан ё набудани кирдори барои ҷамъият хавфнок, исбот гардидан ё нагардидани ҳолатро оид ба парвандаи ҷиноятӣ ва ҳолати дигари барои ҳалли дурусти парванда аҳамиятдоштаро муқаррар мекунанд (моддаи 72 КМҶ ҶТ)». Мана чист далел? Боз чӣ гуна далелу исбот лозим…..

 Акнун худатон қазоват кунед. Магар аз ин далели муътамадтар пайдо кардан мумкин аст? Барои давлатҳое, ки ҷон канда ҲНИТ-ро ҷонибдорӣ мекунанд, боз кадом далелҳо лозиманд? Хусусан, барои кишваре мисли Ҷумҳурии Исломии Эрон ва хадамоти махсуси он, ки дастдориашон дар ташкилу анчом додани чандин амалҳои террористӣ аз ҷониби ҲНИТ тасдиқи қонунии худро ёфт». «Тоҷикистон» 30.10.2017

     Ҳалномаи Суди Олии Тоҷикистон дар нисбати ҲНИТ на як санади ҳуқуқӣ, балки комилан сиёсӣ буд. Ин ҳалнома аз ягон ҷиҳат ба ҳалномаҳои дигари Суди Олӣ шабеҳ набуд. Барои таъйиди ин иддио аз арзёбиҳои  “Бунёди Бузургмеҳр”                       ( Buzurgmehr Foundation) ро роҷеъ ба ин ҳалнома чанд қисматеро иқтибос меоварем:

Дар қисми хулосавии Қарори судӣ навишта шудааст: “Аз болои ҳалнома дар муддати як моҳ аз рӯзи супоридани ҳалномаи асоснок ба тарафҳо, ба коллегияи судӣ оид ба парвандаҳои граждании Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон шикояти кассатсионӣ ё эътироз овардан мумкин аст”.

Истифодаи калимаи “ба тарафхо” маънои онро дорад, ки дар мурофиа ду тарафи муқобил иштирок доштанд. Вале чи хеле, ки мо аз омӯзиши Ҳалнома мебинем дар мурофиаи судӣ ягон намояндаи ҲНИТ иштирок надошт. Дар асоси нишондоди шоҳидон ва маълумотҳо аз мақомоти қудратии Тоҷикистон аризаро Прокурори генералӣ санаи 25 сентябри соли 2015 ба Суди Олӣ равон кардааст. Баррасӣ ва Ҳалнома бошад, дар як рӯз анҷом дода шудааст – 29 сентябри соли 2015. 25 сентябри 2015 сол рӯзи ҷумъа мебошад. Рӯзҳои дигар, яъне 26 ва 27 сентябр рӯзҳои истироҳатӣ мебошад ва судҳо кор намекунанд.

Ҳамин тариқ барои баррасӣ ва қабули Ҳалнома аз рӯи аризаи Прокурори генерлӣ ба Суди Олӣ фақат ду рӯз 28 ва 29 монда буд. 29 сентябр мурофиаи судӣ оғоз шуд, яъне барои Ҳайати Суди олӣ фақат як рӯз барои омодасозии парванда, ирсоли хабарнома ва даъватҳои судӣ, омӯзиши аризаи прокурори генералӣ ва санҷидани пуррагии далелҳои пешниҳодшуда барои оғози мурофиаи судӣ, ирсоли нусхаи ариза ба намояндаи ҷавобгар, пурсидани ҷавобгар оид ба аризаи пешниҳодшуда ва ғайра амалҳоеро, ки қонугузорӣ дар моддаи 153 КМГ овардааст, кофӣ кардааст. Гузаронидани чунин амалҳои мурофиавӣ аз қабили омодасозии парванда, маҷлиси пешакии судӣ, таъини парванда ба муҳокимаи судӣ дар як рӯз ғайриимкон ва шубҳанок мебошад. Ҳол он, ки шаҳрвандони Тоҷикистон баррасии аризаҳои худро муддатҳои тулонӣ (се чор моҳ ва ҳатто солҳо интизор мешаванд).

Ба ғайр аз ин ба намояндагони ҲНИТ дар асоси муҳлатҳои муқаррарнамудаи Қонун нусхаи Ҳалномаи судӣ супорида нашудааст.Дар ҳар ҳолат бояд суд ба намояндагони ҲНИТ хабарнома равон мекард. Дар ҳоле, ки намояндагони Раёсати Олии ҲНИТ дар ҳабс буданд ва он вақт суд метавонист ба онҳо имконияти ҳимояи ҳуқуқҳои ҲНИТ-ро диҳад, ё инки ба дигар намояндагони ҲНИТ, ки дар озодӣ буданд, хабарномаи фиристода шавад.

Ҳамин тариқ Суди Олии Тоҷикистон бар хилофи талаботҳои моддаҳои 115 -118 КМГ рафтор намуда ягон хабарнома ба тарафи муқобил, яъне намояндагони ташкилоти ҷаъмиятие, ки дар вақти баррасии парванда дар Тоҷикистон қонунӣ эътироф шуда буд, нафиристодааст. Ин амал боиси он гашт, ки намояндагони ҲНИТ дар баррасии парванда на фақат иштирок карда натавонистанд, балки имконияти овардани шикоят аз болои Ҳалномаро низ гум кардаанд. ҲНИТ дар бораи баррасии парванда умуман огоҳ набуд.

 Мутобиқи талаботи қисми 1 моддаи 40 КМГ дар мурофиаи гражданӣ тарфҳо ин даъвогар ва ҷавобгар мебошанд. Мо медонем, ки даъворо Прокурори генралӣ кардааст ва ин ҳам дар Ҳалнома қайд карда шудааст вале дигар тараф ҲНИТ умуман напурсида шудааст ва ба ӯ сухан надодаанд. Ҳангоми омодасозии парвнда судя бояд амалҳоеро иҷро мекард, ки иштироки ҳатмии тарафҳоро тақозо мекунад: ҳалли масъалаҳо оид ба ҳайати шахсони иштирокчии парванда ва дигар иштирокчиёни мурофиа; пешниҳоди далелҳои зарурӣ аз ҷониби тарафҳо ва дигар шахсони иштирокчии парванда; тарафе ба судя оид ба талаб карда гирифтани далелҳое, ки ӯ наметавонад мустақилона, бе кӯмаки суд ба даст оварад, дархост пешниҳод менамояд; ба даъвогар ва судя дар шакли хаттӣ оид ба талаботи даъво норозигӣ пешниҳод мекунад ва -ғайра.

Суд низ бояд дар марҳилаи омодасозии парвандаи гражданӣ амалҳои муайянеро аз қабили: оид ба вақт ва маҳалли баррасии парвандаи шаҳрвандон ё ташкилотҳои ба натиҷаи он манфиатдорро огоҳ сохтан; масъалаҳои даъвати шоҳидонро ҳал кардан; экспертиза ва барои гузаронидани он коршиноси судиро таъин намудан, инчунин масъалаҳои ба мурофиа ҷалб намудани мутахассис ва тарҷумонро ҳал кардан; бо дархости тарафҳо, дигар шахсони иштирокчии парванда ва намояндагони онҳо аз ташкилот ва шаҳрвандон далелҳоеро, ки тарафҳо ё намояндагони онҳо наметавонанд мустақилона ба даст оранд, талаб карда гирифтанро иҷро мекард. Вале таҳлили Ҳалномаи судӣ, мавҷуд набудани ягон шоҳид ва хулосаи экспертиза гувоҳи он аст, ки аз тарафи Суди Олӣ ин марҳилаи муҳими мурофиаи гражданӣ умуман гузаронида нашудааст. Ин ҳолатро низ боз муҳлати қабул, регистратсия, ба судя Азизов ирсол кардани баррасии ариза, омӯзиши ариза аз тарафи судя, навиштан ва ирсоли хабарномаҳои судӣ, омодасозии парванда, таъини санаи оғози муҳокимаи судӣ, ки дар якуним рӯз қисми рӯзи 25 сентябр ва 28 сентябри соли 2015 анҷом дода шудааст, исбот мекунад. Гузаронидани чунин миқдор амалҳои мурофиавӣ дар муддати кутоҳ гувоҳи дахолат ба фаъолияти Суди Олӣ мебошад.

Дар моддаи 4 КМГ оварда шудааст, ки ҳар шахси манфиатдор барои ҳимояи ҳуқуқу озодиҳо ва манфиатҳои қонунии вайронгардида ё мавриди баҳс қарордоштаи худ, ҳуқуқ ба ҳифзи судӣ дорад. Дар ҳолати таҳлилшаванда аъзоёни ҲНИТ аз ҳуқуқи ҳимояи манфиатҳои худ дар суд маҳрум карда шуда буданд. Дар мурофиаи судӣ ягон намояндаи ҲНИТ иштирок надошт, огоҳ набуд ва адвокат низ аз тарафи суд ба ҷавобгар таъин карда нашуда буд.

Дар рафти мурофиаи судии мазкур ба тарафҳо ҳуқуқҳои баробар дода нашуда буд. Тарафи аризадиҳанда, Прокурори генералӣ, имконияти пешниҳоди даъво, далел ва дастгирии даъвои худро дар суд дошт. Тарафи муқобил ҲНИТ ин имкониятро надошт, ки бар хилофи талаоботи моддаи 13 КМГ мебошад: адолати судӣ оид ба парвандаҳои гражданӣ дар асоси мубоҳиса ва баробарҳуқуқии тарафҳо ба амал бароварда мешавад. Намояндагони ташкилоти ҷамъмияти – ҲНИТ оиди пешниҳоди аризаи Прокурори генералӣ маълумот надоштанд, оиди вақти баррасии парванда огоҳ набуданд, имконияти иштирок ва пешниҳоди далелҳои худ, шоҳидон, таъини экспертизаҳо ва дигар амалиётҳои муқараргардидаи қонунро надоштанд.

Баъд аз қабули Ҳалнома ба намояндагони ҲНИТ нусхаи он супорида ва ҳатто ба тариқи почта ирсол карда нашудааст. Нусхаи Ҳалномаи мазкур баъди ду моҳ дар сомонаи расмии Суди Олӣ ҷой дода мешавад, ки аллакай имконияти шикоят карданро истисно мекунад. То ҳол низ ба тариқи расмӣ ягон намондаи ҲНИТ Ҳалномаи мазкурро гирифтагӣ нест.

Ҳамин тариқ дар рафти мурофиаи судӣ як қатор қонунвайронкуниҳо аз қабили вайрон кардани муҳлатҳои мурофиавии судӣ; ирсол накардани хабарнома ва даъватномаҳои судӣ; вайрон кардани муқарарроти мурофиавии судии гражданӣ мавриди омодасозии парванда; маҳрум кардан аз ҳуқуқи ҳимоя; огоҳ накардан оиди аризаи пешниҳодшуда ба Суд; маҳдуд кардани ҳуқуқи ҳимоя; роҳ надодан ба мурофиаи судӣ; вайрон кардани баробарии тарафҳо; маҳрумияти ҳуқуқ ба шиносоӣ бо ариза ва пешниҳоди далелҳо, дархостҳо ва шоҳидон; дастрас набудани Ҳалнома аз 29.09.2015 сол; вайрон кардани принсипи эҳтимолияти бегуноҳӣ ва ҷинояткор эътироф намудани ашхос бе баррасии суди ҷиноятӣ, ҷой доштанд.

 Аризадиҳанда, Прокурори генералӣ ва Вазорати адлия, Хадамоти алоқа, Вазорати фарҳанг, Кумита оид ба корҳои дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллии Тоҷикистон ва Кумитаи андоз барои тақвият бахшидани даъвои худ барои бастани ҲНИТ ва эстремистӣ –террористӣ эътироф намудани он делелҳои мухталифро ба суд пешниҳод кардаанд.

Мутобики талаботи қонугузории граждании Тоҷикистон (м. 200 КМГ) суд ҳалномаро танҳо бо он далелҳое асоснок менамояд, ки дар маҷлиси судӣ таҳқиқ гардидаанд. Вале дар қисми асоснокунии Ҳалномаи мазкур дида мешавад, ки он пурра нусхаи (копия) матни аризаи Прокурори генералӣ аст. Яъне, ки баръало рубардор кардани навиштаҷоти аризаро Судя Ашуров ҳамчун асосноккунии қарори худ қабул намудааст. Дар рафти мурофиаи судӣ ягон шоҳид ва ё мутахассис пурсида нашудааст, ягон экспертиза гузаронида нашудааст ва ба тарафи муқобил имконияти ҳимоя дода нашудааст. Агар ягон далели иловагӣ мухокима карда шуда бошад хам, он дар Ҳалномаи судӣ номбар карда нашудааст.

  Раиси ҲНИТ Муҳидин Кабирӣ бо маслиҳати пешакӣ бо дигаp аъзоёни Раёсати Олии ҲНИТ аз соли 2010 то инҷониб тавассути нашрияи асосии ҲНИТ рӯзномаи “Наҷот” ва дигар воситахои ахбори омма мунтазам хабару мақолаҳои барангезандаи кинаю адоват ва низои миллию диниро нашр намуда, дар байни сокинони кишвар рӯҳияи бадбинию мухолифи сиёсати иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва динии давлат ва Ҳукумати конститутсиониpo дар Ҷумҳурии Тоҷикистон тарғибу ташвиқ намудаанд.

Барои исботи ин далели пешниҳод намудаи худ Прокуратураи генералӣ ба суд ягон маводеро пешниҳод накардааст ва ягон мавод низ дар рафти мурофиаи судӣ таҳти муҳокима қарор нагирифтааст. Ҳатто хулосаҳои экспертизаҳои дахлдори судӣ дар Ҳалнома оварда нашудаанд. Маълум нест, ки сухан дар бораи кадом хабару маколаҳои барангезандаи кинаю адовати миллию динӣ меравад. Агар ин мақолаҳо дар рӯзномаи «Наҷот» паҳн карда шуда бошанд, пас чаро прокуратура онҳоро ба суд бо хулосаи экспертиза пешниҳод накард?

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷавобгарӣ барои барангехтани бадбинию мухолифат нисбати сиёсати иктисодӣ, иҷтимоӣ ва фархангии ҳукумат пешбинӣ нашудааст. Чаро прокуратура инро асоси эътирофи экстремистӣ ва террористӣ номиду Суди Олӣ онро қабул кард?

  Прокуратураи генералӣ ҳодисаҳои рӯзҳои 4-12 сентябри соли 2015-умро, ки тафтишоти онҳо нав сар шуда буд, мансуб ба фаъолияти ҲНИТ шумурда, ҳамчун яке аз далелҳои қатъ намудани фаъолияти ҳизб шудааст.

