Бо камоли таассуф ва нигаронии амиқ изҳор менамоем, ки ба садоқат ва устувории раиси «нав» дар роҳи мубориза ва муқовимат ва бозгашти сарбаландона ба ватан дигар эътимод ва бовар надорем. Ҳазорҳо нафар аз аъзо ва ҷонибдорони мо ва ҳамин тавр мардуми одии кишвар, ки бо мо дар иртибот ва алоқаанд, мехоҳанд даври шахсиятҳо ва ташкилоте ҷамъ ва иттиҳод бишаванд, ки коре карда битавонанд. Тақозои онҳо ин аст ки ҳарчи зудтар бояд иқдом ва амал кард. Ислоҳот ва тағйирот, ки мо аз роҳбарият талаб кардем, бо таваҷҷуҳ ба ҳамин руҳия ва таваққуъоти мардум, ҷонибдорон ва аъзои ҲНИТ ва ба манзурии бурунрафт аз ин буҳрони амиқ буд ва ҳиҷ ҳадафи дигареро дунбол надошт. Дар сурати пазируфтан метавонист ба организми карахт ва беҳаракат ҷони тоза ва тавони нав бахшад. Аммо чуноне бармеояд ин кор ношуданист ва сахту душвор ҳам бошад чорае дигар ба ҷуз аз ташкилу эҷоди як ҳаракати нав боқӣ намондааст. Ҳаракате, ки ҳама кору амалаш шаффоф ва маълум бошад ва чизе надошта бошад, ки пинҳон аз назари мардум бошад.

Ман, ошкоро ва бо сароҳат эълон медорам, ҳаракати сиёсие,ки дар садади созмондеҳии он баромадаем бо ҳадафи барандозии низоми диктотурии имрӯза дар Тоҷикистон роҳандозӣ хоҳад шуд. Дар ин ҳаракат мухолифини низом, шахсиятҳо, ақшори гуногуни ҷомеаи кишвар, ки барояшон сарнавишти ватан, давлат ва миллат бетафовут нест метавонанд шомил ва ҳамроҳ бишаванд. Мо аз тамоми мардуми кишвар, ки зери юғи ин ҳукумати худкома ва оилавӣ қарор доранд, даъват мекунем, ки дар ин кори бузург ва сангин канори мо биистанд, муттако ва мадору қуввати мо бошанд. Мо бояд ватанамонро, давлатамонро, мардумамонро, худамонро, озодиамонро, динамонро, имрӯз ва ояндаамонро аз зери пойи ин ҳукумати истибдодии оилавӣ наҷот диҳем. Касе, ҷуз аз худи мо, моро наҷот намедиҳад.

Ҳарфи аввалу охири мо, ҳадафи ягонаи мо барандозии режими худкомаи имрузӣ аст ва маромномаву низомномаву оинномаи мо ҳам дар ҳамин ҳадафи олӣ ниҳуфта аст. Мақсади мо аз талаби «ислоҳот ва тағйирот» раисӣ ва раёсат набуд. Агарчи он на кореаст, ки натавонем ва ё наметавонем. Дар ин чанд соли мубориза собит ҳам кардем, ки метавонем дар саффи пеши ҷабҳа қарор дошта бошем ва хобу хур ва роҳату оромии сардамдорон ва аъзои ин ҳукумати оилавиро ҳаром гардонем. Аммо мо медидем ва ҳоло ҳам дида истодаем, ки ҲНИТ, ки тамоми дору мадори мо буд, чи гуна ба ҳошия бурда мешавад, мунқариз ва мунзавӣ мегардад ва таназзул мекунад. Кандан ва раҳо шудан сахту сангин аст ва мо ҳиҷ гоҳ ба худ иҷоза намедиҳем, ки дар ин бинои сохтаву ба мерос гузоштаи устоди шаҳид Сайид Абдуллоҳи Нурӣ байни бародари вай ва писари вай баҳсу даъво ба вуҷуд ояд. Мо, ногузирем, ки ҷилави ин фитна ва ин тавтиаро бигирем ва иҷоза нахоҳем дод, ки тавсияи як қаҳба санади қабули мо дар Раёсат бишавад. Мо, ки барои мубориза, муқовимат бо режим даъват карда истодаем, мо, ки ислоҳотро барои эҳёи эътибор ва эътимоди аз дастрафтаи ҲНИТ тақозо карда истодаем, аммо то ҳамин лаҳзаҳо боз ҳам, танҳо ба хотири онки раис бимонад, аз найрангу хидъа кор гирифта истодааст, ночорем даст ба амал бизанем.

Мукарраран бар ҳарду гӯш бишнавед, ки ончи низомнома ва оиннома ва Раёсати Олӣ, муовинин гуфтеду сохтед, ҷаълӣ, дуруғӣ, ғайриқонунӣ ва ғайримашруъ аст. Бародар Абубакри Нурӣ, ки мо миёни худ ӯро Омир соҳиб мегӯем агар панҷ соли пеш муовин интихоб мешуд, ҳарфу калом дигар буд. Дар ин мактаб ва муассисаи исломӣ бароиталбис ва тазвир ҷой нест ва мо наметавонем бо ҳузури худ ин ҳамаро тавҷеҳ ва табраа кунем.

Қаблан ҳам як каме ишорат карда будам, ҳоло ҳам як ёдоварии сарироҳӣ мекунам, ки дар замони устоди зиндаёд мухолафатҳои бархоста миёни ӯ ва мулло Абдураҳим, устод Тураҷонзода ва бародар Давлати Усмон мухолафат бар аҷзунотавонӣ ва заъфу нолоиқии раҳбар набуд. Касе он вақт наметавонист устодро бигуяд, ки чаро ту ҲНИТ-ро то ин ҳад хору ҳақир кардӣ. Касе он вақт нагуфта буд, ки ту раисиро натавонистӣ! Ягон гапи пушида ва пинҳон надошт. Ҳамаи корҳояш ошкоро буданд. Талош намекард, ки пинҳонӣ ва махфӣ доир кунад. Ҳеҷ кадоме аз онҳо устодро ба бефаъолиятӣ, корношоямӣ, тасарруф, ғасби курсӣ ва яккатозӣ муттаҳам накарда буданд. Устод ҳам толиби ҳеҷ мақому титуле набуд, медонед чаро ? Чун ҳама мақому титулҳо назди ҷойгоҳ ва шаъну ҷалолаш ночиз буданд. Ӯ Раиси ҲНИТ набуд. Ӯ роҳбар ва лидери бо тамоми маъно буд.

Устод Нурӣ ҳеҷ гоҳ «фаришта» нашудааст. Қиёси худ бо устод Нурӣ аз тарафи Кабирӣ камоли беинсофӣ аст. Устод Нурӣ ҳарфи ҳатто рақибонашро гуш мекард, мунаққидин ва мунтақидинашро гуш мекард. Дар ҳоле, ки Кабирӣ дар аввалин мавриди пешомада ҳамаро игнор кард. Ин иттиҳомот, ки моро ба шахсиятҳои фавқуззикр муқоиса мекунад, як навъ гумроҳсозӣ ва ба чапғалат андохтан аст. Шароите, ки болои Наҳзат омадааст собиқа надорад. Ҳеҷ гоҳ ин тавр дудастаӣ ва мухолафат амиқ нарафта буд.

Агарчи фаҳмид, донист ва ҳатто бо забони худаш ҳам иқрор кард, ки ҳузури баъд аз ини ӯ барои ҲНИТ фақат бадномӣ бор меоварад, бештар аз гузашта шикастан ва ғарқ шудан аст, аммо таваққуф накард. Бадтар аз ин изҳоротҳое дод, ки барои раҳбари як ҳизби исломӣ комилан бегона аст ва шуруъ кард ба «ҳизби ман, ҳизби ман»-гуӣ.

Бо ҳамин интихоботи сохта ва ҷаълӣ гуиё машруъият касб кардаву ба уштулум ва таҳдид мегузарад:- «ман дигар намегузорам,ки….», «бигзор вай бачаи Нурӣ бошад»,«бигзор вай бачаи зиндонии сиёсӣ бошад», «бигзор вайқаҳрамонӣ карда бошад», «он ҳеҷ рабте дигар ба ҳизб надорад», «чун дар берун гап зад», «худро дар берун қаҳрамон кард», вале бояд «низомнома» ва «раёсат»-ро итоат кунад.

Ҷаноби Раис кадом низомнома? Ҳамон низомномаи таҳрифшуда аз тарафи худи шумо? Бояд бигӯем, ки низомнома мебоист дар гурӯҳи корӣ ихтисор ва баҳсу баррасӣ мешуд. Аммо шумо шахсан ба табъ ва хоҳиши худатон онро ихтисор ва тағйиру иловаҳо ворид намуда баъдан ба гурӯҳи корӣ пешниҳод намудед. Ҳол онки бояд ин ҳама дар гурӯҳи корӣ сурат мегирифт, на аз тарафи шахси шумо. Пас аз ин дар РО ин низомномаи муҳаррафро ба овоз мондеду онро шакле муаррифӣ намудед,ки гӯё ҳама гурӯҳи корӣ дар он кор карданду баҳсу баррасиҳо сурат гирифта шуда бошад. Билохира ин низомномаи таҳрифшуда қабул гардид. Чи гуна ин низомномаро метавон қабул кард? Бори дигар мегӯям, ки пешниҳоди тағйирот ва ислоҳот дар низомнома ва Раёсати ҳизб хоҳиши чанд нафари алоҳида набуд, ин зарурати таъхирнопазир ва бебаҳс дар ин мақтаъи замонии мубориза буд ва муҳимтар аз ҳама, мардум ҳам чунин тақозоро дошт, ки дареғо дарк нашуд. Мо, инро бигуем ва ё нагуем, дигар барои аъзо, тарафдор ва мардуми кишвар пинҳон ва пӯшида намонд, ки ҲНИТ тасарруф ва ғасб шуд ва онки гуё низомнома, оиннома, Раёсат ва раис қабул ва интихоб шуд, танҳо барои як кас шуд. Як касе, ки дигар тамоми фурсату муҳлату муддати раисшавиаш тамом шудааст. Дигар наметавон онро ҲНИТ қабул ва эътироф кард. Вай дигар ташкилот ва ҳамон ЗАО-ҶДММ-и «Кабирӣ» шуд.

Низомнома-Кабирӣ;

Оиннома Кабирӣ;

Раёсат Кабирӣ.

Ин ЗАО «Кабирӣ» дар оянда чи корҳо хоҳад кард, аз ҳоло маълум аст. Масалан Муҳаммади Нуриро дар муҳокимаи Абӯбакри Нурӣ мегузорад ва бо раъйи Гулбаргу ……ҳо аз Раёсат ва ин эҳтимол ҳам дорад, ки аз ҳизб ҳам хориҷ кунад. Ва, айнан ҳамин корро метавонад бо ман, Муҳаммадиқболи Садриддин ҳам анҷом диҳад. Чунки ошкоро гуфт, ки барои вай «қаҳрамон» даркор нест, барои вай нафарҳое лозиманд,ки дар чаҳорчӯби низомнома ва оиннома ва тибқи дастуроти Раёсат амал кунанд. Вале инро, ки низомнома синоними Кабирӣ шуд, оиннома муродифи Кабирӣ шуд, Раёсат табдил ба дастобрези Кабирӣ шуд, гуё дигарҳо нафаҳмиданд. Дар ҳоле, ки онҳо, ки дархости ислоҳот ва тағйирот карданд, дуруст ислоҳоту тағйиротро дар ҳамин низомнома, оиннома ва Раёсат талаб карда буданд.

То ҳамин ҳоло гуфта истодааст, ки истеъфо додам, се моҳ истодам, касе ҳозир нашуд, ҷойи маро бигирад. Фоҷеа ва дарди ҷонситони ҲНИТ ҳам ҳамин аст. Пас, мешавад гуфт, ки Кабирӣ аз руи ночорӣ ва набуди як нафари муносиб ба раисӣ раис шудааст? Ин Раёсат дигар нафаре шоиста ва сазовор надоштааст, ки ҷойгузини нафаре бишавад, ки истеъфо дод? Дар бист соли ахир Кабирӣ раиси ҲНИТ буд. Тавре раёсат ва тавре идора кардааст, ки ба ҷуз худи вай касе раис буда натавонад.

Худи ҳамин ҳолати пешомада чиро нишон медиҳад? Бӯҳрон,инқироз, таназзул, инҳитот, суқут, варшикастагӣ? Не? Ин ҳолат дар ҳақиқат ҳамин тавр аст? Ин ҳолат табиӣ аст ва ё сунъӣ, ки касе натавонад, касе нахоҳад? Масалан метавонист бигуяд, ки ман номзадиамро бар манфиати Домулло Муҳаммадсаид Ризоӣ пас мегирам. Ва худам ҳам аз шумо даъват мекунам ва шуморо ташвиқ мекунам, ки ӯро дастгирӣ кунед ба вай раъй диҳед. Биёед ҳамакаса дар канори Ризоӣ бошем. Чун ман истеъфо додаам ва аз руи ахлоқу одоб нест, ки дигар раис бошам. Чаро нагуфт? Агар ҳамин тавр мекард, чи коре бад мешуд? Магар кори бад мешуд?

Агар дар ҳақиқат аз раисӣ рафтанӣ буд, агар дар ҳақиқат «бозӣ» набуд, чаро накард? Вақте то ба ҳамин ҳад, ки Шоҳнаим ту нагир, ба ман алтернатива биист гуфтанро фаҳму дарку фаросат карда тавонад чаро ин дарку фаҳму фаросат нарасад, ки ман номзадиамро мегирам, чун Худоро шукр, номзадҳо, ҳатто агар қалбакӣ ҳам буданд, пайдо шуданд. Бигзор байни Ризоӣ ва Шоҳнаим интихоб кунем. Агар мақсад ва ғараз соф буд ва агар ин интихобот бозӣ набуд?

Масалан чи бад дорад, ки нафар аз узви қаторӣ узви Раёсат шавад ва ҳамчун номзад ба раисӣ пешбарӣ шавад? Чи бадӣ дорад? Магар ин гуна таҷриба дар дунё нест? Магар раисони давлатҳо, масалан Трамп, масалан Зеленский масалан даҳҳои дигар вазир ношуда раиси ҷумҳур интихоб нашуданд.

Мақсаду ҳадафи интихобот ҳамин нест? Интихоботи озод ва шаффоф чи аст? Ё Трамп ва садҳои дигар дар ҳизбҳояшон аз чи ҷойгоҳҳое бархурдор буданд ?

Раис пас аз инки аз ҷониби аъзои РО ба хотири надодани гузориш тӯли даҳ соли охир интиқод гардид, ҷой инки гузориш диҳад чикор кард? Ошкоро гуфт ман гузориш намедиҳам ва худашро гузоришдиҳанда надонист. Гузориш додан ба аъзои РО ва аъзоёни ҲНИТ-ро гузориш додан ба Раҳмонов ва СС.Ятимов баробар кард. Яъне чӣ? Чун коре накардаӣ,чӣ гузориш ҳам бояд диҳӣ!

Масалан муттаҳам мекунад, ки баъзеҳо чун фикрашон нагузашт, худро дар муқобил қарор доданд. На, бобо, фикри мо мегузашт, агарки фиребу макру ғиром истифода карда намешуд.

Дар кадом интихоботи дунё дидаед, ки Раёсат қарор карда бошад, ки аъзои он аъзои дигарашро ба номзадии раисӣ, бидуни мувофақа бо худи номзадшаванда пешбарӣ бикунад?

Раис гуфт, ки фалонӣ, фалониҳо номзади арзандаанд, метавонанд раис бошанд? Ин тавр, ки буд метавонист ибтикори амал нишон диҳад, номаздиашро ба хотири раис шудани фалониҳои арзанда бигирад?

Домулло Муҳаммадсаид Ризоӣ номзад шуд, чаро раис номзадиашро нагирифт. Ин ҳама бозӣ буд. Ҳатто ин дуруғро, ки ҳафт кас пешбарӣ кард, ҳама фаҳмиду донист. Ман номзадиамро пешбарӣ накардаам, аммо номзадиамро пас мегирам. Маро касе напурсидааст, ки номзад мешавӣ. Вале ман номзад шудаам, бояд номзадиамро бигирам. Ҳоло агар ман номзадиамро намегирифтам, ба ман дигарҳоро кор надорам, раис овоз медод? Ман номзадиамро намегирифтам чи гап мешуд? Ягон дигаргунӣ мешуд?

Тамоми ин корҳо, дигар барои ҳатто одами кару кур ҳам рушан шуд, ки Кабирӣ аз ҳамон оғоз рафтан намехост. Раис гуфт се моҳ истеъфо дод, касе ҳозир нашуд, ки даъвои курсӣ кунад. Ин вазъият чӣ маъно дорад? Раис мегуяд аз берун не, бояд аз Раёсат интихоб шавад. Чаро бояд аз Раёсат интихоб шавад? Агар касе аз Раёсат намехоҳад чаро аз берун нашавад?

Набуди як нафари дигар, ки бихоҳад раис бишавад маъниҳои зиёд дорад. Инро бояд бисёр ҳам таҳқиқ кард. Иллат чист?

Чаро касе ҷуръат намекунад. Таҳдид ва тарс аст? Тарс аз кӣ?

Шояд дастур ин бошад, ки мемуриву меистӣ, намеравӣ?!

Кабирӣ ошкоро гуфт, ки акнун, аз ин ба баъд дар чаҳорчуби низомнома ва оиннома амал мекунад ва ноқизи шарту шурут ва меъёри низомнома ва оиннома минбаъд наметавонад наҳзатӣ бошад. Нақша дорад аз ҳамин аснод ба унвони аҳрум ва фишанг истифода кунад. Ва ҳатто гуфт, ки бигзор вай ҳар касе бошад, чи ҷойгоҳу мақоме дошта бошад аммо дар чаҳорчуби асноди ҳизб бо вай бархурд мешавад. Ҳоло ин гапҳо дигар туфанг шуд. Низомнома туфанг, оиннома туфанг, Раёсат туфанг, аммо ин туфангҳо муқобилӣ кӣ? Муқобили онҳое, ки хостанд ислоҳот ва тағйирот шавад ва дар ҷони мурда ва дар оби гандида ва дар курсии бӯгирифта руҳу роиҳаи ҷадид падид ояд.

Яъне ихроҷ карданӣ аст. Яъне мехоҳад, ки минбаъд Муҳаммадиқбол аз номи ҲНИТ гап назанад, худро Наҳзатӣ нагирад. Ин кор ба суди кист? Ин кор киро хурсанд мекунад? Ин кор ҳадафи кист?

Раис таҳдид карда истодааст, ки ман ину он мекунам. Ба «ҳизби ман» ин хелиҳо даркор нест. Яъне чӣ? Шояд дар воқеъ аслу асоси ҳадаф дур кардани ислоҳотхоҳон бошад?

Шояд ҳадаф ин бошад, ки «Ислоҳ» аз ҲНИТ дур ва бегона карда шавад?

Раис билофосила ба «ҳизбам ҳизбам» гӯӣ даромад. Наҳзат ҳизби ту бошад, Наҳзати мо куҷо шуд? Наҳзати падари Муҳаммади Нуриву падари Муҳаммадиқболҳо наҳзати Ризоиҳо, наҳзати эшони Абдусатторҳо Ҷаннатуллоҳо ва ҳазорон ҳазори дигар, Наҳзати Ҳусайниҳо Зубайдуллоҳҳо Раҳматуллоҳо Муҳаммадалии Ҳаитҳо куҷо шуд? Ин ҳамон суруди «Тоҷикистон аз манӣ»-сароиҳои Раҳмоновро ба ёд намеоварад?

Мо, ки ин низомнома ва ин оинномаро қабул накардем, мо, ки ин интихоботро қабул накардем, мо, ки раёсати шуморо қабул накардем, шумо бо чи руе моро метавонед ихроҷ кунед, бо чи асосе?

«Касе гапи маро намегирад, гапи ман -ин яъне- низомнома, ин яъне оиннома ва ин яъне худи ман- Кабирӣ вай дигар наҳзатӣ нест».

Чаро гапи ҳизб дарунакӣ бошад. Ман инро намефаҳмам. Чи чизи ҳизб фош мешавад? Чи чиз аз кадом нафари ҳизб фош мешавад?

«Дар паҳлуи худ бародаронеро мехоҳам, ки танқид кунад….аммо дар чорчуби меъёрҳои ҳизб. Ман эҳсос мекунам, ки маро, ҳизбро, низомномаро игнор карда истодаанд. Минбаъд ҷаласаҳои ҲНИТ онлайнӣ не, ҳузурӣ мегузарад ва онгоҳ хоҳем фаҳмид, ки кӣ хабарҳоро бурда мерасонад. Тилфонҳоро мегирем ҳама тафтиш мешад баъд аз он медароянд. Чунки мо ҷойи заъф дорем масалан келини ман заъфи ман шуд. Минбаъд ҷаласаҳои утоқӣ мешавад. Дар он утоқе, ки шумо дар ҷаласа иштирок мекунед дигар аъзои оила набояд бошад».

Ин чи ҳизб аст? Ин чи ислом аст, чи чизи баҷоӣ аст? Шумо як чизи асосиро нагуфтед.

Ин ҳизб дигар НИТ нест, ин ҳизб ташкилоти Кабирӣ аст. Мо инро ҲНИТ намешуморем. Инро мактаби Нурӣ намегуем.

Мактаби Нурӣ агар буд, магар бачаи Нурӣ дар он, ҷо намеёфт. Мактаби Нурӣ агар буд, додари Нуриро бар муқобили бачаи Нурӣ ба бозӣ медаровард?

Бозиҳои Кабирӣ дар тӯли ин ҳафт- ҳашт моҳи ахир ба ҲНИТзарбаи сангин зад. Охирин умедвориҳо сифр шуд. Мардум гуфт, ки инҷо ҳам барои мансаб будааст ва дилсарду ноумед мешавад.

Муборизаи Кабирӣ дар ҳамин ҳад ва доира аст. Беш аз инроинтизор будан ва таваққуъ доштан нодуруст аст. Дар Душанбе ҳатто аз баромадан ба хиёбон ва эътироз кардан сарфи назар кард. Мегуяд, ки раисони ҳизбҳои фалон-фалонро ҳукумат зиндонӣ кард, муовинаш мурд. Мо силоҳамонро супорида будем, чи кор мекардем. Гуфтанист,ки агар мебаромадем зиндонӣ мешудем. Ҳоло чи шуд? Як ҳизб, ки ҳукуматро водор ба тақсими қудрат карда буд, ҳадди ақал тазоҳурот карда натавонад, чи кор бояд кунад?

Агар Кабирӣ ҲНИТ-ро фаъол кунад ё карданӣ аст чаро ҳоло ҳам мегуяд, ки ПМТ чатри мост. Кабирӣ таҳти чатру чодур гирифтанист. Таҳти чодур куҷо фаъол мешавӣ?

Наметавонад. Чаро? Чунки вай таомул ва тиҷоратро дар ҷойи аввал қарор додааст. Муборизаи вай ин аст ки гуфт: ПМТ чатри мост. Ҳоло мо дида истодаем, на инки чатр, гунбаз ва сақфи фулодӣ фуру рехта истодааст. Чатр чиро метавонад ҳифз кунад?

ҲНИТ дар ҳиҷ кишваре мусалмонӣ ҷой наёфт. Фикр мекунед чаро? Масъалаи ноқабулонидан ва фақат набуди як шахсият ва лидери мазҳабӣ набуд, масъала занахдони бесабил набуд, масъала ин буд, ки дар ҲНИТ намоде ва нишоне аз исломият боқӣ намонда буд.

Мо, агар тазоҳурот мекардем, мо агар ба хиёбонҳо мерехтем, мо агар дар ҳақиқат ошӯбу исён мекардем зиндонӣ ва фирорӣ мешудем алам надошт. Мо бе ҳеҷ чиз ронда шудем. Ин магар айбу заъфи як узви қаторӣ ё раис ё раёсат аст?

Барои шахси худ шуда ҳамаро қурбон ва фано кардан бадтарин хиёнат аст. Ин парванда ба МУС на, ин парванда дар он тараф баҳсу баррасӣ мешавад, ки аз номи ислом ҳатто даст ба амали номашрӯъ бизанӣ.

Аснод ва раёсат ва раисе, ки бо дуруғ ва ғайриҳақ ва фиреб сохта шудааст, машруият дорад? Мо бояд чашм бибандем ва дурӯғро рост пиндорем. Магар мумкин аст? Магар халқ надид. Ҳоло агар Худоро, алъаёзубиллоҳ, аут кардем, халқ чи мегӯяд? Бо ин дуруғи ифшошуда ҳамроҳ мешавад? Халқ бо дуруғ ҷомеаи исломӣ сохтан меравад, демократия сохтан меравад, бар зидди як дарозумри сиёсӣ бо як дарозумри сиёсии дигар меравад?

Бо ин шаклу шева раис шавиву ҳоло шуруъ кунӣ ба таҳдид, ки ину ону ину он, мекунам? Ҳамаи ин маро ба ин натиҷа овард, ки инҷо ҳадаф шикастан ва пораву аз байн бурдани ҲНИТ аст. Барои ҳамин имрӯз бояд ташкилоти нав сари кор ояд, то холигоҳ пур шавад ва он 50 ҳазори узвро ҷазб кунад, бовар ва умед диҳад, ки мо идомаи роҳем, ки рафта будем.

Бале, дар ҳақиқат ҳайфи ҳизб, ҳайфи ҳизби исломӣ, ки раис бигӯяд ман бо шумо тавассути фейсбук гап намезанам ва даъво пеш оварад, ки алиф бе те сеи ҳизби исломиро бояд омузонд ва маломат кунад, ки шумо ҳизби исломӣ ва исломро нашинохтед. Астағфируллоҳ! Фақат як чизро гушнишон кунам. Ин алиф бе те серо бо забони одамӣ ё фариштаҳо меомузонед?