Аз тарафи Суди Олӣ ва судя Ашуров ҳамчун далел қабул кардан ва исботшуда ҳисобидани иштироки ҲНИТ дар ҳодисаҳои сентябрии соли 2015 ҳангоме, ки парвандаи ҷиноятӣ вобаста ба ин ҳодисаҳо ҳоло дар марҳилаи тафтишоти пешакӣ аст, ғайриқонунӣ ва беасос мебошад. Дар ин ҳолат принсипи эҳтимолияти бегуноҳӣ нисбати аъзоёни РО ҲНИТ, ки дар тафтишот қарор доштанд вайрон карда шудааст. 

  Дар ҳалнома гуфта мшавад: «ҲНИТ бар хилофи сиёсати пешгирифтаи имрӯзаи давлат ва ҳукумат амал намудааст».

Ин далел умуман қобили қабул ва таҳлил ҳам нест. Ягон ҳизби сиёсӣ ва ё ташкилот вазифадор нест, ки сиёсати пешгирифтаи давлат ва ҳукумати кишварро дастгирӣ кунанд ва дар сурати дастгирӣ накардан ин ҳамчун асос барои эътирофи экстремистӣ ва террористӣ шавад.

  16-уми сентябри соли 2015 13 нафар аз аъзои Раёсати олии ҲНИТ тавассути КДАМ  боздошт шуданд.  

  Моҳи июни соли 2016 пушти дарҳои баста дар Боздоштгоҳи муввақатии шаҳри Душанбе додрас Сатторзода А,ки он замон муовини раиси Додгоҳи олии кишвар буд, ҳукми ноодилона ва сангини аъзои боздоштшудаи ин ҳизбро эълон кард. Бо ҳукми ӯ, аз ҷумла муовинони раиси ҲНИТ Саидумар Ҳусайнӣ ва Маҳмадалӣ Ҳаит ба ҳукми абад, Раҳматуллоҳи Раҷаб, Қиёмиддин Аввазов, Абдуқаҳҳори Давлат ба 28 соли зиндон, Зарафо Раҳмонӣ, ки дар ҷараёни мурофиа ба зидди аъзои дигари раёсати ҲНИТ баёнот дода буд, ба 2 сол ва дигарон аз 14 то 26 солӣ равонаи зиндон шуданд. Ҷараёни тафтиши парвандаи аъзои ҲНИТ ба таври махфӣ сурат гирифт ва ҳамчуноне медонем дар рафти он шоҳидон ва боздоштшудаҳо мавриди фишору шиканҷаи фаровони мақомоти кишвар қарор гирифтанд. Мақомот сабаби боздошт ва зиндонӣ кардани аъзои аршади ҲНИТ-ро чунин шарҳ медиҳанд, ки гӯё ин ҳизб ва раҳбаронаш дар ошӯби нофарҷоми Абдуҳалим Назарзода, муовини собиқи вазири дифои Тоҷикистон, ки 4-уми сентябри соли 2015 сурат гирифт ва даҳҳо нафар кушта шуд, даст доранд. Аммо борҳо раҳбарияти ҲНИТ ва худи боздоштшудаҳо иттиҳоми мақомотро рад карда, онро барои дур кардани ин ҳизб аз саҳнаи сиёсии кишвар ва зиндонӣ кардани аъзои он номида буданд.

Ва, аммо созмонҳои байналмиллалӣ, аз ҷумла Созмони Милали Муттаҳид, Иттиҳоди Аврупо ва дигар созмонҳои ҳуқуқибашарӣ аз Ҳукумати Тоҷикистон талаб карда буданд, ки зиндониёни сиёсии ҲНИТ, Гурӯҳи 24, Бузургмеҳр Ёров, Зайд Саидов, Маҳмадрӯзи Исканадаров ва дигар фаъолони сиёсиро фавран озод кунанд, аммо ин дархостҳо аз ҷониби Ҳукумати Тоҷикистон ба инобат гирифта намешаванд.

 Аммо вокунишҳо ҳам дар дохили кишвар  ва ҳам дар сатҳи байналмилалӣ роҷеъ ба боздошт ва ҳукми Додгоҳи Олӣ дар нисбати ҲНИТ ва 13 нафар аз аъзои Раёсати олии бисёр ҳам шадиду сахт буд. Ҳеҷ касе бовар намекард, ки ҲНИТ дар ин кудето даст дошта бошад. Раҳматулло Зоиров,роҳбари пешини ҲСДТ ва аз ҳуқуқшиносони варзидаи кишвар дар як мусоҳибаааш дар сеюми феврали соли 2016 дар ин бора чунин изҳори назар кардааст:

 «Ман мехоҳам аз нигоҳи сиёсӣ ва ҳуқуқӣ ба ин масъала баҳо диҳам. Аввал ин ки ҳукумат аз ҳизби наҳзат тарс дошт ва илова ба ин ҳам ҳукумат ва ҳам ҲНИТ ба иштибоҳҳои сиёсӣ ва ҳуқуқӣ роҳ доданд. Вазорати адлия ҳизбро ғайриқонунӣ эълон кард дар ҳоле ки ин вазорат чунин салоҳият надорад. Онҳо метавонистанд ба ин ҳизб огоҳӣ диҳанд ва баъди даҳ рӯзи огоҳӣ ба суд пешниҳод кунанд. Яъне адолати судиро Вазорати адлия ба дӯши худ гирифт, ки ин ғайриқонунӣ аст. Аз тарафи дигар, ҲНИТ ҳам ба якчанд иштибоҳи сиёсӣ ва ҳуқуқӣ роҳ дод. Ин ҳизб набояд масъалаи ба Тоҷикистон баргаштан ва ё барнагаштани Муҳиддин Кабириро аз хориҷ баррасӣ мекард. Вақте ки Шӯрои сиёсӣ тавсия медиҳад, ки раиси ҳизб ба Тоҷикистон барнагардад, алакай суол ба миён меояд, ки раёсати ҳизб ба дӯши кӣ гузошта хоҳад шуд? Дар ин ҳолат Вазорати адлия имкон пайдо мекунад, ки аз ҲНИТ талаб кунад, анҷуман баргузор намуда ва раиси ҳизбро интихоб кунад.

 Дувум, чанд нафар аз аъзои ҳизб ба Истанбул рафтанд ва эълон карданд, ки дар онҷо нишасти Шӯрои сиёсии ҳизбро баргузор карданд, ки ин амали ғайриқонунӣ аст. Барои он ки ягон ҳизб дар қаламрави кишвари дигар ҳаққи баргузор кардани Шӯрои сиёсиро надорад. Ин ҳақро натанҳо ҲНИТ, балки ҲСДТ ва ҳизби демократ ва ҳеч ҳизби дигар надорад.

Севум ин ки вақте ҳизби наҳзат эълон кард, анҷумани худро баргузор мекунад, вазорати адлия иҷоза надод, вале ҲНИТ намояндаҳои худро сафарбар кард, ки инро қонунҳои Тоҷикистон иҷоза намедиҳанд. Ва мебоист ҲНИТ анҷумани худро ба вақти дигар мегузошт ва як созиш.

  Аз нигоҳи ҳуқуқӣ ба масъалаи ҳизби террористӣ эълон шудани ҲНИТ нигоҳ кунем то кунун дар ҳеч куҷо ва дар ҳеч санад исботи худро наёфтааст. Ва агар инро бо назардошти ҳаводиси моҳи сентябр ба ошӯби Абдуҳалим Назарзода вобаста карда ҳизби террористӣ гуфта шудааст, то ҳол тафтишоти пешакӣ ба анҷом нарасидааст, аз ҷониби Додгоҳи олӣ ҲНИТ ҳамчун ҳизби терористӣ эълон карда шудааст, ин аз рӯи қонун нест, ин супориши сиёсӣ аст.

 Дар мавриди Абдуҳалим Назарзода, муовини пешини вазири дифои Тоҷикистон ҳамчун сиёсатмадор гуфтаниам, ки вай аз нигоҳи сиёсӣ ба ҲНИТ ҳеч иртибот надошт ва шахси сиёсӣ ҳам набуд, бештар тоҷир буд. Назарзода бо Муҳиддин Кабирӣ робитаи хусусӣ доштанд инро ман эътироф мекунам, вале иртиботи Назарзода бо ҲНИТ аслан ҷой надошт.»

Ва, аммо роҳбарони КДАМ ва вазорати дохила,ки дастандаркорон ва иҷрочиёни бозии кудетои ҳоҷӣ Ҳалим ва масъули боздошту зиндонисозии аъзои Раёсати олӣ ва ниҳоят бастан ва террористӣ эълон кардани ҲНИТ мебошанд, талош мекарданд, ки ин амали ҷинояткоронаи худро тавҷеҳ кунанд.   

Саймуъмин Ятимов, раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон ҳодисаҳои сентябри соли 2015-и  кишварро “ҷузъи оддии системаи нақшаҳои бозигарони геополитикӣ” унвон карда мегуяд, ки“Назарзодаҳо, кабириҳо абзори бозиҳои геополитикӣ ҳастанд” Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон ҳаводиси моҳи сентябр дар Тоҷикистонро «ҷузъи оддии системаи нақшаҳои бозигарони геополитикӣ» хондааст. Дар як матлаби Саймуъмин Ятимов, раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон зери номи “Шуури ҷамъиятӣ ва амнияти ҷамъиятӣ (Шуури муқаррарӣ)”, ки «Ҷумҳурият» — нашрияи расмии ҳукумати Тоҷикистон декабр 17, 2015 нашр кардааст, гуфта мешавад, ки ҳодисаҳои моҳи сентябр дар Тоҷикистон “ғайричашмдошт набуд”.Ба навиштаи Саидмӯъмин Ятимов, бозигарони геополитикӣ мушкилоти ба гуфтаи ӯ, «мансуб ба рафторҳои хиёнаткоронаи баъзе аз гурӯҳ ва афрод»-ро падидаи манфии зуҳуроти сирф миллӣ нишон доданӣ мешаванд. Ба бовари раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон, давлатҳои мушаххас дар ин самт, бо роҳу василаҳои гуногун манфиати хешро амалӣ месозанд.  Ӯ дар ҳодисаҳои моҳи сентябр, ки бештар бо номи “ошӯби генерал Назарзода” маъруф аст, Муҳиддин Кабирӣ, раҳбари ҳизби мамнӯи наҳзати исломӣ ва Абдуҳалим Назарзода, муовини собиқи вазири мудофиаи Тоҷикистонро “бозича” унвон мекунад.

Аммо Муҳиддин Кабирӣ пас аз мамнӯъ эълон шудани фаъолияти ҲНИТ гуфт, ки ӯву ҳизбаш дар ошӯби Назарзода даст надоранд. Муҳиддин Кабирӣ аз ҷумла гуфта буд, ки “ман ин иттиҳомотро комилан рад мекунам. Ман ва ҳизби ман ба ин ҳаводис иртиботе надорем.»

Устод Кабирӣ чанде пеш дар як суҳбати ихтисосӣ бо «Ислоҳ» аз он рӯзгорон ёдовар шуда гуфт, ки вай аз ҷумла бо Ятимов суҳбат кард ва Ятимов гуфт, ки тасмим дар бораи баста шудани ҲНИТ гирифта шудааст ва беҳтар ин аст ки худашон довталабона ва бо дастони худ барҳамдиҳии худро эълон ва иҷро кунанд. Аммо гуфт устод Кабирӣ, ки онҳо розӣ ба гирифтани ин ном ва лаккаи нанг нашуданд.

Аммо ҳамчуноне гуфтем, мақомоти қудратӣ талош мекарданд, ки бастани ҲНИТ-ро кори дуруст ҷилва диҳанд. Тибқи як навиштаи «Озодӣ» Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилии Тоҷикистон, ҳизби мамнӯи наҳзати исломиро аз маблағгузорон ва раҳбарони асосии ҳамлаҳои рӯзи чоруми сентябр дар Душанбе ва Ваҳдат донистааст. Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилии Тоҷикистон, 14 декабри соли 2015  ҳизби мамнӯи наҳзати исломиро «аз сармоягузорон ва раҳбарони асосии» ҳамлаҳои Абдуҳалим Назарзода (Ҳоҷӣ Ҳалим), муовини пешини вазири дифои кишвар донистааст. Генерал Раҳимзода, ки дар ин бора рӯзи душанбе бо мардуми ноҳияи Роштқалъаи вилояти Бадахшон суҳбат мекард, гуфтааст, пахши ин ҳамлаҳо ва боздошту безараргардонии омилонаш танҳо бо кумаки сокинон дар муҳлати кӯтоҳтарин анҷом ёфт: «Мардум дар якҷоягӣ бо мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ҳамкорӣ намуда, тарафи ҳукумати Тоҷикистонро гирифтанд, ки ин ҳодисаҳо дар мӯҳлати 10-12 рӯз ба анҷом расида, гурӯҳҳои террористӣ безарар гардонда шуданд.»

Вазири корҳои дохилии Тоҷикистон дар идома сокинонро ба ҳамкорӣ бо мақомоти интизомӣ даъват карда ва бештар аз ҳузури шаҳрвандони кишвар дар майдонҳои ҷанг дар Сурия ва Ироқ нигаронӣ кардааст. Ӯ гуфтааст, ки барои иштирок дар ин ҷангҳо беш аз 600 нафар рафта, ҳудуди 50 тани онҳо бо изҳори таассуф ба кишвар баргаштаанд ва бо хонаводаҳояшон ба сар мебаранд.

Ба дунболи бастан ва террористӣ эълон кардани ҲНИТ ва ҳабсҳои тулонии аъзои Раёсати олии он, аз ҷумла муҷозоти ҳабси абад ба ду муовини раиси ҲНИТ созмонҳои байналмилалӣ вокунишҳои сахту сангинеро аз худ нишон дода ин амали ҳукумати Тоҷикистонро маҳкум карданд. Дар ин қисмати ин матлаб чанде аз ин баёния ва изҳори назарҳои созмони ҷаҳонии дифоъ аз ҳукуқи башар ва давлатҳоро, ки он замон расонаҳо мунташир карда буданд, аз сарчашмаҳои бози интернетӣ пешкаш мекунем, то манзара ва ҳавлу ҳоли он рӯзҳои ҲНИТ ва роҳи нимасраи пурталотуми он рушантар бишавад:  Гузоришгари вижаи СММ дар умури озодии баён Девид Кайе ҳукми зиндони тӯлонии раҳбарони ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (ҲНИТ)-ро маҳкум кард. Девид Кайе рӯзи 7 июни соли 2016 дар баёнияаш гуфт:  “ҳукми шадиди раҳбарони мухолифин афзоиши беҳадди маҳдудиятҳо дар роҳи озодии баён дар Тоҷикистонро ба намоиш мегузорад. Вай гуфтааст, ки “эъмоли чунин чораҳои тунду худсарона алайҳи мухолифон ва раҳбарони мазҳабӣ натанҳо қобили қабул нест, балки хатарнок ҳам ҳаст, чунки танҳо ба тундравтар шудани онҳое, ки берун аз арсаи баҳсҳои ҷамъиятӣ мемонанд, оварда мерасонад.”