Бародарони Раёсат. Ман бештари шуморо шахсан мешиносам, бо баъзеи шумо дар ҳиҷрати аввал дар кампҳо, ки инҷо бигзор ёдовар нашавам, будам. Имруз ҳам ҳамроҳи шумо дар ҳиҷратам ва агар дар ватан будам, ба яқин бо аъзо ва Раёсати зиндонии он будам. Ин ҳарфҳои маро лутфан, хоҳиш мекунам, хеле ботаанӣ, ботааммул ва чуқур андеша ва тафаккур кунед.

Сарнавишти як ташкилоте бо 50 ҳазор аъзо,ки баробари як давлат ва як ҳукумат ҷойгоҳ дошт рақам мехурад, аммо як кас пеш намедаромадааст, ки раис бишавад? Чаро худи Кабирӣ, ки истеъфо дод, нафари дигарро дар ҷойи худаш пеш наовард, тавсия надод ва ҷонибдорӣ накард ва бар манфиати вай номзадиашро пас накашид. Масалан дигарҳо номзадиашонро гирифтанд, шуд,ку! Чаро, агар Кабирӣ хайру салоҳи ҲНИТ, мубориза ва муқовиматро афзал мешуморид, ҳизбро беш аз ин беобру ва беэътибор намекард, ҳамсафони ҳизбӣ, гуруҳҳои дигари муборизу оппозитсионӣ ва халқро бар самимият ва садоқати муборизааш бар зидди Раҳмонов машкук намекард, сари ҳарфи истеъфояш меистод ва нафари дигар, масалан Домулло Ризоиро ҷонибдорӣ мекард ва ба манфиати вай аз раисӣ даст мекашид. Мо ба ин натиҷа расидем, ки барои идомаи мубориза ҳаракати худамонро, ташкилоти худамонро бояд таъсис бидиҳем.

Мо ба хотири бозгардони эътибор ва ҷойгоҳи аз дастрафта,ба хотири эҳёи умеду ормони мардум таъсиси ҳаракати навро дар рӯзҳои наздик эълон медорем. Ҳадафи асосӣ ва меҳварӣ барои тамоми мухолифин як аст: тағйири низом ва сари қудрат овардани неруҳои нав, албатта бо чеҳраҳои нав, гапу ҳарфи нав, усул ва шеваи нав.

Худо кунад, ки ин охирин суҳбатам дар ин масъала бошад ва дари ин мавзӯъ баста бигардад. Мухолифат надорам, хусумат надорам, ҳама мухолифатҳо корӣ буданд ва бар фарзе истеъфо доду гуфт, ки иштибоҳҳоямро пазируфтам ва биёед, инак ин гӯй ва ин майдон ҳама чиз мисли қабл мешавад, якҷо мешавем ва якҷо пеш меравем. Аммо баъид аст ин кор шавад.

Дигар ҲНИТ ба унвони неруи оппозитсионии пешбар, мутаассифона, он ҷойгоҳ ва нуфузеро, ки дошт аз даст додааст. На фақат неруҳо, балки ҷомеаи кишвар ҳам аз бефаъолиятӣ, корношоямӣ, бесамарӣ, беҷуръатӣ, беасарӣ номаълумӣ, ноаёнӣ хаста ва дилгир шудаанд. Чунки дигар Кабирӣ аз ин корҳо, ки бояд иҷро карда шавад намекунад. Кабирӣ дар фикри дигар аст. Бори дигар гушзад мекунам, ҳоло ҳам агар билфарзе тағйироти ҷиддӣ ва калидӣ дар РО ва раиси он сурат бигирад мо дар хидмати ҲНИТ хоҳем буд!

Мо ба хотири татбиқ нашудани раванди ислоҳот ва тағйироти ҷиддӣ дар амал интихоботи рӯзи 24.05.2025-ро бойкот намуда будем. Ҳатто моро роҳ нишон дод, таҳрик кард ва гуфт «касе роҳашонро нагирифтааст байрақ дар дасташон аст». Бале мо месозем чун падарони мо сохтанд, мо роҳи онҳоро идома медиҳем.

Сари ин кор, мо ҳайати тадорукот зиёд андеша кардем. Кори осон нест. Ҷазбу ҷалби мардум ва онҳоро ба муборизаи ҷиддӣ бурдан бо як созмони нав. Вале поистану мунтазир будан ҳам тадбиру чора буда наметавонад, чунки интизории зиёд кашидан аз марг бадтар аст.

Муборизини огоҳ ва воқеъӣ бояд бо ҳам канор оянд ва инак мо бо таваккул ба Аллоҳи тавоно ва бо такя ба мардуми бошараф то чанд рӯзи дигар ин муждаро мерасонем.

Сообщение Охирсухан қабл аз худоҳофизӣ бо «ЗАО Кабирӣ» появились сначала на ISLOH.net.

Бахшида ба ин руйдоди таърихӣ ва муҳим кадом ҷашну маъракае, кадом нишасте, кадом ба истилоҳ «кофе-брейк»-е ҳам баргузор нагардид. Гуё ҳизбе бо номи Наҳзати исломӣ мавҷуд набуд ва бадтар ва аламовартар ин буд, ки аз ҲНИТ гуфтан мебоист эҳтиёт, эҳтиёт, ки чӣ иҷтиноб кард, таҳти тардид ва ибҳом қарор гирифт, дар лабаи партгоҳи амиқ, овезон ба як шохаи нимхушки дарахте буд. Ва, роҳи чора ин гардид, ки дар таркиби як иморати маснуӣ бо номи ПМТ ба сони моли дасти ду, секонҳенд ва утилизатсияшуда дохилаш карданд ва бо ҳамин дигар исмеву ёде аз он бурда ва карда нашуд.

На, на, ин тавр нагумореду напиндоред, ки пропагандаи Раҳмонов ҲНИТ-ро ба ин ҳолу ба ин рӯз овард. Тамоми ин ҳама бадному сияҳсозии дорудаста, мафкурасозони ин режими палид ҳиҷ асаре ба пайкари бузурги ин ташаккули муҳташам асар накард, ин дурсозӣ, ин ҳошияафканӣ, ин дурангиву дусамтиву дупустиҳои дохилӣ буд, ки заъиф ва ранҷур бишавад. Гуё бо вуҷуди Наҳзати исломӣ замона носозгор аст, ҷомеаи ҷаҳонӣ муносибаташ дигар аст…яъне тавре талаққӣ шуд, ки мо муносиби вақт нестем.

 Ман Аллоҳро гувоҳ мегирам, ки Сайфиддин Тоҷибоев зуҳур намекард, ин сиёсати худкушӣ, худинкорӣ ва худкамбинӣ ва ҳамин сиёсати ҳазар ва парҳез ва ҳошиягузорӣ  идома мекард ва ончики ҳоло ба Догоҳи байналмилалии Лоҳа рафт бо номи ҳамон ПМТ мерафт.  Аммо агар бараҳнатар бигуям ҳамин Тоҷибоев на аз Раҳмонов балке аз ҲНИТ ва масъули он қаҳр ва фирор карда буд. Ин ки гуфта мешуд фишорҳо болои созмони муътадили исломӣ ҷавонҳоро дунболи гурӯҳҳои радикал мебарад ғалат набуд вале асл ва воқеъият ин буд, ки ақибнишинии мудовим, нокифоятӣ, майдонфирорӣ, мавридношиносӣ ва мавқеъаздастдиҳии пайваста, бепосухгузории ончунонӣ ва пеши ҳаракатҳоро гирифтан онҳоро водор ба тарки кишвар кард. Онҳо сад дарсад аз ҳукумат саду панҷоҳ фоиз аз раис норозӣ рафтанд. Ончики мо талабу пешниҳод барои ислоҳ ва салоҳи кори ҳизби НИТматраҳ кардаем, ҷоҳу ҷалолхоҳӣ, даъвои курсии раёсат набуд, агарчи ҳиҷ ишколе ва ҳиҷ масъалае ва ҳиҷ иқдоми ғайритабиие нест. Зеро ҳизби НИТ барои ман ва барои ононе, ки дар ин ваҳла ва мақтаъи замонӣ бо ҳам ҳастем, онгуна, ки ҷомеаи кишвар таваққуъ дорад, амал накард. Ҳизби НИТ, ин мероси пурифтихор ва пуршарафи падари бузургворам ва ёрони содиқаш ва ин ташаккули сиёсии муллоҳову домуллоҳои ришдори саллаву ҷомапуши тоҷикӣ, ки замоне ҷаҳонро тасхир ва маҷзуби кору пайкораш карда ва то ба иртифои дабири кулли СММ ва давлатҳои абарқудрате чун Русияву Эрон барояш қоил ва фиристодаи хос таъин карда буданд, имрӯзҳо, ба сад таассуфу дареғ сахттарин рӯзҳои худро мегузаронад.

Ман аз он нигаронам, ки агар ин тавр тадовум биёбад ҳизбе, ки таърих сохт ба экспонати таърих бадал мешавад. Ва, гуфтаи он нафар, ки мегуфт идеяи бузург дар дасти гурӯҳи заиф, бо сад дарду дареғ таҳаққуқ пайдо мекунад.

Кӣ ба ин рӯзу ба ин ҳол афканд?

«Раиси шумо лидери рӯзи масоф, соати номусу нанг нест. Аз дарун мутаҳаввил ва муталошӣ кард. Онҳое, ки буданд доданд, онҳо, ки ҳастанд, гирифтанду мегиранд, ҳатто дар ҳамин амри мусоидат дар дарёфти паноҳандагӣ хосу омм ва ҳисобҳои ғаразолуд карда шуд».  

 Шуморе аз бузургони ин муассисаи бузург, бо таъкиди ин гуна фикру назар бар ин боваранд, ки девори Хитойро похсаи гилин кард ва сади искандариро ба проходной двор, ки метавонӣ қаҳбаеро дар Раёсати олӣ бубинӣ.

 Ҳоло агар ҳамин аризаи шикоятӣ ба Лоҳа набуд, намедонам, чи мегуфтем? Ҳузури ҲНИТро ҳатто фабрикаи ҷавоб фаромуш кард.

Мо, сари мавқеъи худ устуворем ва ончиро, ки матраҳ кардем, дигар накардаем. Чунки ҲНИТ дигар на чеҳраи мазҳабӣ ва на либеролӣ дорад. На домуллову муллову имоме, ки битавон ӯро марҷаъ қарор дод, на либероле, ки гуӣ, ана муҳлати пешбинишудааш саромад, мардона бирафт.

Қаҳбае, ки на пояш, чи расад ба ҷояш дар риёсат бошад, узви Раёсати олӣ аст. Шарҳу тафсир зиёд намедиҳам, аммо бархе мегуяд, ки вай маъмуре дар кадом бахши кор будааст.

 Хуб, ҳоло агар ҳамин тавр ҳам бошад, бигзор бо худат ва пеши худат бошад, на бо… лакка ва…

 Навиштани ин сатрҳо барои ман душвор аст.

Вақте «валлоҳ» -ро ба боди масхара мекашанд. Ман узви қаторӣ ҳастам ва будам, бедареғ кор карда истодаам. Магар бояд раис бошам, ки бошам? Агар раис набошам биравам дигар, бераисӣ наметавонам.

 Магар мешавад раиси муассисаи исломӣ бошиву боз гуӣ, ки фаришта нестам? Чи кор кардӣ, ки қиёс бо фариштаҳо кардӣ? Яъне инсон, раиси муассисаи исломӣ фаришта набошад ё бошад? Раис бояд намуна ва улгӯ бошад ё на?

Ҳама наҳзатиҳо яксара метавоннад бигуянд, ки фаришта нестанд? Ё фақат раис фаришта нест?  Маломатзада наметавонад раиси муассисаи исломӣ бошад.

Вақте аз инҷову онҷо таҳдид мешавад, ки «агар ба ҷои фалонӣ раис шавӣ…» , «ё даъвои раисӣ накун», «номзадиатро пешбарӣ накун»…чи мешавад гуфт ба ин вазъу ба ин ҳол? Дар ҳоле аслан чунин пиндоре аслан дар торпуди ман набуд ва нест. Ин ҳама выдумкаҳоро аз куҷо мегуянд он зангзанҳои хориҷӣ ва дохилӣ ва давлати Х ?

Чи гуна як қаҳба аз номи ҲНИТ паноҳандагӣ мегирад аммо фалонӣ намешавад? Фалонӣ ҳатто ба интервю даъват намшавад, аммо даъват ва таҳдид мешавад, ки агар раис шуди капат сӯхт. Инро чи гуна бояд фаҳмид? Мо подконтроли кием? Тамоми дағдаға ва ҳамҳамаи мо то ҷоест, ки иҷозат дода мешавад, ҳисобшуда аст? Барои мо хати қирмиз андохта шудааст? Мо, мухтору мустақил нестем? Моро, ки мудирият мекунад? Инсоф куҷост? Бо ин вазъу бо ин ҳол чи гуна ҳоло ҳам меистӣ? Ҳамаи ин ҳолатҳоро болои мо меоварӣ, чи кор карданиӣ?

Магар супоридану дар мақоми дигар истодан душвор аст? Ин вазъу ин ҳол ҷомаи кишварро ноумед ва нобовар мекунад, ки агар аз як ҳизб рафта натовонад чи гуна курсии давлатро медиҳад?