 Ҳолгер Грин – сафири Олмон дар Душанбе, рӯзи чоршанбе 8 июни сли 2016  дар ҳамоиши «Нақши Созмони Амният ва Ҳамкорӣ” гуфт,  ки мақомоти тоҷик гумонбарон ба ифротгароиро асосан ба зиндон кашида, барои аз ин роҳ баргардондани онҳо аз шеваҳои дигар истифода намекунанд, «Магар ба ҷуз аз боздошту зиндонӣ кардани афроди гумонбар ба ифротгароӣ роҳи дигар вуҷуд надорад?”– суол кард сафири Олмон дар Душанбе.

Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо «САҲА» дар баёнияаш аз 2 октябри соли 2015 бо изҳори ташвиш аз ҳабсу боздошти 13 узви ҳизби наҳзати исломӣ аз аз ҳукумати Тоҷикистон хостааст, то замонат бидиҳад, ки муборизааш алайҳи “терроризм” ва “ифротгароӣ” дар чорчӯби қонунҳои байналмилалии ҳуқуқи башар анҷом хоҳад шуд.” 

Комиссариати олии СММ дар масоили ҳуқуқи башар аз афзоиши хатари нақзи ҳуқуқи башар дар Тоҷикистон дар паи манъи фаъолияти Ҳизби наҳзати исломӣ ва боздошти даҳҳо тан аз фаъолони ин ҳизб дар авоили моҳи сентябр изҳори нигаронӣ кард. Дар баёнияи ин созмон, ки рӯзи 2 октябр нашр шуд, таъкид шудааст, ки рӯзи 29 сентябр Додгоҳи олии Тоҷикистон ҲНИТ-ро “созмони террористию бунёдгаро” эълом ва фаъоляти онро дар қаламрави ин кишвар мамнӯъ кардааст. Гуфта мешавад, ин тасмим аз маъракаи тӯлонии фишор, таҳдиду тарс додан ва эҷоди монеа дар роҳи фаъолияти Ҳизби наҳзати исломӣ маншаъ мегирад.

Ҳамчунин, ин ниҳоди СММ аз боздошти 13 узви аршади ҲНИТ бо иттиҳоми даст доштан дар ошӯби гурӯҳи генерал Абдуҳалим Назарзода, муовини пешини вазири дифои Тоҷикистон ва дастгир шудани Бузургмеҳр Ёров, вакили мудофеи афроди боздоштшудани ин ҳизб ба гумони “қаллобӣ” ва “сохтакорӣ” ибрози ташвиш кардааст.

СММ аз Тоҷикистон даъват кардааст: “ ҳама тадбирҳо алайҳи “терроризм” ва “ифрогароӣ”-ро дар чорчӯби меъёрҳои байналмилалии ҳуқуқи башар роҳандозӣ карда, ҳуқуқи шарвандонро ба озодии баёну виҷдон, ҳамоишҳои сулҳомез, ширкат дар тадбири ҷамъиятӣ ва усулҳои ғайритабъидӣ эҳтиром гузоранд. Дар изҳорот таъкид мешавад, ки шароити боздошт ва қонунияти он бар асоси меъёрҳои байналмилалӣ анҷом шавад”.  

Рӯзи 1 октябр Иттиҳодияи Аврупо низ бо пахши як баёния гуфтааст, созмони террористӣ эълом шудани Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон аз ҷониби ҳукумати ин кишвар маҳдудияти бештарро болои озодии баён ва бисёрандешӣ ҷорӣ мекунад. Ба гуфтаи Майя Косянчич, сухангӯи Иттиҳодияи Аврупо, ин тамоюл баъди интихоботи парлумонии моҳи марти имсол мушоҳида мешавад. Вай мегӯяд, ҳама қарор дар мавриди манъи рақобати сиёсии ҳизби сиёсӣ бояд мавриди баррасии ҳуқуқии озоду боз қарор бигирад. Рӯзи 29 сентябр Freedom House ё Хонаи Озодӣ, як созмони мудофеи озодиҳои демократӣ ва ҳуқуқи башар аз боздошти фаъолони Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон дар саросари ин кишвар интиқод кард. Дар баёнияи ин созмон таъкид шудааст: «Ҳукумати Тоҷикистон аллакай раҳбарони  аршади ҲНИТ-ро зиндонӣ карда, раиси ин ҳизбро маҷбур ба ҳиҷрат кардааст. Созмони террористӣ унвон шудани он 40 ҳазор тан аз аъзои онро дар саросари кишвар бо таҳдиди ҳабс рӯбарӯ хоҳад кард”.

Сафорати Амрико дар баёнияи худ дар рӯзи 30 сентябр аз “маҳдуд шудани фаъолияти Ҳизби наҳзати исломӣ” ва “таъқиби мухолифон” дар Тоҷикистон ибрози ташвиш кард.

Поёни бахши саввуми давраи панҷум, ин давра идома дорад….

Сообщение  ҲНИТ, ним қарни пурталотум №5\3 появились сначала на ISLOH.net.

Идомаи муқовимату музокирот, имзои Созишномаи умумии сулҳ ва таъсиси Комиссияи оштии миллӣ

   Яке аз бахшҳои умдаи фаъолияти Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон дар таркиби Иттиҳоди неруҳои оппозитсион дар даврони муқовимат ва музокирот таъсису роҳандозаи расонаҳои савтӣ ва катбӣ ба шумор меравад. Ҳаракати Наҳзат дар ин маврид ҳам таҷрибаи кофӣ дошт. Нахустин расонае, ки Наҳзати Исломӣ дар Толиқони Афғонистон фаъол кард, радиои «Тоҷикистони озод» буд, ки дастгоҳи онро, бинобар ҳикояти эшони Қиёмиддини Ғозӣ аз дасти яке аз қумандонҳои узбактабори таҳти итоати Аҳмадшоҳи Масъуд аз Буркаи вилояти Бағлон дарёфт карданд. Бинобар ин ҳикояти эшони Қиёмиддин ин дастгоҳи бузурги радиоӣ, ки садҳо ҳазор доллар арзиш дошт ба ихтиёри Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон ройгон дода шуд. Беш аз ин қумандон тамоми масорифи интиқоли ин дастгоҳро, ки дар чанд Камаз бор карда ва аз Бағлон то Толиқон оварданд, худаш пардохт кардааст. Амвоҷи «Садои Тоҷикистон»-и озод то ба шунавандаи Тоҷикистон ҳам мерасид ва дар ватан шунавандаҳои худро пайдо карда буд. Таъсису роҳандозии ин радио дар ҳақиқат аз дастовардҳои беназири “Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон” дар даврони ҳиҷрат ба шумор мерафт. Ҳаракати Наҳзати исломии Тоҷикистон дар ин давра ҳамчунин нашрияи “Садои муҷоҳид” бо ҳуруфи кириллӣ дар чопхонаи ноҳияи Ғарм чоп ва паҳн мекард.  Ҳамчунин нашрияҳову гоҳномаҳои “Пайки пирӯзӣ” ,“Ҷайҳун”, ”Паёми муҳоҷир”—ро чоп ва ба дасти тарафдорони худ мерасонд. Ин расонаҳо дар таблиғи афкору ақидаи “Ҳаракати наҳзати исломӣ” ва сиёсати сулҳӯёнаи он нақши босазо гузоштаанд. «Садои муҷоҳид» органи чопии Артиши Наҳзати исломии Тоҷикистон буд ва дар он бар замми навгониҳо аз ҷабҳаҳои ҷиҳодӣ ҳамчунин аз иттифоқоти онрӯза хабарҳо ба нашр расонида мешуданд. Султони Ҳамад хабарнигори тоҷик дар он даврон дар қатори муҳоҷирон дар ҳиҷрат қарор дошт. Вай роҷеъ ба ин нашрия маълумоти ҷолиберо ба нашр расонидааст, ба ин зайл:

«……ҳайат чопи рӯзномаи АНИТ (Артиши наҳзати исломии Тоҷикистон) «Садои муҷоҳид»-ро дар чопхонаи шаҳраки Ғарм ошкоро ба роҳ монд. То ин муддат «Садои муҷоҳид» ба таври махфӣ ба нашр мерасид ва он дар манотиқи таҳти нуфузи размандагони ИНОТ дар Тоҷикистон ва ҳамчунин дар Афғонистон, дар урдугоҳҳои муҳоҷирин тавзеъ мегардид. Нахустин шумораи он моҳи октябри соли 1993 дар яке аз ноҳияҳои кӯҳистонии Тоҷикистон ба таври хеле махфӣ дар чопхонаи яке аз рӯзномаҳои ноҳиявӣ ба нашр расида буд. Вале барои дур бурдани шубҳа аз болои рӯзноманигороне, ки дар дохили кишвар бо мухолифини тоҷик ҳамкорӣ мекарданд, дар худи рӯзнома нишонии он вилояти Тахори Давлати Исломии Афғонистон нишон дода шуда буд. Нахустин шумораи «Садои муҷоҳид» ба теъдоди 500 нусха дар чаҳор саҳифаи ҳаҷми рӯзномаҳои ноҳиявӣ ба табъ расида буд. Рӯзнома бидуни акс чоп шуда буд, ба истиснои расми офтоби аз паси кӯҳ тулуъкунанда, ки дар паспорти рӯзнома ҷой дода шуда буд. Дар ҳамин паспорт рӯзномаро «Нашрияи маркази фарҳангии Наҳзати Исломии Тоҷикистон» ном бурда буданд. Каломи зерини Худовандӣ шиори газета буд: «Онон, ки ҷиҳод карданд дар роҳи мо, албатта ҳидоят мекунем онҳоро ба роҳи худ».

Дар шумораи нахустини «Садои муҷоҳид» ба ҷои сармақола «Паёми раҳбари маҳбуб устод Саид Абдуллоҳ Нурӣ ба муҳоҷирин ва муҷоҳиддини тоҷик» ба табъ расонда шуд. Паёми устод Нурӣ қариб се саҳифаи рӯзномаро дарбар мегирифт. Дар ин шумора инчунин  хабару шеърҳои сиёсӣ дарҷ гардида буд. Бахши аъзами шумораи нахустини «Садои муҷоҳид»-ро пинҳонӣ ба Афғонистон интиқол доданд ва он дар байни муҳоҷирин паҳн гардид.

Шумораи дуввуми «Садои муҷоҳид» як моҳ пас, моҳи ноябри соли 1993, аз чоп баромад.  Он пурра ба яксолагии воқеаҳои хунбори як сол қабли ҷумҳурӣ (соли 1992) бахшида шуда буд. Моҳи январи соли 1994 шумораи нахустини «Садои муҷоҳид» бо ҳуруфи ниёгон дар Толиқон ба нашр расид. Ҷолиб он аст, ки дар ин шумора раҳбарияти мухолифин тарҳи пешниҳодии сулҳ ба мақсади хатми бӯҳрони ҳарбиву сиёсӣ дар Тоҷикистонро нашр кард.

Бо ибораи дигар бигӯем раҳбарияти мухолифин дар рӯзномаи муҷоҳиддини хеш роҳҳои мусолиматомези қазияи Тоҷикистонро аз дидгоҳи худ пешниҳод карданд ва ин расо чор моҳ қабл аз оғози музокироти сулҳи байни тоҷикон дар шаҳри Маскав буд. Хулоса то апрели соли 1997 шонздаҳ шумораи нашрияи «Садои муҷоҳид» чоп шуда буд ва миёни муҷоҳиддин ва муҳоҷирини дар Афғонистон буда аз даст ба даст мегашт. Баъди омӯхтани вазъият дар байни муҷоҳиддин ва арзёбии имкониятҳои мавҷуда ҳайати баландпояи низомиву сиёсии мухолифин зарур донист, ки ба хотири таъсири барои раванди сулҳ муфид гузоштан болои муҷоҳиддин нашрияи «Садои муҷоҳид» аз ин ба баъд дар ҳамин шаҳраки Ғарм бо истифода аз имконоти чопхонаи рӯзномаи шаҳрӣ ошкор ба табъ бирасад ва ошкоро дар байни муҷоҳиддини дохили Тоҷикистон паҳн шавад. Шумораи нахустини «Садои муҷоҳид» ба таври ошкоро рӯзи Иди Қурбони соли 1997 (18-уми апрел) аз чоп баромад. Он дар ҳаҷми як варақ ё худ ду саҳифаи газетаи ноҳиявӣ ба теъдоди 500 нусха чоп шуд. Акнун дар паспорти он ишора мешуд, ки нашрияи Артиши наҳзати исломии Тоҷикистон аст. Вокуниши ҳукуматдорон баъди ошкор ба чоп расидани нашрия дар дохил, бархилофи интизороти ҳайат, хеле ором ва таҳаммулпазирона буд. Дар шумораи нахустини «Садои муҷоҳид»-и ошкоро ба нашррасида дар саҳифаи аввал номаи табрикии устод Нурӣ ба муҳоҷирину муҷоҳиддин ба ифтихори фарорасии Иди Қурбон, табрикоти фармондеҳон Мирзо Зиё, Маҳмадрӯзӣ Искандар ва Мирзохӯҷа Низомов ба ин муносибат, нуқтаназарҳои эшон оиди раванди сулҳ ба нашр расиданд. Дар саҳифаи дуввум таҳти рубрикаи «Дарси ахлоқ», «Насиҳатномаи устод Саид Абдуллоҳи Нурӣ ба муҷоҳиддини тоҷик» ба нашр расид, ки дар он аз размандагони мухолифини ҳукумат даъват ба амал оварда мешуд, ки дар чаҳорчӯбаи талаботи ахлоқи исломиву инсонӣ фаъолият карда бо мардум ва мақомоти расмӣ муносибати хуб намоянд ва ҳамеша аз фармондеҳони худ итоат кунанд. Чор шумораи аввали нашрия дар ҳаҷми 1 варақ ё худ ду саҳифаи рӯзномаи ноҳиявӣ ба нашр расид. Шумораҳои минбаъда дар ҳаҷми чаҳор саҳифа чоп мешуданд. Тақрибан моҳе ду маротиба ба нашр мерасид. Ҳамин тариқ соли 1997 чаҳордаҳ шумора ва соли 1998 нӯҳ шумораи «Садои муҷоҳид» нашр ва асосан дар минтақаи кӯҳистонии кишвар, яъне водии Қаротегину Вахё, Бадахшон ва шаҳри Душанбе паҳн карда шуд. «Садои муҷоҳид» дар баробари воситаи ахбори умум будан, яъне иттилоъ паҳн кардан, инчунин ба ҳайси як василае, ки тавассути он болои фармондеҳону размандагони АНИТ таъсири барои раванди сулҳ мусбате гузошта мешуд, хизмат кард. Баъдҳо, яъне пас аз дар моҳи сентябри соли 1997 дар Душанбе ба фаъолият шурӯъ кардани Комиссияи Оштии Миллӣ, нашрияи «Садои муҷоҳид» ҳамчун як навъ минбари сиёсии ин ниҳод, ба хусус, зеркомиссияи низомии КОМ, корҳои муфидеро дар тарбияи муҷоҳиддин анҷом дод. Ҳар коре, ки дар ин самт анҷом дода мешуд, дар ин нашрия инъикоси худро тақрибан пайдо мекард. Раванди истиқрори сулҳу оштӣ пасту баландиҳое дошт.

  Сайидиброҳими Назар, масъули чопи нашрияи «Пайки пирузӣ» дар сӯҳбате бо сомонаи «Рӯзгор.тҷ» яке аз дигар нашрияҳои Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон дар даврони ҳиҷрат дар бораи ҳадафи нашри он чунин мегӯяд:

   «Соли 1995 мо ҳамроҳ бо Устод ва чанде аз бародарон аз Теҳрон як сафаре доштем ба Кобул ва дар ҳамин сафар масъалаи таъсиси маҷалла ба вуҷуд омад. Зеро эҳсос мешуд, ки мо ниёз ба маҷаллае дорем, ки ахборро ба муҳоҷироне, ки дар дигар манотиқ мисли Эрон, Русия ва дигар кишварҳо зиндагӣ мекунанд, бирасонад. Баъди он ки тасмими таъсиси ин маҷалла гирифта шуд, Устод ин масъулиятро ба дӯши банда гузошт. Ба мо дар Теҳрон дафтари корӣ доданд ва ҳамроҳи Аҳмадшоҳи Комил, дар ин маҷалла кору фаъолият намудем. Ин маҷалла ба муҳоҷирони тоҷик, ки берун аз Афғонистон ба сар мебурданд, дастрас мешуд».

    Муҳаммадалӣ Ҳайит, муовини зиндонии раиси ҲНИТ,ки он солҳо дар радиои «Тоҷикистони озод» кор кардааст дар як сӯҳбати расонаияш мегуяд: «Банда замоне ба он ҷо омадам, ки радиои «Тоҷикистони озод» фаъолият дошт. Фикр мекунам, ки он бо кӯшишу заҳмати беандозаи устоди равоншод Нурӣ ва ёрони эшон роҳандозӣ шуд ва он як қисмате аз кишварро фаро мегирифт ва барномаҳои ҷолибе дошт. Радио як ҷузъе аз ҳукумати мардуми мусалмони тоҷик дар хориҷ буд».

   Тавассути ин расонаҳо ва бахусус радиои «Тоҷикистони озод» роҳбарони Ҳаракати наҳзати исломӣ устодон Нурӣ, Ҳимматзода ва Тураҷонзода суханронӣ ва суҳбатҳо карда барои муҳоҷирони дар ғарибӣ уфтода сабру тоқат ва барои муҷоҳидон пирӯзӣ дар сангарҳоро таманно мекарданд.

  Аммо идомаи ҷанг дар ҷабҳаҳо ва раванди музокироти тарафҳо дар шаҳрҳои мухталиф аз он дарак медод, ки то расидан ба марҳилаи сулҳу созиш ва қатъи ҷанги бародаркуш ҳоло фурсат ҳаст. Ҷабҳа ва сангарҳои ҷанг рӯзторӯз барои ҷонибдорони ҳукумати рӯ ба Кремлини Тоҷикистон маҳдудтар мешуд. Размандагони Артиши наҳзати исломии Тоҷикистон то остонаҳои Душанбе пешрафт доштанд. Муборизаи мусаллаҳонаи муҷоҳидини Артиши Наҳзати исломӣ бақои ҳукумати Раҳмоновро зери савол гузошта буд. Аммо Раҳмонов талош мекард, ки мизони талафоти ҷонӣ ва аз даст додани назорат дар ВМКБ, водии Қаротегин ва бархе аз навоҳии тобеи марказро аз назари ҷомеа пушида дорад. Пешравиҳои муҷоҳидинро ночизу бетаъсир нишон бидиҳад. Талош мекард, ки ахбор дар расонаҳо дарз накунад. Вале расонаҳо одитарин ҳодиса дар ҷабҳа ва сангарҳоро муфассал инъикос мекарданд. Метавон гуфт, ки тамоми матбуоти байналмилалӣ ва ҳатто Русия тамоюл ба оппозитсион доштанд. Ва оппозисиюнро қурбонии сиёсатҳои султаталабонаи Русия тасвир мекарданд.

  Нуктаи ҷолиби дигар дар даврони ҳиҷрат ва муқовимату музокирот барои “Ҳаракати наҳзати исломӣ” ин буд, ки роҳбарони он дар сатҳ ва мақоми роҳбарони як ҳукумат аз тарафи созмонҳои байналмилалӣ, давлатҳо ва шахсиятҳои маъруфи оам истиқбол ва бадрақа мешуданд. Устодон Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода ва Муҳаммадшариф Ҳимматзода дар Созмони Амният ва ҳамкорӣ дар Урупо, Созмони милали муттаҳид, созмони конфаронси исломӣ борҳо дар робита ба вазъи Тоҷикистон ва муҳоҷирин суханронӣ кардаанд.

  Ислом Каримов, раиси ҷумҳурии Узбакистон, Нурсултон Назарбоев, раиси ҷумҳури Қазоқистон ва ҳамин тавр Сафармурод Ниёзов президенти Туркманистон, Аскар Акаев, раиси ҷумҳурии Қирғизистон бо онҳо дидору мулоқотҳо анҷом медоданд. Ба ин тартиб ҳукумати дар табъиди устоди равоншод Нурӣ ва Ҳаракати наҳзати исломии вай дар воқеъ дар даврони ҳиҷрат ва муқовимат оламгир шуд.

  Ислом Каримов, раиси ҷумҳурии Узбакистон, ки дар ба қудрат овардани Эмомалӣ Раҳмонов нақши тамом дорад, чанде баъд аз ин кораш ба шиддат пушаймон шуда ва шахсан аз роҳбарони ин Ҳаракат даъват мекунад, ки ба Тошканд ташриф фармоянд. Вай дар як суҳбаташ бо Аркадий Дубнов, ки он солҳо дар бахши русии радиои «Озодӣ» мегуяд Раҳмонов чорае надорад, ки бо мухолифинаш забон ёбад:

   И. Каримов: Не, Аркадий, ман аз ибтидо мувофиқат карда будам, ки ба ҳамаи саволҳои Шумо ҷавоб хоҳам дод ва ҷавоб медиҳам. Вақти суҳбат ман инро дар назар доштам, ки аз нигоҳи расмӣ ба опозитсюн киҳо шомиланд. Онҳое, ки таҳти сарварии ҷаноби Нурӣ ва ҷаноби Тураҷонзода, ки мо бо он кас мулоқот доштем ва он бахши опозисюн, ки худро ба ҳайси ба ном гурӯҳи ҳамоҳангсозии нерӯҳои демократӣ, таҳти сарварии ҷаноби Отахон Латифӣ муаррифӣ мекард. Ба ақидаи ман, опозисюни муттаҳидаи тоҷик аз ҳамин ду гурӯҳ иборат аст.  Имрӯз шумо аз Абдуллоҷонов суҳбат мекунед, дар воқеъ оё худи Абдумалик Абдуллоҷонов худашро опозисионер мешуморад ё на? Ӯ дар бораи қувваи сеюм сухан мегӯяд, вале ман фикр намекунам ин нерӯи сеюм дар эътилофи иттиҳоди мухолифони тоҷик бошад.

  Озодӣ: Не, ман инро тасдиқ намекунам. Ман гуфтам — агар ин нерӯи сеюм чунин бишуморад, ки имкониятҳои ӯ бо ёфтани таъсири воқеӣ дар сурати эътилофи он ба опозисюни муттаҳида беҳбуд хоҳад ёфт. То ҷое, ки ман медонам, ин нерӯи сеюмро дар Душанбе ҳам чандон хуш надоранд. Вақте ки ҳеҷ кадоме аз ду нерӯ сеюмро мақбул намешуморад, он маҷбур мегардад бо яке аз онҳо бипайвандад.

   И. Каримов: Бале. Вақте ки ду тарафи даргир ва хасми якдигар ба созиш намерасанд, нерӯи сеюм ба саҳна мебарояд. Ин комилан мантиқист. Вале ба таври куллӣ ман бар инам, ки Раҳмоновро зарур аст бо ҷаноби Нурӣ созиш ёбад. Дар бораи ягон қувваи сеюм ростӣ, ман мавод ва маълумоти кофӣ надорам, ки сухан гӯям. Ман масалан, чунин мешуморам, ки агар гуфтушунидҳои сиёсие, ки байни ҷанобон: Нурӣ ва Раҳмонов баргузор мешаванд, натиҷаи хуб диҳанд, агар онҳо ба гузаштҳои дуҷониба иқдом кунанд, ба такрор мегӯям, гузаштҳои дуҷониба, он гоҳ нерӯи сеюм ҳам маҷбур мешавад ин созишро ба эътибор гирад. Созишеро дар байни ду тарафи даргир, ки аз дер боз ҳама интизор доранд. Як тарафро, ман медонам, ҷаноби Нурӣ сардорӣ мекунад ва тарафи дигар ҳукумати расмӣ, ки ба он ҷаноби Раҳмонов сарварӣ мекунад. Ман имрӯз намехоҳам ва далел надорам бигӯям, ки дар ин гуфтушунидҳо ё дар саҳна қувваи сеюм пайдо шудааст ва бояд онро ба назар гирифт. Ман чунин далел надорам».  «Роҳи душвори сулҳ» Мусоҳиб Аркадий Дубнов, 18 сентябри соли 1996, Тошканд.

    Саидиброҳим Назар, собиқ мушовири раиси Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон низ дар яке ду навбати музокирот ширкат карда будааст. Вай дар робита ба он давраҳои музокирот чунин суҳбат кардааст:

  «Ман ба ҳайси ёвари Устод дар музокирот ширкат менамудам ва фазои музокирот якранг набуд, ҳар замон тағйир меёфт. Барои мисол дар охири соли 1995 дар музокироти Исломобод фазо он қадар муташанниҷ буд, ки ҳатто тарафайн бо ҳам саломи дуруст накарданд. Ёд дорам, чун Устод ворид шуд вазири фарҳанг барои эҳтиром аз ҷояш бархоста бо Устод салом кард. Фардо тамоми расонаҳо гуфтанд, ки гӯё миёни Устод ва вазир суҳбати пинҳонӣ доир шуда бошад. Вале оҳиста оҳиста фазои нобоварӣ аз миён рафт».

 Гердт Дитрих Меррем, намояндаи махсуси Дабири кулли Созмони Милал дар Тоҷикистон, ки бо имзояш санади Созишномаи умумии сулҳ ва ризоияти миллиро мақоми байналмилалӣ бахшидааст, нақши ду кишвари таъсиргузор дар қатъи ҷанг дар Тоҷикистон ва ба сулҳу оштӣ омадани тарафҳоро чунин тавсиф кардааст:

«Ҳама кишварҳои нозир, махсусан – Федератсиони Русия ва Ҷумҳурии Исломии Эрон барои ба натиҷа расидан дар музокирот саҳми барозанда дошта, ба ақидаи ман, ҳамкории нағз байни Русия ва Эрон ошкоро ба ҳар ду тарафи тоҷик кӯмак кард, ки дарк кунанд, ҳадафи ниҳоӣ дар хатми буҳрон бояд ин бошад, ки онҳо ба рақобати солим ва сулҳомези сиёсӣ баргарданд, то оромӣ дар кишвар ва сар то сари минтақаи Осиёи Марказӣ таъмин шавад, иқтисодро ба беҳбуд гузорад ва робитаҳои минтақавию байналмилалии солим эҷод шавад. Расидан ба чунин аҳдоф аз ҳама бештар ба фазои сулҳомез ниёз дорад»

  Ҳукумат бо ин вуҷуд, ки сари мизи музокирот омаду нишаст, дар ибтидо талош мекард, тавре ҷилва диҳад, ки ин музокирот чизи муҳимме нест. Авзоъ дар кишварро комилан таҳти контрол гирифтааст. Барои ҳамин афродеро барои пеш бурдани музокирот мансуб кард, ки нуфуз надоштанд ва чизеро ҳал карда наметавонистанд. Дар ҳайати ҳукумат Шукурҷон Зуҳуров –раис, Саид Салимов, Иброҳим Усмонов- муовинони раис, Баҳодур Абдуллоев, Амирқул Азимов, Раҳим Ҳошимов, Усмон Холдоров, Толиб Юнусов, Ш. Мирзоев, Э. Ғоибов, Ш. Шарифов аъзои ҳайати музокиракунанда буданд.

   Раҳбарияти мухолифин дар аввал Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода, муовини аввали раҳбари ИНОТ-ро раиси ҳайат ва Муҳаммадшариф Ҳимматзода муовини дигари раҳбари ИНОТ-ро муовини раиси ҳайати музокиракунанда интихоб кард. Вале баъдан далел пеш овард, ки чун дар раъси ҳайати ҳукумат нафарҳои аввалу дуввум нестанд, онҳо низ аз ширкат дар гуфтушунидҳо дар ин сатҳ худдорӣ мекунанд ва расман Отахон Латифиро раҳбари ҳайати мухолифин дар ин гуфтушунид таъйин карданд.

Дар ҳайати мухолифин дар даври нахустини гуфтушунидҳо Абдунабӣ Сатторзода, Зайд Саидов, Худойбердӣ Холиқназаров, Ҳабиб Сангинов ва Бозоралӣ Сафаров ба ҳайси аъзо ширкат доштанд. Бояд гуфт, ки Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода ва Муҳаммадшарифи Ҳимматзода ҳамон шабу рӯз ба Маскав омада буданд ва ғайрирасмӣ ба кори ҳайати мухолифин раҳбарӣ мекарданд. Даври аввали музокирот дар Маскав ду ҳафта идома дошт. Дар ин байн се гуруҳ масоил мавриди муҳокима ва баррасӣ қарор гирифт. Масоили паноҳандагон, низомӣ ва сиёсӣ. Дар баёнияи муштараке, ки дар хатми ин даври музокирот мунташир шуд, ҷонибҳо иброз доштанд, ки дар оянда гуфтушунидҳоро баҳри ҳаллу фасли ин се масъалаи мушаххас идома хоҳанд дод.