Ду чорсолӣ, ду панҷ ё ҳатто ҳафтсолӣ меъёри қонун аст ва онро мешавад байъат бо аъзо ва бо мардум гуфт. Байъат кардӣ, ки дар ҳамин муҳлатӣ, на беш аз ин. Сарҳаду марзи демократӣ чӣ шуд? Инҷо гап сари принсип ва аслу усул аст.

 Мо, месозем, эҷод мекунем, зеро падарони мо сохтанд, сухтанд, аммо сохтанд. Мо дида истодаем, ки сохти онҳо, сохтмони ҳизби НИТ ҳоло он чизро, ки бояд медошт надорад. Такрор ҳам шавад боз мегуям, ки ин тавр нест, ки пропогандаи Раҳмонов аз роҳ бадар карда бошад, ин тавр аст ки эътибори онро аз дохил коҳиду коҳонд. 

Афроде аз хайли Тоҷибоев садҳо, ҳазоронанд, ки хеле барвақттар навмед  шудаву рафтанд, чун НИТро табдил ба ниём кард. Ниём бо сад рангу хатту холу нақш ниём аст на шамшер.

Мутаассифона имрӯз ифтихори мо МУС-Додгоҳи байналмилалии Лоҳа мешавад, вақте ки он ришдорони ҷелакпуш водор карда буданд, ки ООН, чи расад ба Гаага, барои ҳизби НИТ фиристодаи вижа таъин кард. Инро мегуянд, ҳодисае, ки Шарқу Ғарб ёд надорад. Ва МУС моро намебарад аммо ООН бурда буд.

  Хеле аз бародарон, ки дар саргаҳи ин ҳизб қарор доштанд ва риёзат ва уқубатҳои зиёдро мутаҳаммил шудаанд, муътақиданд, ки онро аз дарун тосонд ва тармиму таъмираш бо онки ҳаст, ношуданист. Вақте ҷигарат дар пеши ҳарду айнакат лахталахта, тикатика буридабурида аз даҳонат меояд, ҳеҷ табибу пизишке чорагар ва ҳеҷ дармоне илоҷсоз намешавад.

Онҳо мегуянд, ки дар муборизаи гарм набуд сангару ҷиҳодро надидааст. Дар ҳоле ки тараф камонбадаст ва фронтовик аст. Писанд ҳам накард ва писанд ҳам намекунад. Худо бадгумон накунад, инро ҳам шунидам, ки он солҳо Абдуҳалим Назарзодаро Раҳмонов «баччахонд» карда буд ва аз нақши Назарзода дар интихоби раис дар соли 2006 пештар як каме ишоратҳо шуда буд.

Ман ҷудоӣ ва дудаста накардам ва нахоҳам кард. Аммо ин гапро хезонидан, ки раиси ҲНИТ то имрӯз беалтернатива интихоб шуда буд бо имрӯзӣ сидқ намекунад. Ҷойгоҳи он ду бузургвор дигар буд. Яке падари биологӣ ва дигаре падари маънавӣ буданд, ки ҳазорон шогирду пайраву послодевател доштанд. Ҳар яке аз онҳо бо ҳазорон кас сарукала мезаданд. Аз вуруди чор нафар дар ҳайати Раёсати олӣ вараҷа дар андом доранд, чи гуна метавонад бар фарзе Артиши НИТ фармондеҳ бошад?

  Ҳама созмонҳо дар даруни Наҳзати исломӣ паноҳ бурданд ва дар ислом зуру бозу ва ирода ва ҷасорати мубориза ёфтанд. ҲНИТ Русияро зеруру кард, сарҳадро убур кард, Қаротегинро гирифт, Помирро гирифт, Орҷоникидзеобод, Файзобод, Ленинский, Теппаи самарқандӣ, 9километрро гирифт ва омаду ҳукуматро гирифт. Наҳзати исломӣ худро узви таркибӣ накард. Ҳеҷ зонтик ва сақфе надошт, изо ва хиҷолат намекашид аз номаш балке ифтихор мекард, эҳсоси заъфу  хурдак будан надошт, китфи дигаре шонаҳои дигареро ниёз надошт.

Аммо ин бор мо даруни Паймон шудем. Онҷо ҳамаро дар гирдаш ҳалқа занонд, дар худаш даровард аммо ин бор муҳтоҷ. Чаро? Онҷо демократу Растохезу Лаъли Бадахшону Қозиёту шайхону уламои исломӣ наҳзатӣ шуданд, инҷо НИТ паймонӣ шуд. Чаро? Инро, ин вазъу ҳолро кӣ хост ё хостааст? Аъзо, аъзои Раёсати олӣ ва ё Раис? Мардум ҷавоб мехоҳад. Магар ҳизби НИТ маълулу маслуху маъюб аст, инвалид шудааст, ки ин бародарон асобағалаш бишаванд, чигасаш бошанд?

Ҳизб 50 сола шуд, ҳатто як ҷаласа ба ин муносибат доир накардем. Гуё он замон Амрико ва Урупо бо исломиҳо хуб набуд, аммо ҳоло Аҳмад Аш-Шаръ дигар кардааст.

  Ман аз Худо мехоҳам, ки Мисру Мурсӣ нашавад, Ғанушӣ нашавад. Вале мо қабл аз онки гароишеро дунбол бикунем, он гароишро бояд бишносем, муътақид шавем, ки гароиш гароишест, ки аз умқи ҷонамон аст на руи забон. Аш –Шаръ ҳамин тавр аст.

Мо як роҳ дорем ва он роҳест, ки падарони мо тай намуданд.

Ҳоло агар онҳо бо ҲНИТ ҳукуматро дар панҷ сол ниманисфа карданд, мо дар даҳ сол як аризаи шикоятӣ ба ГААГА бурдем?

 Ману ҳизби НИТ дар як манзил ба дунё омадаем. Бо бузургони он аз кудакӣ будам, болои зонувони онҳо мешиштам, аммо ҳоло ҳамин тавр шуд. Аллоҳ шоҳид аст имрӯзҳо сафаҳоти иҷтимоиро мехонам ҳар почакандаи аз адиру чул рехта ҳимоятгару ариза ба ГААГА бар шудаасту ба шакле мехоҳад писханд занаду худро помошнику ёвари аризадиҳанда мехоҳад муаррифӣ кунад. Аслан чашми чапам намепарад аз шумо кавданҳои як сента. Ман тули солҳо наҳзат гуфтаму ҳимояткарда омадам шумо ҳатто номгирифтан ҷой худаш мегуфтед илтимос дар хонаи ман номи наҳзатро нагиред,ки оилаам нафаҳмад. Имрӯз шудааст ҳимоятгару ёвари аризанавис….

 Навиштани ин ҳама, савганд ба Аллоҳ, бароям сахт дарднок буд, аммо навиштам…

Сообщение Устод Нурӣ дар 5 сол ҳукуматро ба зонӯ шинонд Кабирӣ дар 10 сол Раҳмоновро ба ГААГА шикоят кард появились сначала на ISLOH.net.

Баъд аз интишори барномаи «Минбари муҳоҷир» -и № 328, ки таҳти унвони «Тағйирот ва ислоҳоте, ки дар РО ҲНИТ интизор доштем чи натиҷа дод?» (РО-Раёсати олии Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон) дар рӯзи 12 март пахш гардид, он қадар паёму гапу ҳарфе гирифтаму шунидам, ки то бас гуфтан. Дӯстону нодустон бародарону хоҳарон, ҳаводорону мухлисон тарафдорону муқобилон, хулса, зиёд гуфтанд. Бармеояд, ки барзеҳо фаҳмидаанд, ки манзури мо чӣ аст, бархеҳо нафаҳмидаанд, ки мурод аз ин суҳбатҳо чи буд. Ва, дигар ногузир шудам, ки муҳтавову моҳияти суҳбатҳои он барномаро дар як навишта пешкаш кунам. Мақомот ва фермаи ҷавоб пас аз он барнома,ки дар он раъйпурсӣ доир намудему 80% омода ба ворид шудан ё аъзои ҲНИТ шуданро хостанд аз 1266 иштирок кунанда. Хобу хури режимро аз байн бурд ва ба сатҳи ҷунун оварда расонид, ки ҳоло ҳам ин мардум мехоҳанд ба сафи ҲНИТ шомил шаванд. Охир ин ҳама зиндонкуниҳо ва туҳматҳои 15 сола бар алайҳи ҲНИТи мо куҷо шуд?

Ростӣ, барои имрӯз, ки зодрӯзи устоди равоншод Саид Абдуллоҳи Нурӣ, муассиси ҲНИТ ва аз поягузорони ҳаракатҳои сиёсии динӣ дар қаламрави шуравии пешин мебошад матлаби дигареро дар назар доштам. Аммо, шароити феълии ҲНИТ, фазои ҳоким ва муҳити маъаласаф носозгору ғайрикории даруни он ки дар «Минбари муҳоҷир» ҳам тазаккур додам, боис шуд, ки онро барои баъдтар бимонем, масалан ба рӯзи ташкилёбии ҲНИТ, ки чизе бештар аз як моҳи дигар боқӣ мондааст. Равони устод шоду гиромӣ бод, ки барои ин ҳизб хеле зиёд ҷоннисориҳову ҷонсупориҳо кардааст. Вале, бо камоли таассуф, имрӯз, дар мактаб ва манзили бинокардааш шогирдону пайравонаш ҳолу ҳавои хуш надоранд. Ин ҳизб фарзанди устод буд, мисли қорӣ Муҳаммадҷон дӯсташ медошт…. Чун барои ин ҳизб зиндонӣ шуд, ҳиҷрат кард ва ҳама мусибатҳоро мутаҳамаил шуду ин ҳизбро мисли гавҳараки чашмаш маҳфӯз нигоҳ дошту бо иззати тамом ба ватан баргардониду дуюмбора дар қаламрави кишвар ҳизби расмияш кард. Ин кори саҳлу содае набуд.

  Хуб, ҳоло биёем сари асли матлаб

 Ман ба ҳеҷ ваҷҳ ва ҳеҷ гоҳ намехоҳам,ки ҲНИТ ба як корпус ва рамақи беҷон мубаддал шавад. Ин ташаккул, ки дар хонаводаи мо руи олам омадааст, мароҳили ҳавлноку ҳайратангезеро пушти сар кардааст. Ман намехоҳам, ки ин ҳизби бузурги динӣ-сиёсӣ ба хотири хостаҳо ва амбитсияҳои як кас поён биёбад. Ин шахс, хоҳ ман бошам, хоҳ Бадриддин бошад, хоҳ Фатҳиддин бошад, хоҳ Шамсиддин бошад, хоҳ Муҳиддин бошад, хоҳ Муҳаммадҷон бошад, муҳим нест. Хостаҳо ва амбитсияҳояш пеши худаш бояд бошад. Чунки ин моликияти хусусӣ, ЗАО-ҶДММ нест. Агарки ҳам буд, барои ҳамон муассисони аслӣ ва воқеиаш буд. Аммо имрӯз он моликияти ҷамъиятӣ аст ва барои шахсе, ки масъулияти раҳбарӣ ва мудириятро барои вақфа ва муҳлати муайян ва таъйиншуда бар уҳда дорад, муваққат аст ва ҷойи ҳама тасмим гирифта наметавонад. Ман мехоҳам пешгоҳи Худо, виҷдон, равони падари бузургворам ва устоди шаҳид-бунёдгузорони ҲНИТ ва садҳову ҳазорҳо шаҳид ва қурбониёни ин ҳаракати муқтадири сиёсии динӣ азоб накашам, руҳу равонам осуда бошад. Чун на фақат паёмҳои катбӣ, зангҳои телефонӣ ҳам зиёд шуданд, бардоштҳои гуногун, занну гумонҳо, ҳаводориҳову тарафдориҳо ва баракс,-«иғвову фитна наандоз, домулло чи мехоҳӣ» ва аз ин қабил гапу ҳарфҳо, бароям расиданд ва чорае ба ҷуз арз доштани ақида ва мавқеъам боқӣ нагузоштанд.

 Ман, инро на як бору ду бор гуфтам ва инҷо бори дигар бо сароҳат ба ҳама эълон медорам, ки бо устод Муҳиддин Кабирӣ, шахсияти вай сари сузан, баробари донаи арзан мушкил надорам. Бародар аст, донишманд аст, муҳтарам аст, олим аст, сиёсатмадори арсаи ҷаҳонӣ аст. Дар канори як чунин шахсият, душодуши як чунин сиёсатмадор будан мояи ифтихор аст. Аммо бо тамоми эҳтироме, ки дорем аз ҳақиқат сарфи назар набояд кард, чун ресурҳои як инсон адошаванда аст. Ва, як инсон болои як курсӣ бист сол биистад, он курсӣ дигар на минбари кор, бистари нарм мешавад. Худи шахсият дилгир ва хастакунанда мешавад. Намехоҳам ки раиси ҲНИТ-и мо чунин нафар бошад. Раис метавонад дар ҳар куҷое аз ҲНИТ мақоми болотарро касб карда бошад. Чун кордону коркушта, обдида аст машварату маслиҳатҳои беҳтаринро метавонад бидиҳад. Аммо 20 сол будан дар сари як ташкилот «зебанда»-и як ҳизб нест. Албатта, ин фикру ақидаи шахсии ман аст ва ман ҳақ дорам, ки баён созам. Аммо, худову ростӣ, ин танҳо фикру ақида ва назари ман нест. Хелеҳо ҳастанд. Аммо сахт мулоҳиза мекунанд. Хуб, бигзор.