   Ҳамин тариқ музокироти Сулҳи байни тоҷикон то рӯзи ба имзо расидани Созишномаи умумии сулҳ, яъне 27 – июни соли 1997 иборат аз 5 давр идома кард. Бо ибораи дигар бигӯем гуфтушуниди сулҳи байни тоҷикон 3 солу 3 моҳу 3 рӯз ё худ 1180 шабонрӯз давом кардааст.

    Давраҳои гуногуни музокироти тарафҳо дар Маскав, Теҳрон, Исломобод, Алмаато, Бишкек  ва Ишқобод баргузор шуданд. Бо вуҷуди ҷангу даъвоҳо мавқеи тарафҳо ба тадриҷ наздик мешуд. Ҳайати музокиротии ИНОТ-ро Отахон Латифӣ ва Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода, муовини раҳбари “Ҳаракати Наҳзати исломӣ” ва ҷониби режими Душанберо Шукурҷон Зуҳуров, Абумаҷид Достиев, Маҳмадсаид Убайдуллоев ва Талбак Назаров роҳбарӣ мекарданд. Музокироти тарафҳо то замони имзои Созишномаи умумии сулҳ ва ризоияти миллӣ идома пайдо кард, ки беш аз се солро дар бар гирифт

    Бояд гуфт, ки ҳайатҳои музокиракунада ҳангоми гуфтушунидҳо ҳар боре, ки ба бунбаст мерасиданд, барои во кардани гиреҳи мушкилот роҳбарони ду ҷониби даргир вориди майдони амал мешуданд. Президенти ҷумҳурӣ Эмомалӣ Раҳмон ва раҳбари ИНОТ Сайид Абдуллоҳи Нурӣ то ба имзо расидани Созишномаи умумии сулҳ 7 маротиба берун аз кишвар дар шаҳрҳои Кобул (май 1995), Теҳрон (июли 1995), қаряи Хустдеҳи Афғонистон (декабри 1996), шаҳрҳои Маскав (декабри 1996), Машҳад (феврали 1997), Бишкек (майи 1997), Маскав (июни 1997) бо ҳам вохӯрданду мулоқот карданд, ки дар натиҷаи ин гуфтушунидҳо роҳи сулҳ ҳамвор мешуд.

   Устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, ки бо як иштиёқу алоқа ва бовару эътимод ба кори сулҳу оштӣ машғул шуда буд дар як суҳбат ба пурсиши журналист дар бораи мулоқоти аввалинаш бо Эмомалӣ Раҳмонов чунин мегуяд:  

  «Ба фикрам, мулоқоти аввалини мо дар Кобул иттифоқ афтода буд. Вақте мо бо якдигар вохӯрдем, намедонам бархӯрду чеҳраи ман чигуна буд. Инро бояд аз президент Раҳмонов пурсид, зеро фикр мекунам, ӯ ин ҳолатро дар хотир дорад, вале чеҳраи ӯ хеле кушода ва хандон буд. Аз ҷояш бархест ва ба истиқболи ман омад ва ҳарду гарм ба сӯи якдигар оғӯш кушодем ва мисли касоне, ки гӯиё аслан ҷанг надошта бошем, аз кору зиндагии хеш пурсон шудем».

     Яке аз дидору мулоқотҳои устоди марҳум Сайид Абдуллоҳи Нурӣ бо Эмомалӣ Раҳмонов дар Хусдеҳи Афғонистон бо тақозоҳо ва дархости мукаррари Раҳмонов дар 10уми ноябри соли 1996 доир шуд. Дар ин дидор тарафҳо ба хеле аз масоили мубрам аз ҷумла таъсиси Комиссиюни оштии миллӣ тавофуқ ба даст оварданд.

      Ба ин тартиб 27 июни соли 1997 дар Президент отели Маскав маросими  имзои Созишномаи умуми сулҳ ва ризоияти миллӣ баргузор шуд, ки дар кори он раиси ҷумҳурии Русия Борис Елсин, устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раиси ИНОТ, Эмомалӣ Раҳмонов,раиси ҷумҳурӣ Герд Дитрих Меррим, намояндаи вижаи СММ дар умури Тоҷикистон, намояндаи Созмони Амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо, ва вузарои хориҷии кишварҳои кафил, намояндаи махсуси Департаменти давлатии Амрико ширкат карданд.

  Комиссияи оштии миллӣ чи гуна таъсис ёфт ва чи корҳоро ба сомон расонд?

  Комиссияи Оштии Миллӣ, органи муштараке, ки вазифадор буд тамоми асноди Созишномаи Умумии Сулҳро ба ҳаёт татбиқ намояд, расман аз 7- июли соли 1997 дар Маскав оғоз ба кор кардааст. Кори онро Герд Дитрих Меррим, намояндаи вижаи СММ ва Евгенний Примаков, вазири хориҷии Русия ифтитоҳ карданд. Сипас раёсати он бар ӯҳдаи раиси он Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, муассиси ҲНИТ гузошта шуд. Ин комиссиюн як ниҳоди муштараки оппозитсион ва неруҳои мухолифин буд, ки 13 нафари аз ҳарду ҷониб аъзо дошт. Таъсиси ин ниҳодро дар оғози раванди музокирот ҷониби мухолифин пешниҳод карда буд, аммо ба он эътино нашуд. Баъдан устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дар як баёнияи худ, ки 21 январи соли 1995 пахш шуд, бори дигар бар зарурати таъсиси Шӯрои оштии миллӣ таъкид кардааст. Султони Ҳамад, яке аз муҳаққиқони раванди оштии миллӣ менависад, ки монанд ба ин комиссиюн аз тарафи Ислом Каримов, раиси ҷумҳури Узбакистон пешниҳод шуда буд: «Дар ин миён Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода, муовини аввали раҳбари Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик, авоили моҳи апрели соли 1995 мулоқоте бо Ислом Каримов, раиси ҷумҳурии Узбакистон, дар Тошканд анҷом дод. Оқои Каримов он замон пешниҳод кардааст, ки як Анҷумани машваратии халқҳои Тоҷикистон баргузор шавад, ки дар он намояндаҳои тамоми ақшори ҷомеа, ҷамъиятҳои миллӣ, аҳзоби сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятиву динӣ ширкат варзанд ва ба он Форум ё Конгресс барои ҳалли масоили мавҷудаи раванди Сулҳи тоҷикон салоҳиятҳои муайяне дода мешуд.”

Баргузории чунин як Форум – Конгресси машваратии халқҳои Тоҷикистон бо як омодагии ҳамаҷониба, бешубҳа, метавонист дар раванди Сулҳи тоҷикон нақши мусбате бозад. Аз ин рӯ ин пешниҳод аз тарафи мухолифин қобили қабул дониста шуд ва раҳбари Иттиҳоди нерӯҳои мухолифин онро дар мулоқоти худ бо Эмомалӣ Раҳмонов, раиси ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 19 июли соли 1995 дар Теҳрон доир шуд, матраҳ кардааст. Моҳи августи соли 1995 аз ҷониби Сайид Абуллоҳи Нурӣ, раҳбари Иттиҳоди нерӯҳои мухолифин ва Эмомалӣ Раҳмон, раиси ҷумҳурии Тоҷикистон, протокол «Дар бораи усули барқарори сулҳ ва ризояти миллӣ дар Тоҷикистон» ба имзо расид, ки он аз ҳалли масъалаи Форуми машваратии халқҳои Тоҷикистон низ ёдовар шудааст. Ин санад ҳамчунин таъсиси «Кумисиюн оид ба мушоҳида ва назорати аз ҳарду тараф риъоя шудани созишномаи умумӣ»-ро дар назар дошт. Дар даври панҷуми музокирот ҷониби мухолифин дар баробари таъсиси Форуми машваратии халқҳои Тоҷикистон зарурати ташкили Шӯрои Оштии Миллиро бо қотеъият ба миён гузошт. Зеро ба қавли ҷониби иттиҳоди нерӯҳои мухолифин агарчи Форуми машваратӣ доираи васеъе аз аҳли ҷомеъаро ба таҳкими раванди сулҳ ҷалб намояд ҳам, вале тибқи тарҳҳои пешниҳодии ҳарду ҷониб, тасмимоти он ҷанбаи машваратӣ доштанд ва наметавонистанд ҳукми қонунро бигиранд ва бечуну чаро иҷро шаванд. Бино бар ин дар пешниҳодоти иттиҳоди нерӯҳои мухолифин дар бораи ҳалли масоили сиёсӣ омада буд, ки Шӯрои Оштии Миллии доимоамалкунандае иборат аз 60 нафар ташкил карда шавад: 25 нафарӣ аз ҳарду ҷониби даргир ва 10 нафари дигар аз ҳисоби ҷамъиятҳои миллӣ. Тибқи ин пешниҳод раёсати Шӯроро бояд намояндаи ИНОТ ба ӯҳда мегирифт ва дар давраи гузариш, яъне давраи татбиқи Созишноми умумии Сулҳ, Президент ва ин Шӯрои Оштии Миллӣ ҳокимияти олии  ҳам қонунбарор ва ҳам иҷроия ба ҳисоб мерафт. Маҷлиси Олии Тоҷикистон бояд мунҳал мешуд. Вале ҷониби ҳукумат ба ҳеҷ ваҷҳ ба таъсиси Шӯрои Оштии Миллӣ дар кадом шакле, ки набошад, розӣ набуд. Маҳз барои ҳамин ҳам даври панҷуми музокирот яке аз даврҳои хеле ҳам мушкил, пурбаҳсу мунозира ва хеле ҳам тӯлонӣ буд. Он дар се марҳила гузашт ва дар маҷмӯъ 63 рӯз идома дошт. Баъди анҷоми марҳилаи дуюми даври панҷуми музокирот, ки дар масъалаи таъсиси Шӯрои Оштии Миллӣ ба ягон пешрафте ноил нашуд, дар Душанбе иҷлосияи махсуси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор шуд. Дар иҷлосия гузориши ҳайати ҳукуматӣ дар гуфтушуниди байни тоҷикон шунида шуд. Аз ҷумла, пешниҳоди мухолифин дар бораи таъсиси як Шӯрои Оштии Миллӣ баҳри аз буҳрони сиёсиву низомӣ баровардани кишвар матраҳ гардид. Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мавқеи ишғолкардаи ҳайати ҳукуматиро дар музокироти байни тоҷикон оиди ин масъала дастгирӣ намуданд.

Ин масъала бори дигар ба таври мушаххас танҳо дар мулоқоти севуми раиси ҷумҳурӣ ва раҳбари мухолифон дар моҳи декабри соли 1996 дар шимоли Афғонистон матраҳ шуд. Дар изҳороти муштараки хеш ин ду раҳбар аввалин бор эълон доштанд, ки дар мулоқоти навбатии қарибулвуқӯъи худ дар шаҳри Маскав аз таъсиси Кумисиюни Оштии Миллӣ дарак хоҳанд дод. Ба ин тартиб, дар ҷараёни музокирот нахустин бор аз истилоҳи «Кумисиюни Оштии Миллӣ» ба ҷои «Форуми машваратии халқҳои Тоҷикистон», «Шӯрои оштии миллӣ» дар асноди тасвибшуда дар Хустдеҳи Афғонистон истифода шудааст. Дере нагузашт, ки 23 декабри соли 1996 дар мулоқоти навбатии худ роҳбарони ду ҷониб Созишномаеро ба тасвиб расонданд, ки дар он аз ҷумла омада буд: «Бо дарназардошти он ки бо имзои ҳамин Созишнома дар роҳи Сулҳ ва ризоияти миллӣ марҳилаи сифатан наве фаро мерасад, қарори сиёсӣ қабул карданд, ки барои ҳамин давраи гузариш Комисияи Оштии Миллӣ таъсис намоянд. Раиси ин кумисиюн намояндаи Иттиҳоди мухолифини тоҷик таъйин мешавад».

 Комиссияи оштии миллии Тоҷикистон нахустин ҷаласаи худ дар Тоҷикистонро дар  15 сентябри соли 1997 бо ҳузури раиси ҷумуҳурӣ ва намояндаи вижаи Дабири кулли СММ баргузор кард. Донишманди тоҷик Рашид Абдулло дар як навиштааш мегуяд яке аз хидматҳои шоистаи устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ин буд, ки дар раъси ин комиссиюн сулҳро дар кишвар татбиқ кард:

«Хизмати басо шоистаи Сайид Абдуллоҳ Нурӣ дар назди Тоҷикистони мустақил – ба ҳайси сарвари Комиссияи оштии миллӣ таъмин намудани татбиқи амалии бахши аксари созишҳои сулҳ буд. Дуруст аст, ки на ҳамаи созишҳо пурра амалӣ гаштанд. Вале он ҳам дуруст аст, ки ба шарофати ҳатто нопурра амалӣ гаштани созишҳои сулҳ якпорчагии Тоҷикистон барқарор ёфт ва хатари аз байн рафтани ҷумҳурӣ ҳамчун як давлати мустақил бартараф карда шуд. Ин чунин маъно дорад, ки Тоҷикистони имрӯза, аз ҷумла, самараи кӯшишу талошҳои Сайид Абдуллоҳи Нурӣ низ мебошад. Яке аз хидматҳои асосии Сайид Абдуллоҳи Нуриро барои Тоҷикистони мустақил равост ба ҷумҳурӣ ва ҷомеъаи он ба мерос мондани худи “Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон” донист. Бояд гуфт, ки гарчанде ҳизб ҳоло тирамоҳи соли 1991 таъсис ёфта бошад ҳам, маҳз аз бозе, ки худи Сайид Абдуллоҳи Нурӣ сарвари расмии он интихоб гашт, раванди табдил ёфтани он ба як муассисаи сиёсии шаҳрвандие, ки дар шароити нави дур аз муқовимати мусаллаҳона амал карда метавониста бошад, такони тавоно гирифт».

Аммо бо ин ҳама назарҳо дар мавриди фаъолияти Комиссиюни оштии миллии Тоҷикистон дар ҷомеаи кишвар мутафовит аст..