  Вале ин «хелеҳо» ҳам, ки дар ҳақиқат аксариятанд, бигзор, биҳисобед, ки касе нестанд, ки таъйин кунанд. Таъйинкунанда, танзимкунанда ниҳодҳои расмии ҳизбанд.

 Хостаи ман ва хостаи «хелеҳо» ҳамин аст, ки ниҳодҳои ҳизб, аз ячейкаи аввалия то Раёсати Олӣ фаъолияти ошкор, боитминон ва ботавозун ва мустақилу мухтор ва дар чаҳорчуби қавонини шаръӣ ва дунявӣ, тибқи оиннома ташкил карда шаванд ва амал бикунанд. На бар вифқи муроду мақсади як нафар сохта шаванду сипас табдил ба санги сари роҳ бишаванд.

Раёсати Олии ҳизб, ки барои он салоҳиятҳои зиёд дода шудааст, бар ин тариқа, ки ташкил шуд, моро қаноат дода наметавонад. Бахусус, ки вақте фақат ва фақат узви Раёсати Олии ҳизб ҳақ дошта бошад, ки номзад ба мақоми раисӣ, яъне раис бишавад. Дар чунин ҳолат ин Раёсат бояд аз тамоми гурӯҳҳо ва шахсиятҳои дохилиҳизбӣ ташкил бишавад, на танҳо аз афроде, ки мисли вакилони Маҷлиси намояндагон, ки раиси муҳтарам таҷрибаи кори онҷоро ҳосил кардааст, фақат тукма пахш кунанд ва воқеияти мавҷударо ба эътибор нагиранд.Воқеияти мавҷуда ин аст ки ҲНИТ беш аз пеш ба партгоҳи амиқ сарозер шуда истодааст. Ин аз сиёсати сабри роҳбар аст ки дар натиҷаи он Наҳзати исломии Тоҷикистон дар давоми 20 соли ахир, баъди реҳлати муассиси он зинабазина, марҳалабамарҳала, қадамбақадам ба ҳошия ва гуша ронда шуд, ки оқибат то ба инҷоҳо овардамон. Мардум то онҷо ки аз дасташ меомад, пушти моро пур кард, муттакоямон шуд, дастгириамон кард. Интихоботҳои парлумонӣ шаҳодати ин гуфта аст. Аммо роҳбарияти ҲНИТ чи кор кард? Тавонист мардумро, ҳадди ақал аъзову тарафдоронашро ҳифозат кунад? Бояд ошкоро ва сахту тунд ҳам бошад бигуем, ки натавонист. Ин сиёсати сабр буд, ки моро аз Ватан ба Аврупо овард ва дар идома номаълум аст ки аз Аврупо ба куҷо мебурда бошад?

Акнун, ки ман ва «хелеҳо» ҳамчунин дидгоҳу мавқеъ дорем ва барои онки ин назар ва ақидаи мо маҳор бишавад, барои онки мутафарриқу муталошӣ нашавем, барои онки мунсаҷим ва муттаҳид боқӣ бимонем, бояд аз тасмимоти шитобзада, саросемавор ва то ба охир нопухта даст бардорем ва ҳама кори ташкиливу идорӣ бояд шаффоф сурат бигирад. Мо, то мушкили дохилиамон ҳал нашавад, на оппозитсияем на дар фикри миллатем. Мо фазосоз, мо фитнагар мо ғайбатчӣ нестем. Агар ғайбатчӣ ва ғоибгу будам, на дар барнома ва на дар инҷо суҳбати ошкоро мекардам.

  Раёсати олии ҳизб бояд нав бишавад. Афроди нав ба узвияти он қабул бишаванд. Ба ихтиёри  Раёсати олии ҳизб вогузории интихоби номзад дуруст аст. Бигзор Раёсати олӣ номзад ё номзадҳоро барои раисӣ баргузинад, аммо ин шарт, ки танҳо узви Раёсати олӣ битавонад раиси ҲНИТ бишавад, бояд лағв шавад.

Нигаред ба ин банди низомнома:

Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои аъзои ҲНИТ

Узви ҲНИТ дорои ҳуқуқ ва салоҳиятҳои зерин мебошад:

Озодона узви ҳизб шавад ва аз узвияти ҳизб даст кашад;

Дар интихоби мақомоти рохбарикунандаи ҳизб иштирок намояд ва ба мақомоти роҳбарикунандаи ҳизб интихоб шавад;

Охир ин банд дар худи низомномаи ҷадид омадааст.

Чаро мехоҳед ин уҳдадориҳои узви ҲНИТ-ро бо ин банд бекор кунед?

4. Раиси ХНИТ

4. 1. Раиси ҲНИТ барои як давраи 4-сола аз миёни аъзои РО интихоб карда мешавад ва салоҳиятҳои зеринро дорад:

Охир чаро «Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои аъзои ҲНИТ»-ро бо ин банди 4 мехоҳед лағв кунед?

Чунин меъёри булаҷаб ва чунин фикри бикрро на ҳар «фитнагар», на ҳар «иғвогар» ва на ҳар «ғайбатчӣ» метавонад дошта бошад. Ин аст хостаи дигари ман ва хелеҳои дигар аст. Дар чунин ҳолат мо шаффоф ва бидуни нақзи ҳуқуқ ва бо риояти тамоми меъёр кор хоҳем кард.

Раёсати олии лаббайкгу, Раёсати олии пур аз абдуҳалимғаффорҳо барои ҲНИТ даркор нест.

Ва хостаи дигари ман, ҳамчуноне гуфтам ин аст ки набояд аҷала бикунем.

Магар бо ин аҷалаву шитобзадагӣ кори ташкилии ҳизбро анҷом диҳем чи оидамон мешавад, чи бар кафамон меояд?

— Агар, бар фарзе то ним сол, то се моҳи дигар мавқуф бигзорем чи хоҳад шуд?  

-Магар дар сангарҳои ҷиҳодӣ сарбозҳо бероҳбар мемонанд?

-Корхонаҳову тиҷоратҳои ҲНИТ аз кор меуфтанд?

-Ҳизб, ки чизе надорад! Ҳизб, ки аз мову мисли ман иборатанд, ки ҳар кадоме аробаи худашро худаш пеш мекашад.

-Пас, чаро бояд бишитобему бишитобонем.

Дар ҳақиқат аҷиб ва шакангез аст ки рӯзи 9 март ҷаласа доир намоиву бигуӣ, ки то рӯзи 16 номзадҳо ариза дода номнавис шаванд ва дар ҳамин моҳ раисро интихоб намоем. Ва раисро ҳам аз даруни на ҲНИТ, аз даруни Раёсати Олӣ. Чаро? Машруияи ин Раёсатро кӣ ва дар куҷо таъйид кардааст? Магар ман худам ба худам овоз диҳам, худам худамро таъйид кунам, ин мешавад легитимност?

Аз тарафи дигар магар мо куҷое сафаракием? Ҳатто агар сафаракием бояд бо таҳаммул ва бо тамкин кори раёсат ва раисро файсла кунем.

 Чаро ин ҳама солҳо «сабр» аслу асоси сиёсатамон буд, ҳоло ин қадар шитобу шитобзадагӣ дорем?.

Ва, боз аз рӯзи 9 то 16, яъне дар муддати 7 рӯз номзад бояд барномаи номзадӣ пешниҳод кунад. Аҷаб! Барномаи номзади раиси ҲНИТ. Яъне чӣ?

Ин мазоҳу масхараву бозиҳо барои чӣ аст?

-Раисии ҲНИТ чи дорад?

-Буҷҷа дорад?

-Пул дорад?

-Чи дорад?

-Магар ҲНИТ даҳшатафкан эълон нашудааст?

-Магар ҲНИТ дар мулки ғарибӣ қарор надорад?

 Чӣ дорад, ки ин қадар ҷазбу ҷалбу ширеш мекунад?

  Барои онки дар оянда аз ин қабил ҳарфу сухан набошад ва аз он зиёд ҳам мешавад, боястӣ муҳлати интихоби раиси ҲНИТ мавқуф гузошта ва дар Раёсати олии он ҳадди ақал 50 % афроди нав ворид карда шавад. Вуруди аъзои нав бидуни таъсир бояд сурат бигирад. Ва дурусттарин ва муносибтарин ва мувофиқтарин шеваи кор ин аст ки раис довталабона истеъфо бидиҳад ва Раёсати нави ҳизб раиси навро интихоб кунад. Рафтани бообру худ як қаҳрамонӣ аст. Масалан Маҳкамов рафт, гапе нашуд. Раҳмонов намеравад ҳазоруяк гап аст. Набояд Раҳмонов шуд!  Ҳар дарозумри сиёсӣ нусхаи такрори Раҳмонов ва раҳмоновҳои дигар аст. Мо дида истодаем, ки дар ин чанд гоҳи ахир чи такудавҳо ва чи бозиҳо сурат гирифта истодааст. Мо, баъди ҳиҷрати дуввуми инак 10 сол  мешавад тирамоҳ, ки истодем, ҳеҷ чи нашуд, се ё чор моҳ ё ҳатто 6 моҳ биистем чи хоҳад шуд?  

Агар мутмаинӣ, ки боз ҳам интихоб мешавӣ, ба худат бовар дорӣ, пас чаро аз ворид шудани наҳзатиҳои дигар ба Раёсат ҳарос дорӣ?  

Зудтар анҷомаш диҳем, ки чи хоҳад шуд?  

Магар мо то имрӯз чи корҳое пурманфиат кардем, ки барои чанд моҳи дигар дер мешуда бошад?

Чиро бой медиҳем бар фарзе агар яке ду бори дигар машварат бишавад?

Аз чи дер мекунем?

 Чаро барои рафтани ду аъзои раёсат пробелма намешавад, барои ворид кардани афроди нав бояд  баъди интихоби раисро мунтазир бишавем?

 Ба хотири чӣ?

Бовар кунед, ки инҷо мақсад дигар аст ва агар дар фикри мубориза ва оппозитсия будед инҷо дар Аврупо чи ғалате мекунем?

Агар курсии раисии як ҳизбро додан ин қадар душвор бошад, пас Раҳмонов курсии президентиро чаро диҳад? Раисии ҳизб ва курсии он ин қадар ширеш ва қандак дошта бошад чаро Раҳмонов курсиашро бидиҳад?

Талаби ин низомнома ва Қонуни Асосгузори сулҳу пешво аз ҳам чи фарқ дорад?  

Куҷои ин низоми демократӣ аст агар шахс аъзои раёсат набошад ҳақ надорад, ки даъвои курсии раисӣ кунад? Ин не, он не,  мақсад ин аст ки бимонед ман боз раис биистам. Аҷаб…

  Мақсади мо раисӣ нест. Мақсади мо аз ин мурдаоб, аз ин бефаъолиятӣ, аз ин карахтӣ, аз ин несту нобудшавӣ, аз ин парокандагӣ, ки таҳдидаш воқеӣ аст раҳо кардани ҳизб, аъзову тарафдорон ва мардуми Тоҷикистон аст. Кореро, ки давоми наздик ба бист соли раҳбарӣ дар ҲНИТ надидем. Куҷо будем, куҷо омадем. Дар Аврупо чи кор мекунем?

Мо ногузир ҳастем (аз ҷумла чандин нафар дар дохили ҳамин риёсат) Наҳзатисломӣ- ташаккули сиёсиамонро, ки барои рушду нуму ва такомули он аз ҷони падарону модарону худамон моя гузоштаем бигирем.

Мо фақат бойкот намекунем. На ба он маъно, ки меравем, ба он маъно, ки мебарем. Мо ҲНИТамонро мегирем. Ва бо ҳарки бо мо ҳаст, масирамонро идома медиҳем. Мо дар сангинтарин ҳолу рӯзҳо дар аврупо будем ва ҳастем, инҷо ҳам муваққат хоҳем буд. Ҷуз аз рафтан нақша ва нияти дигаре надорем. Барномаи кутоҳмуддат, баландмуддати мо бозгашт аст.

Раҳмонов давлатро, ватанро, ҳокимиятро, сиёсату иқтисоду молияву фарҳангро хусусӣ ва аз они худ кардааст. Мардум барои вай ифодаи ҳокимият нест, мардум барои вай муздур ва хидматгузор аст. Вай барои худаш қонун вазъ мекунад, масалан Қонуни Асосгузору пешво.

Ҳоло мо чӣ? Низомнома?

Пас раиси ҲНИТ мисли вай бишавад ва бошад?

Кӣ кафолат медиҳад, ки дар сари Кабирӣ ин фикр нест, ки пагоҳ ягон баччаашро меорад.

Мо, «ҳатман» мақсад надорем, ки гапамонро гузаронем вале агар илоҷ дигар намонед, мо роҳу усули худро пеш мегирем ва пеш мебарем ва он гоҳ  худобиёмурз … ва раҳматӣ … нестанд, ки дари хонаҳои мо оянд ва мо ҳам марҳум домулло Ҷалолиддини Маҳмуд ва домулло Сайидиброҳими Назар нестем. Албатта ин гап соҳибашро ёфт, ки чи маъно дорад.