  Барои онки роҷеъ ба фаъолияти КОМ маълумоти бештар дар ихтиёратон қарор бигирад ду назареро аз як гузориши радиои «Озодӣ» дар солҳои пеш инҷо айнан меоварем:

  Иброҳими Усмон, устоди донишгоҳ ва узви КОМ, бар ин назар аст ки Комиссиюни оштии милли аз нуқтаи назари ислоҳоти ҳукумат ва татбиқи ҳамдигарбахшӣ рисолати худро пурра иҷро кард: «рисолати он ба вуҷуд овардани шароити мусоид барои гузаронидани интихобот буд. Интихоботе, ки тарафҳо дар он иштирок кунанд. Ва ба ин мақсад имкон фароҳам кардан барои иштироки мухолифон дар ҳукумат, яъне ислоҳоти ҳукумат ва таҳияи қонунҳои интихобот ва Қонуни асосӣ ва татбиқи ҳамдигарбахшӣ. Агар аз ҳамин нуқтаи назар наздик шавем, КОМ рисолати худро пурра иҷро кард. Зеро қонунҳо таҳия ва қабул ва интихобот баргузор шуд ва ислоҳоти сифоиза ҳам ба шакле баргузор шуд. Аммо агар манзур баргузор кардани ислоҳот дар ҳамаи бахшҳои Тоҷикистон бошад, чунин нашуд».

Аммо Ҷалолиддин Маҳмудов, ҳамраиси Комиссиюни муштараки назорат бар оташбас аз сӯи мухолифин, ки баъдан ба гурӯҳи кори КОМ табдил шуд, мегӯяд, фикр намекунад ҳамаи таваққуъоте, ки аз ин комиссиюн вуҷуд дошт, бароварда шуда бошад.

 «аъзои КОМ аз тарафи ҳукумат бо кӯмаки ҳукумат, талош кардан ҳама мавзуъҳои мавриди назари худро ҳал карданд, вале он чӣ ки орзуву омоли мухолифон буд, ҳамааш ҷомаи амал напӯшид. Сифоиза татбиқ нашуд, вазоратҳои қаблан ваъдагӣ дода нашуд, агар якнафар пешниҳод мешуд ва ба ҳукумат маъқул намеомад, мегуфтанд каси мавриди назари ҳукуматро пешниҳод кунед. Мухолифон медонистанд, ки агар пофишорӣ кунанд, ҳукумат тан хоҳад дод, аммо фурсат аз даст мерафт ва ин ба нафъи кор набуд. Вале аз ҳама муҳим сулҳ таъмин шуд».

  11 сентябри соли 1997 ҳайати баландпояи Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиони тоҷик дар раъси Сайид Абдуллоҳи Нурӣ баъди ҳиҷрати панҷсола аз Теҳрон ба Душанбе бозгашт. Яке аз тавофуқоти ба даст омада дар ин сулҳ таъсиси “Комиссиюни оштии миллии Тоҷикистон” -ниҳоди муштараки давлат ва мухолифин барои татбиқ ва назорати иҷрои раванди сулҳ дар марҳала гузариш, ки барои ду сол пешбинӣ шуда буд. Ин кор аз тарафи устод Нурӣ ва муовини ӯ Абдумаҷид Достиев, муовини аввали раиси Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон ва аъзои ин комиссиюн ба хубӣ ба иҷро расид. Ва, ҳукумат ва мухолифин ба шумули ҲНИТ дигар дар мудирияти кишвар муштарак фаъолият пеш мебурданд.

Поёни бахши севвуми Давраи севвум ва ин давра ба охир расид мегузарем ба давраи чаҳорум, бо “Ислоҳ” бошед ва аз он давраҳо низ ба хубӣ огоҳи пайдо намоед!

Сообщение ҲНИТ, ним қарни пурталотум №3\3   появились сначала на ISLOH.net.

Имсол ҲНИТ 48 сола мешавад. Фаъолияти наздик ба нимасраи ҲНИТ гувоҳ аст ки чи дар дохил, чи дар Афғонистон ва ҳоло чи дар Аврупо роҳу равиши хоси худро тай кардаасту мепаймояд вале новобаста аз мушкилоту душвориҳои фаровон мақсад ва масири худро тағйир надодааст. Ин нукта мавриди зикри хос аст, ки бо по ба саҳани муборизаҳои сиёсӣ гузоштани ҳизб, ҳизбу созмонҳои тозазуҳур, дигарандешон, равшанфикрон ва шахсиятҳои матраҳи Тоҷикистон бо вай ҳамроҳ ва иттифоқчӣ шуданд. Дар давраи аввали ҳиҷрат Ҳизби демократи Тоҷикистон, созмони мардумии “Растохез” ва ҳаракати иҷтимоии “Лаъли Бадахшон” якҷо бо ҲНИТ як созмонеро таҳти номи Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиони тоҷик ташкил дода ва то замони имзои Созишномаи умумии сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Маскав дар тобистони соли 1997  муқовимати худ алайҳи режими Душанберо идома доданд. Ҳамин ҳоло ҳам,ки даврони ҳиҷрати дуввумашро дар Аврупо тай мекунад, ҳамроҳ бо гурӯҳ ва ҳаракатҳои дигари сиёсӣ:-Анҷумани муҳоҷирони Осиёи Марказӣ, Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон ва Анҷумани озодандешони Тоҷикистон эътилофи оппозитсиониеро бо номи Паймони миллии Тоҷикистон ташкил ва муборизаи силмиро алайҳи режими Душанбе давом медиҳад.

Аммо ин созмони сиёсӣ, ки дар давраи аввали ҳиҷрат то ба сатҳи як субъект-ташкилоти байналмилалӣ рушду такомул ёфта дар натиҷаи талошу пайкор режими Душанбе ва пуштибонони он ва бахусус Русияро водор ба нишастан сари мизи музокироту тақсими қудрат кард ва чанд соле ҳам 30% ҳокимият дар Тоҷикистонро дар даст гирифт, дар оғози замони ташкилёбии худ аз як маҳфили кӯчаке, ки дар яке аз шаҳрҳои музофотӣ таъсис ёфт, беш набуд.

20 апрели соли 1973 дар шаҳри Қурғонтеппа (Бохтари имрӯза) дар ҷануби Тоҷикистон панҷ нафар аз муассисони ин ҳизб ҷаласаи нахустин ва ё нишасти таъсиси онро доир карданд. Нишасти муассисон дар манзили зисти яке аз ин панҷ нафар руҳониёни мубориз Ҳоҷӣ  Қаландари Садриддин баргузор шуд. Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, муассис ва роҳбари шаҳиди ин созмон ҳар гоҳе аз ин боб сӯҳбат кардааст, ёдовар мешавад, ки ӯ Қорӣ Муҳаммадҷон, Неъматуллоҳи Эшонзода, Холиди Абдусалом ва соҳиби хона Ҳоҷӣ Қаландари Садриддин ин созмони исломиро таъсис доданд. Вай бо зикри хайре аз ҳар яке аз ин чаҳор ёри бовафояш аз Ҳоҷӣ Қаландари Садриддин, ки дар он даврони авҷи салтанати шӯравӣ ва ҳизби коммунист манзилашро барои доир кардани ҷаласа дар ихтиёри ёрони ҳамандешаш мегузорад алоҳида сифат карда мегӯяд, ки  ӯ дар қиёс бо дигарҳо “аз ҷиҳати фаҳмиши сиёсӣ, бедории фикрӣ дошт ва шахси пешқадам буд”. Ба ин тартиб ин панҷ нафар, ҳар кадоме масъулиятҳои алоҳида амният, молия, маориф, даъвату иршодро бар дӯш гирифта ва дар ҳамон солҳои авҷи салтанати комунистӣ, ки “дин афюни халқ аст” мегуфт ба фаъолиятҳои пинҳонӣ шурӯъ мекунанд. Дар оғози кор, онгуна ки худи Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, муассиси шаҳиди ин ҳизб борҳо тазаккур додааст, қасд доштанд, ки барои мардум исломи воқеӣ ва холӣ аз хурофоту бидъатро бозгардонанд ва мардумро дигарбора ба маорифи исломӣ ҷалб кунанд. Муассиси ҳизб мегӯяд, ки дар оғози кор онҳо ба ин созмони худ кадом исми хосеро надода буданд ва ҳамин тавр “ҷамъият” ва ё “наҳзат” мегуфтанд. Вале баъдҳо, ки доира ва суфуфи ҷонибдорон ва ҳалқаҳои дарсу таълимашон густариш пайдо мекунад онро Наҳзати ҷавонои исломии Тоҷикистон ном мегузоранд.

Бо онки доираи тарафдорон ва аъзои Наҳзати ҷавонони Тоҷикистон тавсеа пайдо карда манотиқи шимолу ғарбу ҷанубу шарқи кишварро дар бар мегирад КГБ-хадамоти амнияти шӯравӣ дар пайи таҳқиқ ва таъқиби онҳо мешавад ва борҳо аъзои онро дар алоҳидагӣ даъват ва мавриди истинтоқ қарор медиҳад. Устод Нурӣ дар яке аз сӯҳбатҳояш аз он ёдовар мешавад, ки дар ҷаҳонбинӣ ва бедории ӯ яке аз омилҳои таъсиргузор расонаҳои хориҷӣ ва бахусус радиои “Озодӣ” буд, ки падари худобиёмурзаш пинҳонӣ истеъмол мефармудааст.

    «Соли 1979 Артиши Шӯравӣ ба хоки Афғонистон ворид шуд. Воридшавии ин артиш аз тарафи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба унвони таҷовуз шинохта шуда маҳкум гардид. Ҷонибдорони Наҳзати ҷавонони исломии Тоҷикистон низ  ин амали Иттиҳоди Шӯравиро таҷовуз хонда дар ҳар маҳфилу маъракаву маҷлисҳо онро маҳкум мекарданд. Чунин таблиғоти зидди сиёсати расмӣ,  Идораи амнияти он (КГБ) дар изтиробу ташвиш меандозад ва ногузир мешаванд, ки аз вуҷуди ин гурӯҳ ба Маскав гузориш бидиҳанд. Вокунишҳои гоҳо бепарда ва ғайриинтизори бархе аз масъулони Наҳзати ҷавонони исломии Тоҷикистон ба воридшавии Артиши шӯравӣ ба Афғонистон ва даъвати ошкоро аз ҷавонписарони тоҷик, ки барои куштори ҳамқавму ҳамиллатони  худ аз хизмати артиши шӯравӣ дар Афғонистон даст кашанд, аввалин бархӯрди ақидавӣ бо ҳукумати рӯз буд.»

Аммо аввалин бархӯрди ошкорои КГБ бо ин созмон дар соли 1986 рух медиҳад. Дар ин давра, ки Горбачёв, роҳбари вақти шӯравӣ, сиёсати “Перестройка”-ро роҳандозӣ карда ва барои ислоҳоти усулӣ дар қаламрави СССР иқдом намуд, бархе аз ҳаракат ва гурӯҳҳои пинҳонкор аз ҷумла Наҳзати ҷавонони исломии Тоҷикистонро ба таҳрик даровард.

26уми июни соли 1986 Кумитаи давлатии амният бо роҳандози як амалиёте таҳти унвони шартии “Саҳар” Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, муассис ва роҳбари ин созмон  ва чиҳил тан аз тарафдору пайравонашро дастгир кард. Ин боздошт боиси баргузори як гирдиҳамоии чандҳазории аъзо ва ҷонибдорони ин созмон шуд ва муътаризин бинои маъмурии вилояти Қурғонтеппаро иҳота карданд. Вале оқибат чунин шуд,ки Сайид Абдуллоҳи Нурӣ барои 1.5 сол ҳукми зиндон гирифт. Аз номи роҳбарони 72 давлат ва созмонҳои байналмилалӣ барои раҳоии ӯ нома ва барқияҳо ба унвони роҳбарияти шӯравӣ омад.

  » Вале,акнун ин созмон аз сатҳи як созмон фаротар рафта буд. Дар июни 1990 як ҳайати бузурге аз аъзои он дар Анҷумани муассисони Ҳизби наҳзати исломии Иттиҳоди Шӯравӣ дар Астрахани Русия ширкат кард ва яке аз масъулони он Сайидиброҳим Гадоев аз тарафи вакилони Анҷуман ба ҳайси муовини аввали раиси ҲНИТ-и шӯравӣ интихоб шуд.»

Ба дунболи он конфаронси шӯъбаи тоҷикистонии Ҳизби наҳзати исломии Иттиҳоди шӯравӣ дар Тоҷикистон 6-октябри соли 1990 дар деҳаи Чортути ноҳияи Ленин (Рӯдакии имрӯза) доир шуд, агарчанде як рӯзи қабл Шӯрои олии Тоҷикистон  ба номаи масъулони ин ҳизб ҷиҳати сабти номи расмӣ посухи манфӣ дод.

Вале ҳамагӣ ду ҳафта пас Анҷумани нахустини ин Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон дар собиқ Хонаи маорифи сиёсӣ дар шаҳри Душанбе бо ширкати 1000 вакил аз саросари кишвар доир шуд.

Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон дар вазъияте вориди саҳна ва корзори сиёсӣ дар кишвар шуд,ки давлати шӯравӣ дар ҳолати сакарот қарор дошт вале дар солҳои аввали касби истиқлол бошад, ин ҳизб ба як нерӯи умдаи сиёсӣ дар кишвар бадал шуда буд.

«Дар нахустин интихоботи раёсати ҷумҳурии Тоҷикистон дар тирамоҳи соли 1991 ин ҳизб якҷо бо нерӯҳои милливу мардумӣ тавонистанд, ки ҳудуди 33 дар сад ороро ба даст оваранд. Аммо ҳаводиси баъд, аз ҷумла майдоннишиниҳо ва дар натиҷа ташкили Ҳукумати Муросои Миллӣ дар моҳи майи соли 1992 ин ҳизбро ба қуллаи сиёсӣ нишонд ва акнун дар тамоми масоили кишвар бо вай ҳисоб мекарданд. Дар Ҳукумати Муросои Миллӣ, муовини раиси ин ҳизб ба ҳайси ноиби Сарвазири Тоҷикистон таъйин шуд.Таъйини Давлати Усмон ба ин мақом аз сӯи Узбакистон ва Русия  ғайри қобили қабул буд, чун ҳоло ҳатто як сол ҳам аз касби истиқлол нагузашта нерӯҳои милливу мардумӣ ва бахусус исломи сиёсӣ дар қудрати мақом ёфтанд ва имкон дошт, ки дар ояндаи наздик идораи кишварро ба даст бигиранд. Ташкили Ҳукумати Муросои Миллӣ натиҷаи музокироти давлати матбуъ ва нерӯҳои нави ҷомеа, аз ҷумла аҳзоб ва ҳаракату гурӯҳҳои сиёсӣ  сурат гирифта ва он кори сирф дохилиҷумҳурӣ буд.»

Аз инҷо буд, ки Русия ва Узбакистон дар Тоҷикистон оташи ҷанги шаҳрвандиро шуълавар карда ва оқибат Ҳукумати Муросои Миллиро сарнагун ва як ҳукумати дастнишонда ва мутеъи иродаи худро бар сари мардуми тоҷик оварданд. Ҳукумати дастнишонда, ки бо роҳбарии Эмомалӣ Раҳмонов,собиқ раиси совхоз ва депутати Шӯрои олӣ ташкил шуд, ҳеҷ аломате барои сулҳу тафоҳум нишон надод, балки мардуми ҷонибдори ҲНИТ ва дигар нерӯҳои демократиро водор кард, ки тарки кишвар кунанд.

Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон ногузир бо аъзо ва ҷонибдорони худ дар декабри соли 1992 рӯ ба ҳиҷрат оварад. Бо қарори Суди Олии Тоҷикистон  дар соли 1993 фаъолияти ҲНИТ ва низ Ҳизби демократ, созмони мардумии Растохез, Лаълӣ Бадахшон манъ гардид.

Дар замони ҳиҷрат дар Афғонистон, ки даҳҳо ҳазор аз атбои тоҷик дар ин кишвар паноҳанда шуда буд, ҲНИТ табдили ном кард ва таҳти унвони Ҳаракати наҳзати исломӣ даст ба муборизаи сиёсиву низомӣ зад. Набарду мубориза ва муқовимат панҷ сол идома кард ва ҷабҳа ва сангарҳои ҷанг рӯзторӯз барои ҷонибдорони ҳукумати рӯ ба Кремлини Тоҷикистон маҳдудтар мешуд. Размандагони Артиши Ҳаракати Наҳзати исломии Тоҷикистон то остонаҳои Душанбе пешрафт карданд. Ҳукумати Душанбе роҳеро ҷуз аз оштӣ ва додани ҳақ ба Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон барои ширкат дар мудирияти кишвар пайдо карда натавонист. Эмомалӣ Раҳмонов борҳо бо устоди шаҳид Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дидор ва гуфтугӯ кард. Ҳарду тарафи ҳукумат ва мухолифин низ панҷ даври музокиротро дар тӯли солҳои 1994 то 1997 ҷиҳати хатми ҷанг ва баркарории сулҳ таҳти сарпарастии Созмони милали муттаҳид доир карданд. Давраҳои гуногуни ин музокирот дар Русия, Эрон, Покистон, Қазоқистону Қирғизистон ва Туркманистон доир шуданд. Роҳбарияти Ҳаракати Наҳзати Исломии Тоҷикистон, ки дар ин давра ,чуноне дар боло тазаккур додем, дар таркиби Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиони тоҷик амал мекардро руасои ҷамоҳири ин кишварҳо,созмонҳои байналмилалӣ ва шахсиятҳои соҳибнуфузи он даврон қабул ва бадрақа мекарданд. Ниҳоят 27 июни соли 1997 дар Президент отели Маскав расми имзои Созишномаи умуми сулҳ ва ризоияти миллӣ баргузор шуд, ки дар кори он раиси ҷумҳурии Русия Борис Елсин, устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раиси ИНОТ, Эмомалӣ Раҳмонов,раиси ҷумҳурӣ Герд Дитрих Меррим, намояндаи вижаи СММ дар умури Тоҷикистон, намояндаи Созмони Амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо, ва вузарои хориҷии кишварҳои кафил, намояндаи махсуси Департаменти давлатии Амрико ширкат карданд.

11 сентябри соли 1997 ҳайати баландпояи Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиони тоҷик дар раъси Сайид Абдуллоҳи Нурӣ баъди ҳиҷрати панҷсола аз Теҳрон ба Душанбе бозгашт.

Яке аз тавофуқоти ба даст омада дар ин сулҳ таъсиси Комиссиюни оштии миллии Тоҷикистон -ниҳоди муштараки давлат ва мухолифин барои татбиқ ва назорати иҷрои раванди сулҳ дар марҳала гузариш,ки барои ду сол пешбинӣ шуда буд. Ин кор аз тарафи устод Нурӣ ва муовини ӯ Абдумаҷид Достиев, муовини аввали  раиси Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон ва аъзои ин комиссиюн ба хубӣ ба иҷро расид. Ва, ҳукумат ва мухолифин ба шумули ҲНИТ дигар дар мудирияти кишвар муштарак фаъолият пеш мебурданд.

    «11 августи соли 1999 Суди Олии Тоҷикистон қарор дар бораи манъи фаъолияти ҲНИТ ва бақия ҳизбу созмонҳои шомили Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиони тоҷикро лағв кард ва ин ташаккули сиёсӣ ба фаъолияти худ дар кишвар оғоз кард.»

18 сентябри соли 1999 Анҷумани ҲНИТ баъди бозгашт аз ҳиҷрат дар Душанбе доир шуд ва устод ва муассиси он Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раиси он интихоб гардид.

Барои тазмин ва кафолати ҳуқуқии фаъолияти Ҳизби Наҳзат дар Қонуни Асосии Тоҷикистон моддаи махсусеро таҳти рақми 28 ворид карданд, ки ин модда барои аҳзоби характери динӣ дошта иҷозаи амал медод ва ин модда дар натиҷаи мувофақаи ҳукумат ва оппозитсион дар шумори дигар аз тағйироти ворида ба ин санад дар раъйпурсии мардумӣ ҷиҳати ислоҳи Қонуни асосӣ дар соли 1999 аз ҷонибдории мардум бархурдор шуд.

Ба ин тартиб ҲНИТ баъди бозгашт аз давраи муҳоҷират нерӯи низомии худро бо қувои ҳукуматӣ реинтегратсия кард ва сипас бо имзои як фармон устод Нурӣ аз инҳилоли Артиши Наҳзати исломӣ эълом кард.

Минбаъд ҲНИТ рӯ ба фаъолиятҳои сиёсӣ оварда дар интихоботи нахустини раёсати ҷумҳурии баъди бозгашт аз ҳиҷрати панҷсола аз Афғонистон ширкат варзид.

Дар интихоботҳои парлумонии солҳои 2000, 2005 ва 2010 ин ҳизб садди 5%-ро тай ва намояндагони худро вориди органи олии қонунгузори кишвар кард. Ва,ҳамин тавр ҲНИТ ба унвони як ҳизби парлумонӣ ва дуввумин нерӯи сиёсии пурнуфус ва муқтадир баъд аз Ҳизби ҳокими халқӣ-демократии президент Раҳмонов дар кишвар эътироф шуд. Вале дар интихоботи парлумонии соли 2015 раъйи ба дастовардаи ин ҳизбро эътироф накарданд ва ин ҳизб дигар натавонист намояндаҳои худро вориди Маҷлис кунад. Аммо ин ҳарфу ҳадисе дигар аст ки бар мабнои нақша ва тарҳи хоси режими Душанбе иҷро шуд.

Интихоботҳо ва Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон

 Чуноне қайд намудем ҲНИТ баъди бозгашт аз ҳиҷрат аз Афғонистон бо номзади худ дар интихоботи раёсати ҷумҳурии Тоҷикистон,ки 6 ноябри соли 1999 доир гардид, ширкат варзид. Натоиҷи ин интихобот аз тарафи режими Душанбе дасткорӣ шуд. Вале ба хотири идомаи таҳкими раванди сулҳ ҲНИТ даъво роҳ наандохт. Ҳамин тавр дар интихоботи парлумонии соли 2000 низ ба ҲНИТ ҳамагӣ аз 63 курсӣ ду курсӣ қоил шуданд. Ва, чунин натиҷа дар интихоботи соли 2005 ва 2010-и интихоботи парлумонӣ ҳам такрор шуд. Аммо интихоботи парлумонии соли 2010 ва истиқболи мардум аз ҲНИТ ҳукумати Тоҷикистон ва раиси он Эмомалӣ Раҳмоновро дар ҳолати шок қарор дод.

«ҲНИТ дар ин интихобот зери раҳбарии раиси ҷавони он Муҳиддин Кабирӣ вориди корзор шуд ва ҳузури ҳавасангезу бозии зебои ҳизб дар интихобот як навгонӣ ва тозакорӣ дар сиёсати Тоҷикистон буд. Аз шиору овеза ва роликҳои интихоботиву ширкат дар сабқат ва мулоқот бо интихобкунандаҳо таваҷҷуҳангез ва диққатҷалбкунанда буд. Вале боз ҳам натиҷаи интихобот тавре ҷамъбаст карда шуд, ки барои ҲНИТ  аз ду курсӣ бештар надоданд. Ин ҳам дар ҳоле аст ки барои мисол дар интихоботи соли 2005 ҲНИТ 20.000 узв дошту дар интихоботи соли 2010 40.000!! Аммо аксари коршиносон ва огаҳони умур,ки равандҳои сиёсии Тоҷикистонро таҳқиқ мекунанд ҳамон солҳо ва ҳамин ҳоло ҳам бар ин андеша буданд, ки ин навбати охирини ширкати ҲНИТ дар интихобот буд.»

Дар интихоботи баъдӣ, ки панҷ сол пас доир мешавад ба ҳизб овози гирифтаашро нахоҳанд дод ва шояд ҳам то он интихобот нарасад ва баста бишавад. Ҳамин тавр ҳам шуд. Сухан дар бораи он меравад, ки дар интихоботи соли 2010 амалан ҲНИТ онро бурида буд.

«Агарчи Комиссини марказии интихобот барои ҲНИТ ҳудуди 10% қоил шуд аммо сифри болотар аз 60 ва ҳатто дар бархе аз ҳавзаҳо 70 то 80%раъйи мардумро ба даст оварда буд.Чунин тарафдорӣ ва истиқболи бузурги мардум аз ҲНИТ ҳукуматро дар муқобили он комилан дигар кард. Зеро як чунин истиқбол аз ҲНИТро ҳукумат интизор надошт. Тамоми дастандаркорони қитаҳои райдиҳӣ, мақомоти давлатӣ, ҳифзи ҳуқуқ диданд ки ҲНИТ баранд ва пирӯзи интихобот аст.»

Сипас нақша ва тарҳи комилан маҳор ва аз саҳна берун кардани ҲНИТ-ро кашиданд. Метавон гуфт,ки ҳамин интихоботи парлумонии соли 2010 сабаб шуд, ки ин нақша ва ин тарҳ дар шакли Протоколи 32/20 баъдан ҷамъбаст бишавад. Ин Протокол,ки суратҷаласаи махфии Шӯрои амнияти Тоҷикистон буд ва дар моҳи ноябри соли 2011 дар сайти “Звезда.ру”-и Русия нашр шуд, роҳҳои маҳор, бемаҷол ва оқибат бастани ҲНИТ-ро пешбинӣ ва таъйин мекард. Бар пояи қарори ин ҷаласаи Шӯрои амнияти Тоҷикистон,ки зери раёсати Эмомалӣ Раҳмонов доир шуда буд ҲНИТ дигар ба ихтиёри мақомоти қудратӣ супорида шуда буд, то бо ҳар роҳу василаи мумкин ва ҳатто номумкин онро аз саҳна канор зананд.

Ҳамин тавр баъд аз соли 2014 фишор болои ҲНИТ шиддат гирифт, ки тавзеҳи он дар маҷоли ин навишта нест. Аммо як чиз мусаллам буд, ки ҲНИТ баъди интихоботи парлумонии соли 2015 баста мешавад. Вале инки онро террористӣ эълон мекунанд ва режими Душанбе тамоми асноду тавофуқоти сулҳ бо ин ташкилоти умдаи оппозитсионӣ ва як тарафи сулҳро мункир мешавад, ногаҳонӣ ва ғайримунтазира буд. Дар ҳар сурат интихоботи парлумонии 2015 ҷамъбаст ва ҲНИТ дар парлумон ҷой наёфт. Албатта, чуноне гуфтем, ҷой надодани ҲНИТ дар парлумон тибқи нақша ва ҳадафмандона сурат гирифта буд.

Ошӯби Ҳоҷӣ Ҳалим ва террористӣ эълон кардани ҲНИТ

Дар ҳар сурат ангезаи асосӣ ва аслӣ барои бастани ҲНИТ интихоботи парлумонии соли 2010 шуд.Зеро режими Душанбе таҳти сарварии Эмомалӣ Раҳмон, ки як тарафи дигари ҷангу слҳи солҳои 1992-1997 буд,на танҳо бо нақзи шароити сулҳ,балки бо шикастан ва поймол кардани қонунҳои миллӣ ва байналмилалӣ курсии қудратро раҳо кардан намехост ва аз ин ҷиҳат,ки ҲНИТ пуштибонии ҳадди аксарии мардумиро беш аз пеш касб мекард,дар симои он рақиб ва ҷойгузини худро шинохт.

Ошӯби Ҳоҷӣ Ҳалим (генерал Абдуҳалим Назарзода, муовини вазири мудофиаи Тоҷикистон ва дар гузашта аз фармондеҳони Артиши Наҳзати исломии Тоҷикистон) як бозӣ ва тарҳу нақшаи аз қабл омодакардаи мақомоти тоҷик ба хусус мақомоти амниятии ин кишвар барои аз арсаи сиёсӣ канор андохтани ҲНИТ сурат гирифта буд.

Мақомот ин нақшаро барои он баъди баргузории интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон дар соли 2015 доир кард,ки ҲНИТ дигар мақоми ҳизби парлумониро аз даст дода буд.Табъан,ки агар ҲНИТ ҳизби парлумонӣ мебуд шарик кардани вай дар ин ошӯби худсохта бештар чолишангез мешуд. Агар бархурди мақомот бо ҲНИТ баъди ин интихобот мурур карда шавад, ҳама чиз аён мешавад,ки кадом ошӯб ва кадом табаддулоте рух надода буд. Зеро баъди интихоботи аввалимартии соли 2015 мақомот дафъатан ба ҳамла ва ҳуҷуми густарда муқобили ин ҳизб шуруъ ва онҳоро пароканда ва торумор кард ва бархе аз масъулини онро маҷбур мекард,ки дар баробари дурбинҳо аризаи истеъфои худ аз масъулияти ҳизбиашро эълон карда ва алайҳи раиси ҳизб иттиҳом кунад. Биноҳои маъмурии ҳизб дар навоҳӣ забт ва ҳатто тахриб карда шуданд.Аз тарафи имомхатибон маъракаи даъват барои бастани ҲНИТ дар масҷидҳоро роҳандозӣ намуданд.Чопхонаи ҳизб мамнӯъ карда шуд. Бинои марказии ҳизбро ҳам ҳамин тавр ба баҳонаи онки нодуруст харидорӣ шудааст ба дараш муҳр заданд.Беш аз ин роҳбарони алоҳидаи онро барои суҳбатҳои хос ба Кумитаи амният даъват карда ва бо хоҳиши худ бастани ҳизбро пешниҳод намуданд. Вазорати адлия ҳам ошкоро чанд навбат эълон кард,ки ҲНИТ довталабона фаъолияти худро қатъ кунад.