  Моҳи Рамазон моҳи тоату ибодату тавбаву надомату тазарруъ аст.

Дар ин моҳи муборак корбурди хидъа, тазвир ва найранги сиёсӣ гуноҳонро «яка ба сад» меафзояд. Моҳи сиёсат ва моҳи интихоби раис нест. Моҳи танаффур ва бозиҳои сиёсӣ нест, моҳе нест, ки «иша ба уш» ҷанг андохт. Моҳи парҳезу тақвову оштиву мурувват аст.

Айни Раҳмонов, ки кори ҳукумату кори ҳизбро қотӣпотӣ-, омехта алдараш кардааст, набояд кард.

Ҳизб ҳоло чи барнома дорад?

Дунболи ООН бидавад, феҳрист бисозад ва грант бигирад барои зиндониҳои сиёсӣ?

Ҳамин?  Ва, аз сад якашро надиҳад! Бидавад шинад кофе брейкҳо ва бо фалониҳо дидору мулоқот кунад ва аз вазъи ҳуқууқи башар ривояту ҳикоят кунад?

Ба назари мо ҳизб як барнома бояд дошта бошад. Баргашт ба ватан. Ин тавр набояд бошад, ки мо инҷо ҷойи роҳат, худамону баччаҳоямон, пособия гирему хурем, мошин гирему ронем, «ивару увар турист» шавем, аммо он нафарони дар ватан, он нафарони зиндонӣ масалан Маҳмададлӣ Ҳаит, Раҳматуллои Раҷаб, Саидумар Ҳусайнӣ, Зубайдуллоҳи Розиқ, Ҳикматулло Сайфуллозода, Абдуқаҳҳори Давлат ва садҳои дигар дар қайди азобу кулфат бошанд. Аммо инҷо бо хоҳар….бародар ….. аъзои риёсат шуда бишинед, даст болои даст.

Воқиан агар ба ҳамин минвол раёсат аст ва ҲНИТ аст бояд таклифатон рушан бишавад. Ин ҳизби мазҳабӣ- сиёсӣ аст.

Мо бояд ва кайҳо бисоти сабрро бармечидем. Савганд ба Аллоҳ сабри мо дар муқобили Раҳмонов ин ҷиноят ва нофармонӣ аз фармонҳои Илоҳӣ аст. Дигар ин сиёсати сабрро бо шата занед ва даст ба кор бояд шуд. Агар ҷуз сабр чизе дар бисотатон надоред роҳро барои бе саброн холӣ кунед, охир аз ҳамин ҳолати бадмури ва бе иззатӣ ва бе қадрии имрӯза ягон коре мекардагиянд. Мо, имруз, манзуруам 99%-и наҳзатиҳо ва тамоми мухолифини ин режим ҳамон пролетариати Ленинем, чизе ба ҷуз аз дасту бозу надорем. Дасту бозуи гиро, печон, неруманд, аммо дар банди сабр, дар қайду доми сабр рустмондаву функсияҳои худро гумкардаистодаем.

Аммо дасти он тараф беш аз пеш дарозтар шуда истодаст. Русия буд омад Туркия, Туркия буд омад Урупо, Урупо буд рафтан дорад Амрико ва худокунад нарасед ба Африқо.

  Ҳоло маро кофта истодаанд, ки дар куҷоям дар Фароснса ё дар Англия ё дар Шветсария ва ё Канада. Кофта истодаанд, ки маҳор кунанд. Аммо хеле саргардонанд дар ин масала.

Муҳим ҳарокуҷое ҳастам масъулиятамро бо сари баланд дар назди Аллоҳ ва мардумам анҷом дода истодаам ва ҳама шоҳиди онанд. Чун имон дорам, қасд дорам, ҳадаф дорам ва дар масирам то онҷое метавонам равонам…

Ман блогер набудаму нестам. Қиёс бо оне дар барнома ошкоро гуфтану ташбеҳатон номардист. Ман агар тарафдорам зиёд шудааст, барои он аст ки наҳзатиам. Ва ман ин обруро мадюни Наҳзат медонам бар фарқи баъзеҳо. Хуб бидонед ин стримҳо ва барномаҳои онлайнӣ як василае ҳастанд вагарна маро дар пеши анбуҳи омма ва масоф хоҳед дид!

Бояд бо сароҳат эълон бидорам, ки ин ҳизб, ҳизби динӣ аст. Инро бояд бар мағзу ақлу шууру зеҳнамон ҷо бисозем. Аммо дин моли фақат он дунё нест. «Дину давлат ба ҳам андаранд» ва «роҳи ҷаннат аз дунё мегузарад».

 Лидери ин ҳизб улгуи ҳамин ақида ва марҷаъ бояд бошад. Ҳиҷ ҷиҳодиву ҳиҷ размандае барои муи руғанмолида ва галстуки аҳмару аблақу азрақи ман ҷабҳа ва сангар намеравад. Ҷиҳодӣ барои оппозитсия ҷиҳод намекунад. Ҷиҳоди ҷиҳодро барои дину оинаш мекунад. ҲНИТ моли як кас нест, ки бихоҳад абаддудаҳр биистад. ҲНИТ мактаби пуё  ва дар ҳоли таҳаррук аст.

Равони он бузургвор, муассиси мактаби сиёсии исломӣ устоди зиндаёд Саид Абдуллоҳи Нурӣ шод бод, ки ҳеҷ гоҳ худро бо «фаришта» қиёс накарда буд. Ҷелаку ришу дастор дошт. Вақте ҲНИТ аз ғурбат баргашту номнавис шуд, гуфт, ки ман раиси он мешавам, чун обруи ман барои ҲНИТ обру меорад, «престиж» гуфта буд…. Аммо имрӯз чӣ? Дар ҳиҷрат қарор дорем сиёсати «сабр»-ро пеш гирифтаасту, гуфти Абдухалил Восеев: «Ин Кабирӣ ба ҳузураи, биёед равем..»

Сообщение ҲНИТ моли як кас нест, ки бихоҳад абаддудаҳр биистад. ҲНИТ мактаби пуё ва дар ҳоли таҳаррук аст появились сначала на ISLOH.net.

Баъд масъалаи дигар. Ҳамин мардуми дар Русия будагӣ, дар муҳоҷирати меҳнатӣ будагӣ, ҳама дар ҳамин ватсап ҳастед, кай аз Тоҷикистон рафтагиед, дар кадом шаҳред, ҳаминро ҳатман, ҳар кадомат дар ҳаминҷо бинависед, ё ки дар сайти худам бинависед. Кай аз Тоҷикистон рафтагиед, дар кадом шаҳри Русияед, ё ки Қазоқистон, ё ки дар куҷое, ки бошед, ҳамонро аниқ бинависед. Рӯз, моҳ, соли таваллуд, кай рафтагиед, дар кадом давлатед, ҳаминро пурра илтимос навишта роҳӣ кунед. Дери дер то рӯзи чоршанбе. Рӯзи панҷшанбе руихатро бурда супоридан даркор. Боз барвақттарак шавад, барем биспорем бо хубтар аст. Кадомеат, ки дар инҷо ҳастед, ё ки бачаҳоятонанд, додаронатонанд дар Русия дар муҳоҷирати меҳнатианду дар ин сайт нестанд, илтимос ҳавайҳоро ҳам бинависед Рӯз моҳ, соли таваллуд, кай рафтагиед, дар кадом давлатед?»

 Ин дастури раиси яке аз ҷамоатҳои як ноҳия дар вилояти Хатлон аст. Навори ин суҳбат дар дасти мо маҳфуз аст. Барои он аз бурдани номи ҷамоат, худи раис ва рузи ҷаласааш мунсариф шудем, аммо дар навор садои ин раис ва ҳамаро хоҳед шунид. Аммо ҳамааш, чуноне гуфтам, дар дасти мо ҳаст. Вале савол инҷо аст, ки ному насаб, дар куҷо будан, кай рафтан, рӯз, моҳ, соли таваллуди муҳоҷирони корӣ барои ин ҳукумат чӣ даркор бошад? Дар инҷо гуфта нашудааст, ки руихатҳои занҳои кор, муҳоҷирони занро ҳам таҳия мекунад ё хайр ва аз мардум исму насаби онҳоро напурсидааст. Вале магар раиси як ҷамоат наметтавонад, ки ин корро тавассути раисони маҳалла ва домкомҳо анҷом диҳад?

Аммо, мақсад аз ин гуна пурсуҷуву кофтукоб чи буда метавонад?

Мо, барои он ин навиштаро дар муқаддима қарор додем, ки мехоҳем шумо ҳам, агар дар деҳаатон чунин талабу дархост шуда бошад, бинависед. Ва ҳоло дар идома номаҳои ирсолкардаи шуморо пешкаши аудиторияи бузурги интернетии «Ислоҳ» мекунем:

                                        Ваҳдат

Ассалому алайкум бародар Муҳаммадиқбол. Номаи пешинаи маро дар бораи яке аз хунхортарин роҳбарони зиндонҳои Тоҷикистон-Нуриддин Раҳмонов чоп кардед. Раҳмат ба шумо. Ман ҳамон собиқ маҳбус ҳастам. Ба шумо ваъда дода будам, ки дар бораи қотилони маҳбас менависам. Ин дафъа хостам дар бораи марги Ҳамза Икромзода нависам. Ҳамза Икромзода зодаи шаҳри Ҳисор бо мо адои ҷазо мекард.

Дар муассисаи ислоҳии №1 Душанбе соли 2012 шаби 16-17 сентябр тахминан соатҳои 1 ё 2 –и шаб мо дар изолятори ҷаримавӣ-шизо адои ҷазо мекардем, ки ногаҳон садои шум ба гушамон расид. Мо дар камераи 5 адои чазо мекардем — 3 нафар будем. Вақте садои вағу чиғир  ба гушамон расид, мо аз хоб бедор шудем.

 Ман дарҳол аз чашмаки дари ҳуҷра нигоҳ кардам, ки муовини сардори муасисса Раҳимов Музаффар Анварович соли тавалудаш 16.01. 1977, зодаи ноҳияи Данғара ҷамоати Паркамчи ва Сафаров Шеравган бо тахалуси Аспак, ки инаш ҳам зодаи Данғара ва ёрдамчии сардори муассиса Исмоилов Маҳмуд, зодаи Ноҳияи Ҳамадонӣ Ҳамзаро дар камераи 4 махкам карда рафтанд. Пагоҳаш тахминан соатҳои 9:30 дақиқа ҳангоми тафтиши пагоҳӣ сардори муассиса Тоштемиров Рустам бо ҳайати шахсӣ вориди изолятори ҷаримавӣ шуда аз камераи 1 сар карда то камераи 5  он чунон шиканҷа кард, ки бовар кунен харро дар ҳотаи раис ингуна шиканҷа намекунанд. Аз ҳама бисёртар Ҳамзаро шиканҷа мекард. Шарипов Диловар, корманди муассиса дар дастони Ҳамза нарушник зада ончунон шиканҷа карданд, ки мо бори аввал медидем. Хулоса, дар натиҷа Ҳамза Икромзода сахт ҷароҳат бардошта баъд дар ҳамон камераи 4 ҷон дода мурд. Вай дар камераи 4 худаш тоқа буд.

Баъд дар таьрихи 21. 09. 2012 ҳангоми тафтиши бегоҳӣ навбатдори изолятор мебинад, ки маҳбус Ҳамза Икромзода кайҳо ҷон ба ҷонофарин додааст. Навбатдор бонги хатарро зер мекунад. Тамоми ҳайати шахсӣ вориди изолятори ҷаримавӣ шуда дарав аз кателни бо баклашка оби гарм оварда ба баданаш мепошанд. Хулас баданашро гарм мекунанд. Баъд бо ҳамон либосои танааш, яъне  роба мегуянд уро ба дор меовезанду сипас ёрии таъҷилиро ҷеғ мезананд. Ёрии таъҷилӣ мебинад, ки баданаш гарм аст як намуд аппарат ба монанди утукро ба баданаш часпонда мегирад. Боз дафъаи дуюм қувваашро баланд мекунад ва боз ба баданаш часпонд. Баъд тарафи кормандони муасссиса мегуянд, ки зинда намеравад ва баромада мераванд. Хулоса шаб торик мешавад. Баъд прокурори назорати муасссисаҳо меояд. Номаш Азимов Толиб буд. Агар хато накунам ҳозир вакили парлумон аст. Аллоҳ лаънаташ кунад. Омада акт мекунад, ки худашро овехтааст.

Баъд мурдаро ба хешовандонашон бар мегардонанд, ки мебинад дар  баданаш осори шиканҷаи бераҳмона мебошад. Хешовандонаш садо баланд мекунанд. Ин дафъа делоро прокуратураи махсус оиди парвандаҳои ҷиноӣ мегираду нисбати 5 нафар парвандаи ҷиноятӣ мекушоянд

  Инҳоянд: Сафаров Шеравган, Исмаилов Маҳмуд, Афғонов Нарзулло ва дигарон. муфатишони прокуратураи махсус номи яктоаш Қараев буд, дигараш Аслонов Хайриддин буд ба фикрам –ачкарик. Мегуфтанд, ки писари Қадриддин Аслонов аст. Инҳо як чанд рӯз тафтиш гузарониданд. Баъд мо аз як корманди муассиса  Ҳасанов Фаррух, ки шабурӯз корҳои хонаи шефро пеш мебурд пурсидем, ки чи шуд? Гуфт, ки шеф духонагаашро, ки дар пеши ЦУМ қарор дошт фурӯхта корро бо миёнаравии Шералӣ Хайруллоев ҳал кард, вале як кас бояд бо иттиҳоми хунук назарӣ бояд суд шавад. Воқеан ҳам ҳамин хел шуд. Бояд сардори муассиса Тоштемиров Рустам суд мешуд аммо пул дода ҷонашро халос кард ва дар ҷойи вай як корманди бегуноҳи ин муассиса суд шуд.

                                       Восеъ

Ассалому алейкум ва раҳматуллохи ва баракотуҳу бародар Муҳаммадиқбол Аллоҳ шуморо дар куҷое бошед ёру мададгоратон бошад.

Аз ҷамоати Абдӣ Авазови Восеъ меависам. Бовар кунед дигар намедонам аз кадомаш сар кунам. Он қадар бисёран дар ин минтака бузу ҳаромхурҳо, ки то бас гуфтана. Дар бораи бузи амниятӣ менависам, номаш Ашуров Далер. Ин буз сагбачаи нештатнии СС.Ятимов   мебошад. Дар инҷо мо аз дасти ин Далер ҷавонҳо ду моҳ пеш аз саршавии сезони облава ё суми билет меёбанду Русия мераванд ё дар ягон ҷойи дур рафта пинҳон мешаванд. Вагарна ин Далери буз боз дар байни ҷавонҳо шогирд дорад, яъне бузича тайёр кардагӣ аст. То, ки ба ӯ хабар диҳанд, ки кадом ҷавон ба куҷо рафт, бояд ба Далер хабар диҳанд. Ин ба дараҷае гушначашм аст, ки барояш фарқ надорад плани солдат буд мешавад ё не? Фақат бояд сум кор кунад, тамом. Далер қариб ду сол раиси ҷамоат шуда буд. Бо дастгирии ҷияни генерал Юсуф Раҳмон, кришааш ҷияни генерал буд:- «ай гулуи ҳамдигар чой мехурданд». Пеш раиси ҷамоат як зан буд, хеле инсони хуб буд. Он зан аз ҳамин минтақа буд- духтари Қурбон Раҳмат. Босавод ҳам буд. Аммо вайро бо фишори Каром-ҷияни генерал Юсуф Раҳмон ба пенсия фиристоданд. Ба қавли гапҳои худи Далери буз, гуё гуфта бошад, ки «бра дам бигир ма худум раисӣ мекунум ҳозирашда, кришам ҷияни генералай».

Баъди раис шуданаш ҷияни генералро ба як пивбар, ки номаш Эсте аст бурда зиёфат дода онҷо вазифаро шустанд. Аммо зиёд кор карда натавонист. Барои он, ки на савод дорад, на фаҳмиш. Мактаби миёнаро соз нахондааст. Дар кадом донишгоҳ дар Душанбе мехонд, нотамом пешаш кардагиянд. Ин як муғамбири ноодам аст. Аҷобати кор дар инҷо аст, ки ба ҷои онки аз раисии ҷамоат ба ягон кори баланд равад, аз бесаводиаш бас карду рафт дар Восеъ раиси КЖКП, яъне раиси мусуркаҳо шуд.

  Ҳозир дар онҷо кор мекунад. Вале мавсими облаваро доимо интизар аст. Дар соли 2023 бачаи акаи Лоиқро ба хизмат роҳӣ кард, як сол нашуда мурдаи сарбозро оварданд. Лек ҳама хапу дам. Дар бораи он сарбоз дар радиои Озодӣ мақола нашр шуда буд. Як нафар аз хонаводаи ин сарбоз гуфт, ки делоҳои худораҳматиро ба Прокурори генералӣ фиристодем, аммо то ҳозир ягон ҷавоб наомад.

Далери буз инро дониста бош, ки оҳи ҷигари бирёни модарҳо туро як рӯз не як рӯз мегирад.

  Модари ин сарбоз гирёну нолон. Мегиряд, ки писари хурдиаш буд. Боз ин Далер ба хонаи як хеши наздикашон меравад ва бо ҳамроҳи военкоматҳо медарояд, хонагиҳои инҳоро талхакаф мекунанд. Бачаро меқапану мебаранд ба военкомат, ки ин бача қариби туяш буд. Безебии кор дар ин аст, ки ин бача ятим аст. Падараш гузаштагӣ-худораҳматии акай Олим. Агар ӯ зинда мебуд, ин касофатҳо наздики хонаи онҳо рафта наметавонистанд. Модари ин бача ба як ҷиянаш, ки дар амният кор мекард, занг заду ҳодисаро гуфт. Он амниятӣ ба военкомати Восеъ занг мезанад:-«мега ай куҷое гирифтен бачара барен дар ҳамонҷо бтен, и туй дора, ин ятимай модари бева дора, инҳо бо як илоҷ дар муҳоҷират бо бародаронаш кор мекунанд, зиндагишона мебаран».

 Охир наход, ки раҳм ба ятимҳо накунед. Боз бузичаи Далер мегуяд, ки «ягон сум бтен, ма худум мерам халосш мекунум». Лек ин касофат ба мақсади нопокаш нарасид. Ҳама медонанд, ки бузи амният аст. Аммо бо дилхоҳ одам сарукала мезанад, барои он, ки кришааш ҷияни генерал аст. Бовар кунед, агар корҳои ин бузи Далерро зиёда аз 10 нома кунӣ, камӣ мекунад. Агар сари роҳи инро нагиранд, ман боз менависонам, бо факту далелаш, бо суратҳояш равон мекунам. Ин номард хеле ҷавонҳоро шикаст. Аммо додари ин Далери буз ранги палкаи колбасса аст. Чаро уро роҳӣ намекунанд?

  Дар ҳукумати Эмомалӣ ягон одами ба виждон намебинӣ. Шояд бошад, лекин коре карда наметавонад.

 Хитоби ман ба  Юсуф Раҳмон. Ту сари роҳи ин сагбачаҳоятро бигир. Агар ба ин гуфтаҳоям бовар накунӣ, аз ҷиянат пурс. Мардак бошад, росташро мегуяд.

 Мо мардуми одии ин минтақаем. Аз ҳама сиру пиёзатон бохабарем. Мо мардакем ранги ҳукумати Раҳмонов туҳмат намекунем. Шумо бе суд одамро зиндон мекунед, ё ки ба қатл мерасонед хунхурҳо.

Бояд мо натарсем. Бо тарсидани мо инҳо бас намекунанд, баракс зиёдтар фишор меоранд: «ай мурғда батармон мекунанд, мурғ хуб, ки як овоз меброра, моро овоз наброварда чикоре форашон мекунан. Э, мардум натарсен, ба тарсидан ба ҷое намерасем. Тамоми умр ғуломӣ мекунем. Ҳозир ҳолу рузамон дар муҳоҷират вазнин шуда истодааст, азобу фишор, аммо дар ватан ай ида бадтар шидестай. Ту хап кунӣ, ман хап кунам, ояндаи фарзандонамон чи мешавад? Фикр кунен ҳамин хел бесаводо ба хонаҳомон медароя ҳичи гуфта наметонем.»

Ҳоло ягона «Ислоҳ» мондааст, ки ба доди мардум мерасад. Ақалан чизе аз дастатон меояд кумак куненд, ки рӯзи мерасад пушаймон мешавед. Дигар он рӯз дер мешавад.  

Ашуров Далер язнаи Юсуф Раҳмон аст: «Мега ма язнай генералм гапзана задагиюм». Чи гапе дар ин навор зада истодааст ба ҳақиқат рост намегирад. Ин ҳавзи моҳӣ аз  додари ҳамин мусафед аст, Маҳмадулло- командир номаш. Ин заминҳо ҳам аз Маҳмадулло-командир буд. Ҳозир вай ба пенсия баромада ба кун задагӣ. Баъдан заминҳояшро ба акааш фурухт. Акааш язнаи Юсуф Раҳмон аст. Ҳавз дар дасти Маҳмадулло –командир аст. То ҳозира наздикаш бирав капаат месузад. Ба пеши ҳавз мегузарӣ ба он тараф бояд нигоҳ накунӣ. Ин апаи Юсуф Раҳмон то 7-8 соли пеш дар куҷаҳои қишлоқ савдогарӣ мекард, дар дасташ материал барои либоси занҳо мегашту мефурухт. Сумка дар китфаш кашол буд.

Ганда камбағал буданд. Аз Душанбе бор меовард, дар кучаҳову бозорҳо  мегардонду савдо мекард. Инҳо нав гапзан шуданд. Ҳозир бачаҳояш дар болои вазифа, дигар бо онҳо гапзанӣ, қинд аст.

                                                Вахш

Ассалому алайкум домуллои азиз! Аз ноҳияи Вахш, ҷамоати Рудакӣ, деҳаи Ҳофзизи шерозӣ мебошам. Мо як куратори амният дорем. Номаш Рамазон аст. Ӯ  ба мардуми мо бениҳоят зулму ситам мекунад. Мо дар деҳаамон як масҷид дорем. Аҳолии деҳа 170 оила аст. Лекин ин бадбахти Рамазони амният ҳамон масҷиди моро бастааст. Фақат вақте ягон кас мурд, моро иҷозат медиҳад, ки дар суфаи масҷид намози ҷанозро гузаронем. Ҳатто намемонад, ки мо дохили масҷид шавем. Моро фармуданд, ки як бунгоҳи тиббӣ рост кунем, баъд мо масҷиди шуморо мекушоем. Мо бунгоҳи тиббиро сохтем аммо масҷиди моро накушоданд. Боз Рамазон ба мактаби №57-и деҳаи мо меояд, талабаҳои мактабро якто-якто мебарад ба амният ва пурсон мекунад, бо латту куб мекунаду метарсонад, ки чаро шумо қуръон мехонед. Вақте вай болои ноболиғон зулм мекунад, онҳо аз тарс ба гардан мегиранд. Баъд падару модари он талабаи мактабро дар даруни мошинаш дароварда ҷарима мекунад. 4000 сомонӣ, Пулро мегирад меравад. Даҳҳо падару модаронро дар даруни мошинаш ҷарима кард. Вай мошини мерседеси сафед дорад. Ба зану фарзандам қасам, ки мошинашро дар даруни кучаҳои қишлоқ аз рӯи 70-80 меронад. Мо бошем дар таги гарду чанги мошини вай сабр карда меистем.

Боз яке аз духтарони қишлоқи моро оҳиста-оҳиста ҷалаб карду монд. Номи он духтар О… мебошад. Моро амнияти Вахш бурда ба мо мегуяд, ки «шумо ғармиҳо ҳеҷкийен, шумора ҳамата куштан даркор». Боз дар ҳамон деҳаи мо як зан аз Душанбе омад. Ду замини наздиҳавлигӣ гирифту худашро аз хешовандони Эмомалӣ Раҳмонов гуфт. Раҳи як кучаи моро забт карда гирифт. Ҳозир бошад мо ба мобайни заминҳои пахта меравем. Ба коргарҳои ҳукумат гуфтем, онҳо гуфтанд, ки ба ин зан кордор нашавед.

   Бародар Муҳаммадиқбол! Агар ҳамин гапҳои навиштаи ман ягонтоаш дуруғ бошад хонаам сузад. Илтимос номаи моро чоп кун, то мақомдорони болоӣ ягон чора андешанд.

 Чуноне гуфтам, дар деҳаи мо мактаби рақами 57 амал мекунад. Тӯли 20 сол мешавад дар таги дасти як оилаи ҳаром қарор дорад. Яъне дар дасти Ятимовҳо. Солҳои зиёд директори мактаб Ятимов Хуршед буд, он вақт ба ҳар ҳолат каме соз буд. Ҳозир бошад Ятимов Дилшод директори мактаби мо мебошад. Онҳо ҳамагӣ бо бемории косний туберкулез гирифторанд. Аз ин беморӣ падараш Ятимов Субҳон даргузашт, модараш Ятимова Сайлӣ даргузашт. Боз бародаронаш Ятимов Ҷамшед ва Ятимов Зафар даргузаштанд. Ҳамагӣ аз бемории туберкулез. Онҳо мактабро забт карда гирифтаанд. Орду равған, ки аз тарафи ҳукумат ба мактаб меоранд онҳоро дуздида мехуранд. Ятимов Дилшод боз ба талабгон мегуяд, ки кадоме аз Қуръон ягон сура донад ба ӯ мукофот дода мешавад. Кадом кудаке гуяд, ки медонам, дарҳол ба амният хабар медиҳад, ки дар мактаби мо чунин талаба ҳаст. Он талабро амниятиҳо омада мебаранд 4- 5 ҳазор сомонӣ мегиранд ва ҷавобаш медиҳанда. Боз як амак дорад ба номи Хайрулло, ки ӯ ҳам ба мардум зулм мекунад. Бачаҳои қишлоқ аз Русия сум равон карданд, ки ба қишлоқ самовар харед. Бачаҳои қишлоқ самовар хариданд. Лекин самоворро Ятимов Хайрулло бурда ба амният дод. Амният бошад самовори қишлоқро фурухт. Ятимов Хайрулло бошад кадом соле дар таги дасти ҳоҷӣ Амони хусурбачаи «ҷаноб» кор карда буд. Ҳозир бошад агар ягон гапаш гуйӣ мегуяд «ҳозир ҳоҷиро занг мезанам авлодата нобут мекунад». Мо бошем аз тарс хомуш шиштем. Чи хеле гуфтам як зан омаду ду қитъаи ҳавлигӣ гирифт, худашро хеши Раҳмонов гирифта ҳатто дар руи раҳи мо хона кард. Мақомот мегуянд ба он зан гап задед, бурда мешинонем.