Азбаски барои ин ҳама таҳдиду фишорҳо ҲНИТ  таҳаммул кард вале фаъолияти худро идома дод, роҳи чораро ба ҳамин ошӯби сохта диданд.Танҳо далел ва боварашон ин буд,ки ҷомеа барои он шояд бовар бикунад, ки Ҳоҷӣ Ҳалим дар гузашта аз фармондеҳони ҲНИТ буд.Ҳамин тариқ ин табаддулоти сохтаро ташкил ва ҲНИТро ба он шарик дониста ва дафъатан 13 тан аз узви Раёсати олии онро дастгир ва сипас ба давраҳои тулонӣ ва то ҳабси абад ҳукм доданд.

«Суди Олии Тоҷикистон дар моҳи сентябри соли 2015,ҳанӯз моҳе ҳам аз ин ба ном ошӯб нагузашта ҲНИТро мамнӯъ ва террористӣ эълон кард.Ва,ин барои бори дуввум аст ки ҳукумати Эмомалӣ Раҳмон ҲНИТро мебандад. Аммо бо гузашти ҳаминак 6 сол ҳеҷ яке аз давлатҳо ва низ созмонҳои байналмилалӣ даъват ва дархости давлати Тоҷикистон барои ташкилоти террористӣ шинохтани ҲНИТро қабул накардааст. Билакс, онҳоеро, ки тавасути ИНТЕРПОЛ таҳти пайгарди байналмилаӣ қарор дода буд,аз ҷумла исми Шоҳнаими Карим,муовини раис ва Муҳиддин Кабирӣ,раиси ҲНИТро ИНТЕРПОЛ аз феҳристи худ  берун кард.»

Ҷомеаи байналмилалӣ ва ҲНИТ

ҲНИТ дар ҳиҷрати дуввуми худ ба кишварҳои урупоӣ рӯ овард ва дар инҷо паноҳанда шуд ва ҳоло якҷо бо бархе дигар аз ташкилоту гурӯҳҳои сиёсӣ эътилоферо таҳти унвони Паймони миллии Тоҷикистон ташкил дод ва ба фаъолияти худ идома медиҳад.

Ва дигарбора қаду қомати худро баланд кардаву иртиботу алоқаро бо ҳамватанони дар дохил ва хориҷ барқарор кардааст.

Агар яке аз авомили баста шудани ҲНИТ аз сӯи режими Душанбе ҳузури фазояндаи он дар ҷомеаи Тоҷикистон бошад, омили дигар ин афзоиши давлатҳо ва созмонҳои байналмилалӣ ба ин ҳизб мебошад.Ҳанӯз аз ҳамон оғози фаъолияти расмӣ дар соли 1991 исми Устод Муҳаммадшариф Ҳимматзода, нахустраиси ҲНИТ дар расонаҳои дохиливу русиву байналмилалӣ ҳамарӯза садо медод ва бахусус дар ҷараёни баргузории гирдиҳамоиҳои дарозмуддати тирамоҳ ва баҳори соли 1991 ва 1992  дидору мулоқоти сафирони кишварҳои хориҷӣ ва хабарнигорон бо ӯ бештар мешуд. Аммо дар сатҳи байналмилалӣ мақому нуфуз пайдо кардани ҲНИТ дуруст ба ҳангоми муҳоҷират дар Афғонистон ба вуқуъ пайвастааст.

Соли 1993 ба дунболи торумори як застави русҳо дар марз тавассути чирикиҳои Наҳзати исломӣ Евгений Примаков,раиси Хадамоти ҷосусии Русия(СВР) ба Афғонистон барои мулоқот бо Сайид Абдуллоҳи Нурӣ рафт.Қабл аз он намояндаи Комиссариати олии СММ дар умури гурезаҳо низ барои мулоқот бо устоди равоншод борҳо ба Афғонистон мусофират анҷом дод.

Музокироти сулҳи тоҷикон мустақим зери назорат ва сарпарастии Созмони милал доир шуд. Дигар,ончуноне гуфтем намояндаҳои вижаи устод Нурӣ дар сатҳи руасои давлатҳо ва созмонҳои ҷаҳонӣ пазируфта мешуданд.

Баъди бозгашти сарбаландона аз Афғонистон низ гоҳо дар бинои намояндагиҳо ва сафоратҳо вале аксаран дар қароргоҳи марказии ҲНИТ сафирони кишварҳои хориҷӣ ва намояндаҳои ташкилоту созмонҳои байналмилалӣ ҳатмани ҳатман бо раисони ҲНИТ дидору мулоқоти алоҳида анҷом медоданд. Ин кор ҳам дар замони роҳбарии устод Нурӣ ва ҳам дар замони раёсати устод Кабирӣ сурат мегирифт. Барои мисол фармондеҳони амрикоӣ, ки бо Раҳмонов мулоқот мекарданд,ҳатман бо раисони ҲНИТ низ мулоқот анҷом медоданд. Албатта,ин ҳама сатҳу эътибори афзоянда рашку ҳасодати режими Душанбе ва раиси онро бармеангехт.

Ҳанӯз аз ҳамон солҳои 2010 Раҳмон бисёр мехост,ки чеҳраи ҲНИТро доғдор нишон диҳад ва дар сӯҳбатҳо бо намояндагони давлатҳои бузурги олам масъалаи ҲНИТро дар миён мегузошт.Аммо барои мисол Роберт Блейк, ёвари собиқи вазири хориҷаи Амрико дар хатми як дидор бо раиси ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон Муҳиддин Кабирӣ дар сентябри соли 2010 гуфта буд:

“Ҳизби наҳзати исломи Тоҷикисон як созмон тундгароӣ ва терористӣ набуда, балки аз исломи мусолиматомез дар Тоҷикистон намояндагӣ мекунад. Вай афзуд, таи солҳои ахир аз ҷониби ин ҳизб ҳеҷ гуна амали тундгароӣ зоҳир нашудааст. Вай гуфт, то ба ҳол ягон муносибати ин ҳизб бо аҳзоби тундгарову террористро мушоҳида накардаем”.

Мавқеъ ва муносибати кишварҳо ва созмонҳои муътабари дунё боҲНИТ то ба имрӯз ҳам аз ҳамин зовия идома дорад ва яке дигар аз мисоли равшани ин гуфт он аст ки Созмони милали муттаҳид,Амрико ва кишвару созмонҳои урупоӣ  ҳукмҳои Суди олии Тоҷикистон дар баробари аъзои Раёсати олии ин ҳизбро ғайриқонунӣ хонда озодии бидуни қайду шарти онҳоро талаб карданд. Ва,новобаста аз он ки мақомоти Тоҷикистон мукарар ба кишварҳои урупоӣ парвандаҳо сохтаву талаби боздошту истирдоди аъзои фаъоли он дар ин кишварҳоро мекунанд,ҳеҷ яке аз ин дархосту талабҳо посухи мусбат нагирифтааст.   Ва,масъулони ҲНИТ ҳамин ҳоло низ дар нишасту маҳофили созмонҳои ҷаҳонӣ даъват мешаванд ва бо роҳбарони давлатҳо ва муассисаҳои бонуфӯзи ҷаҳонӣ дидору мулоқот анҷом медиҳанд.Зеро дар воқеъ ҲНИТ ҳеҷ иқдоме ғайриқонунӣ анҷом надодааст ва ҳеҷ имкон надорад,ки онро ба иттиҳоме сохтаву бофта,аз қабили ошӯбҳои боз ҳам дастисохт дар зиндонҳо ва ё куштори ҷаҳонгардони хориҷӣ муқассир шинохт.

ҲНИТ ва матбуот

Яке аз вижагӣ ва ё бартариҳои ҲНИТ аз ҳамон солҳои оғози фаъолият,ҳатто дар замони фаъолиятҳои махфӣ ва пинҳонии худ дар он ифода меёбад,ки аз расона ва васоити ахбори ҷамъӣ ба ваҷҳи зарурӣ истифода мекунад. Соли 1984, ҷарида ва ё варақаҳои таблиғотии худро бо номи “Ҳақиқати ислом” мунташир кард. Ин ҷарида 17 шумора мунташир шудааст. Баъди фаъолияти расмӣ органи расмии худро бо номи “Наҷот” дар соли 1990 интишор дод.Ин нашрия баъдан низ то соли 2015 ба нашр мерасид.

Дар даврони ҳиҷрати аввал дар Афғонистон ҳам нашрияи “Садои муҷоҳид”-ро бо ҳуруфи кириллӣ дар чопхонаи ноҳияи Ғарм чоп ва паҳн мекард. Радиои “Тоҷикистони Озод” аз Толиқони Афғонистон барномаҳо нашр мекард,ки дар саросари Тоҷикистон шунаванда дошт.Ҳамчунин нашрияҳову гоҳномаҳои “Пайки пирӯзӣ” ,“Ҷайҳун”, ”Паёми муҳоҷир”-ро чоп ва ба дасти тарафдорони худ мерасонд.

Баъди бозгашт аз ҳиҷрат аз Афғонистон дар канори  “Наҷот”, ҳамчунин маҷаллаҳои “Найсон” ва “Сафинаи умед”ба чоп расонида афкору ақидаи худро таблиғ мекард. Афзун бар ин сайти ин ҳизб бо номи Nahzat.tj низ қобили дарёфт буд. Дар солҳои 2013 то2014 як шабакаи телевизиониеро бо номи Сафо.ТВ роҳандозӣ карда буд, ки аз Маскав барномаҳояшро тавассути моҳвора пахш мекард.

Феълан аз сардабирони нашрияҳои ҲНИТ се нафар Зубайдуллоҳи Розиқ, Абдуқаҳҳори Давлат ва Ҳикматулло Сайфуллозода дар зиндони ҳукумати Тоҷикистон қарор доранд.

Дар даврони ҳиҷрати дуввум дар Аврупо сангар ва ҷабҳаи асосии мубориза ва муқовимати ҲНИТ расонаҳои иҷтимоӣ шудааст. Аъзо ва ҷонибдорони ҲНИТ сомонаҳову порталҳои иҷтимоӣ ва шабакаҳои ютубии фаровонеро роҳандозӣ кардаанд ва бо муборизаи иттилоотӣ режими Душанберо ба шикасти сахт мувоҷеҳ кардааст. Шабакаҳои тасвирии “Ислоҳ.ТВ” ва “Паём.ТВ” ва ғайра ва ҳамчунин сомонаҳои зиёде дигар,ки дар ҳаводорӣ аз оппозитсони тоҷики муқими Урупо барнома ва гузоришҳо нашр мекунанд,аз сӯи мардуми кишвар ва муҳоҷирони тоҷик бо майли тамом дида мешаванд ва бахусус роҳандозии барномаҳое,ки бо мардум робита ва алоқаи мустақимро барқарор мекунад, сардамдорони режими Душанберо дар ҳоли ҷунун қарор додааст.Аз ин сабаб буд,ки онҳо дар тобистони соли гузашта бо як қарори Суди олии Тоҷикистон феҳристи чунин нашрия ва шабакаҳои иҷтимоиро нашр карданд,ки нашру пахши онҳо дар Тоҷикистон мамнӯъ эълон шудааст.Аммо чуноне мушоҳидаҳо нишон медиҳад,баракс шумори бинанда ва хонандаи ин расонаҳои иҷтимоӣ рӯзбарӯз дар ҳоли афзоиш аст.

Бо ин ҳол  ҲНИТ тӯли наздик  ба 50 соли фаъолияти худ зери раҳбарии се раис: Муҳаммадшариф Ҳимматзода,Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ва Муҳиддин Кабирӣ амал кардааст.Устод Нурӣ муассиси ҳизб баъди бозгашт аз Афғонистон раёсати ҲНИТро бар ӯҳда гирифт.аммо дар аввалин марҳилаи фаъолияти аланӣ раёсати он бар уҳдаи Муҳаммадшариф Ҳимматзода гузошта шуда буд.Баъди реҳлати ҷонгудози устоди равоншод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дар соли 2006 вакилони ҳизб Муҳиддин Кабириро ба  ин мақом баргузиданд, бо ин илова ,ки устод Ҳимматзода ба ҳайси пешвои маънавӣ эътироф мешавад,чун дар он замон ин устоди шаҳид бемори бистарӣ буд.

Фаъолияти нимасраи ҲНИТ-ро метавон ба марҳалаҳои гуногун аз ҷумла:-таъсису даъват ва фаъолиятҳои пинҳонӣ, фаъолияти расмӣ, ҳузур дар ҳокимият ва ҳиҷрати аввал, фаъолият дар табъид, муқовимат,музокирот ва касби мақоми байналмилалӣ, бозгашти сарбаландона, фаъолияти дубора, ҳузури дигарбора дар ҳокимияти давлатӣ, ширкат дар маъракаҳои сиёсӣ ва ҳоло боз ба марҳалаи дуввуми ҳиҷрат ва талоши тоза барои мубориза ва муқовимат қисмат намуд. Зикри ин нукта дар китоби таърихи ҲНИТ бағоят муҳим аст ки он ташкилоти сирф тоҷикист ва тавассути танҳо тоҷикон ташкил ва созмондеҳӣ шуда ва аз як манзили кучаки яке аз муассисонаш то ба сатҳи ҷаҳонӣ обрӯ ва нуфуз касб кардааст. Агарчанде то ҳамин ҳоло режими Душанбе аз қасду талоши худ барои террористӣ шиносонидани ин ҳизб  даст набардоштааст ва ҳоло барои ин ҳадаф бархе аз мақомоти амниятии Афғонистони ҳамсояро ҷалб карданист,аммо наметавонад ҷойгоҳ ва мақоми онро дар қалбу синаҳои мардуми тоҷик холӣ кунад.

Чиҳилуҳаштумин солгарди таъсиси ҲНИТ ро ба ҳама аъзоён,ҳаводорон ва дӯстдоронаш табрик менамоям. Дар ин моҳи муборак дуъогӯй бошед,ки ин ҳиҷрати дуввумро бо устувории комил ва азми росих сипарӣ намоем. Бо сари баланд ба ватани маҳбубамон баргардем.         

Сообщение ҲНИТ дар 48 соли аз муқовимат, ҳиҷрат, сулҳ, боз ҳиҷрату мубориза появились сначала на ISLOH.net.