  Дар деҳаи мо масҷиди калон ҳаст, ки тӯли 8 сол аст махкам аст. Бо дастгирии раиси маҳалла, ки он ҳаромзода номаш Сангак аст. Бачаҳои қишлоқ барои роҳҳои қишлоқ шебен оварда рехтанд. Ятимов Хайрулло онҳоро ба амният дод. Амният бошад аз ҳар яки онҳо 2-3 ҳазор сомонӣ гирифта ҷавобдод.

Ятимов Дилшод бошад педофил ҳам ҳаст. Чанд сол пеш ба як талабаи мактаб дастдарозӣ карда буд.

Он вақт прокурори ноҳияи Вахш Юсуфзода буд. Вай пулро гирифта ба мардум гуфт, ки ин масъала ҳалли худашро ёфтааст. Боз Ятимов бо ин қадар шармндагӣ кори муаллимияшро давом дода гаштааст. Фарзандони ин Ятимовҳо ягонтоаш ба хидмати сарбозӣ нарафтаанд. Қурбон Юсупов раиси ноҳия аз ин ҷиноятҳо огоҳи надорад ? Прокурори Вилояти Хатлон чаро ин қазияҳоро намебинад? Прокуратураи ноҳия намегуям чунки ҳамаашон як мафия ҳастанд. Адолат тамоман вуҷуд надорад, ҳатман мебинем пас аз нашри ин нома чи тағироте мешавад ё не.

                                                Панҷакент

   Ассалому алейкум бародар Муҳаммадиқбол. Ман аз ноҳияи Панҷакент ҳастам! Шоҳиди гапу хабари бисёр ҳастам, намедонам аз кадомаш сар кунам. Дар ноҳияи Панҷакент вазъият беҳад безеб аст. Зулм аз тарафи ҳукуматиҳо ба сари мардум зиёд аст. Аз раиси ноҳия Холиқзода дузди рақами як, раиси собиқи оби ноҳия Усмонов Қурбон ва шайтон Раҳмони рашнагӣ, то дигару дигараш. Мехоҳам аз вазъияти замини хоҷагиҳо сар кунам.

Ҳар сол дар баҳор мардумро маҷбур мекунанд картошка коранд, аммо картошка, ки корида шуд об проблемаи калон мешавад. Маблағи об аз сари сол маҷбурӣ пардохт карда мешавад. Аммо дигар обро танҳо дар дарёи Зарафшон мебинем. Оби каналро ба Зарафшон мепартоянду эълон мекунанд, ки канал зад. Таъмир карда истодаем. То таъмир шудани канал зироат аз беобӣ хушк мешавад. Обро раиси оби ноҳия ба Узбакистон мефурӯшад.

   Усмонов Қурбон раиси собиқи об дар ҳудуди ҷамоъат чор -панҷ гектор замини обиро замини санҷишӣ гузаронида налог намедод. Дар замин бағайр аз беда дигар ягон чиз намекорид. Аммо вақти об шуд чанд рӯзе, ки бошад об бе ягон мушкилӣ ба замини ӯ, ки дар онҷо ба ғайр аз беда дигар ягон намуди зироат нест, меравад. Чунки вай раиси аспдор буд. Ду- се асп дорад. Дар кампанияи Раҳмони рашнагӣ чарида гаштаст. Канале, ки дар онҷо аст канали Марғедар ном дорад. Дар давраи шуравӣ сохта шудааст. То ин вақт ягон хел таъмир нашудааст! Ҳар сол аввали баҳор бо тариқи ҳашари маҷбурӣ тоза карда мешавад. Дарозии канал бист ё бисту панҷ километр аст аммо саршавии канал як ё ду километраш бо тариқи ҳашар тоза карда мешавад, бе техника!  Си сол шуд ҳамин аҳвол ! Агар таъмири каналро ба сари халқ монад  халқ тайёр аст ба пуррагӣ аз маблағи худи халқ таъмир кунад. Аммо намегузоранд. Сабаб он аст, ки бояд об ба Узбакистон бе ягон мушкилӣ равад, бар ивази он, ки маблағи калон ба даст мебиёранд.

Намедонем арзамонро пеши, кӣ барем? Агар дар ягон маҷлисҳои маҳаллӣ ё ноҳиявӣ аз проблемаи об гап мезад тамом буд. Усмонов Қурбон  ба он шахс чунон проблема мекард, ки дигар ягон кор карда наметавонист. Усмонов Қурбон халқу проблемаи халқро задагӣ буд. Чунки уро сарвазир Қоҳир Расулзода, ки ҳамкурсаш аст кришават мекунад! Маблағе, ки аз Узбакистон мегирад бо раиси ноҳия Холиқзода ва Раҳмони рашнагӣ ҳал мекарданд! 

  Соҳибкоре бо номи Мирзоев Аловидин аз маблағи худаш аз дарёи Зарафшон бо тариқи насос об баровард, танҳо дар як қишлоқ. Ҳаминро ҳам проблема карда истодаанд. Дар деҳаи Боғча як нафар аз дарёи Зарафшон, ки ба деҳа хело наздик аст, барои обёрии замини наздиҳавлигиаш об гирифтааст. Усмонов Қурбон ду ҳазор сомонӣ ҷарима кард, ман худам шоҳиди зиндаам!
Ин Усмонов мақсадаш фақат пул ҷамъ кардан буд. Дар деҳаи Ғусар дар маркази деҳа гаражи собиқи ПМК -14 буд. Баъд аз кор мондани гараж замини онҷоро бо техникаҳою чойхона ва складҳояш ба пуррагӣ аз худ кард. Дар онҷо барои аспҳояш оғил сохту чойхонаро бошад ба аренда дод, ки шахсоне, ки онҷоро арендават мекунанд, ба зудӣ месупоранд, чунки у наҳанг буд! Дар ҷамоати Лоиқ Шералӣ, собиқ Колхозчиён ҳашт қишлоқ аст. Қариб, ки об надоранд. Аммо маҷбур мекунанд, ки бикоред. О, картошка бе об намешавад, ку! Приказ аз боло мегуянд Аллоҳ лаънат кунад болоро.

   Масъалаи мактаб беҳад безеб аст. Дар ҷои илму дониш фақат рақсу бозӣ! Ва пулҷамъкунӣ барои боло!

  Дар ҳудуди ҷамоъат як беморхонаи пуст ва низ беморхонаи сироятии калонсолон ва бачагона фаъолият мекунанд, ки вазъияташон хело вазнин аст. Ин беморхонаҳо дар давраи шуравӣ сохта шудаанду ҳоло дар ҳолати садамавӣ қарор доранд. Сардухтур як калағафси ҳаромхур. На дар монду на каравату на курпача. Ҳамаро фурухта бо медсестраҳои беморхона айшу ишрат карда гаштааст. Ягон проблема надорад, чунки дар мафияи Раҳмони рашнагӣ қуш аст Раҳмон кришават мекунад.

  Дар худи деҳаи Ғусар ҳашт чойхона ба ҳам наздик- дар маркази деҳа ҷойгиранд ва кор мекунанд. Аммо ҳоҷатхона надоранд, чунки ҳоҷатхонаҳоро ҳам фурухтанд. Ба худо қасам як бедодӣ аст.

    Ва, дар охир хабари хуш ҳамин, ки Қурбон Усмоновро оқибат коррупсия дастгир кард. Аммо баъди як моҳи шиштан пулро доду баромад. Вале аз вазифа дафъ шуд.

 Боқӣ дар амони Аллоҳ бошӣ бародар Муҳаммадиқбол!             

                                           Кулоб

Ассалому алайкум бародар Муҳаммадиқбол! Вақте ин номаро хондед, тахмин мекунед, ки ман кӣ астам? Ман шахсиятамро ва ҷойи кори пешинаамро пинҳон мекунам. Ҳоло бознишаста ҳастам. Аммо солҳои зиёд дар рикоби Раҳмонов, дар яке аз мақомоти ҳарбӣ кор кардаам ва дар сафарҳои Раҳмонов ҳамроҳаш ҳам будам.

 Шумо, албатта, хабар доред, ки  Раҳмонов дафтар ё қароргоҳи Аҳмад Масъуд, раҳбари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон дар Душанберо баст.

Раҳмонов худро падари тоҷикони дунё ва тарафдори ҳукумати ҳамашумул, тарафдори вуруди тоҷикҳо ба ҳукумати Иморати исломии Афғонистон нишон медод.

Аммо ман аз ҳамон рӯзҳои аввал ба самимият ва садоқати Раҳмонов бовар надоштам. Ба имону исломам қасам, ки Раҳмонов ба ягон муқаддасот пойбанд нест. Аҳмадшоҳ Масъуд набуд, Иттиҳоди оппозитсиони тоҷик Раҳмонро чапа карда ҳукуматро аз тасарруфаш берун ва ба дасти халқ месупорид.

Шаҳид Масъуд ва ҳамин тавр устод Раббонӣ, ки банда чандин бор шарафи бо вай намоз гузоридан насибам шудааст, дар охири солҳои 1996, ки Толибҳо Афғонистонро аз чангашон гирифта буданд, устод Нуриро водор ба оштӣ бо Раҳмонов карданд. Муҷоҳидин дар ҳолати пешравӣ буданд. То остонаҳои Душанбе, Теппаҳои самарқандӣ, 9 ва 7 километр пешрафт доштанд, аз тарафи ноҳияи Рудакии имруза размандаҳо мавқеъ гирифта буданд. Шермардони хатлонӣ ҷудо аз Раҳмонов бо размандаҳо дар алоқа баромада ва ба ҳамкорӣ шуруъ карда буданд.

Масъуд маҷбур кард устод Нуриро, ки бо Раҳмонов оштӣ кунад. Чунки шаҳид Масъуд ба кумаки Русия дар он шабурузҳо, ки Толибон нисф зиёди Афғонистонро гирифта буданд, шадидан муҳтоҷ буд.

Аммо имруз Раҳмонов сахт номардӣ карда истодааст.

Бовар кунед, ки қатъи дафтари Аҳмад Масъуд дар Душанбе сабабҳое дорад, ки сирф барои шахси Раҳмонов аст. Раҳмонов бо ин васила дили Толибонро ба даст оварданист, ки дар давраи интихоботи Рустам дар сарҳад проблема накунанд. Хати зиёди сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон дар самти Бадахшон ба ихтиёри бачаҳои Ансоруллоҳ вогузор шудааст, ки асосан зодагони Тоҷикистонанд.

Сабаби дигари қатъи дафтари Аҳмад Масъуд дар Душанбе ин аст, ки Раҳмонов таҳти фишори Путин ночор шудааст, ки рӯ ба Толибон оварад. Аз руи баъзе маълумотҳо Путин мехоҳад, ки аз толибон барои ҷанг дар Украина неру бихоҳад ва ин неруро тавассути пойгоҳи 201 ҷалб карданӣ аст ва гуё онҳо тоҷикҳоеанд, ки контрактниканду дар 201 хидмат мекунанд ва ҳоло довталабона ба ҷанги Украин рафта истодаанд. Маълум нест, ки Раҳмонов ба ин талаби русҳо посухи мусбат хоҳад дод ё не. Чунки агар посухи мусбат диҳад маблағҳои дар ҳисобҳои кишварҳои урупоӣ баҷо кардааш зери хатар хоҳанд монд.

Аммо ҳоло масъала бо овардани Рустам гиреҳ хурда истодааст. Барои ҳамин Раҳмонов маҷбур аст, ки дафтари Масъудро бибандад ва дар ҳавои бозиҳои Путин бирақсад.

Аммо ин номарди дузд на фақат дафтари Масъудро баст, ҳамчунин сангҳои гаронарзиши Аҳмад Масъудро ҳам гирифтаву пулашро надода истодааст. Айнан мисли Бобаки Занҷонӣ карда истодааст. То ҷое медонам ин сангҳо ба арзиши даҳҳо миллион доллар аст, ки Раҳмонов кайҳо ба Шветсария фурухта ба доллар табдил кардааст, аммо Масъудро бозӣ дода истодааст, ки ҳоло дар ҷустуҷуи харидор аст.

Раҳмонов ин сангҳоро ҳамчун сангҳои худи Тоҷикистон ва аз номи ҳукумат фурухтааст. Беҷиҳат набуд, ки дар ин чанд соли ахир ҳар сол чанд рузе ба Шветсария меравад ва ин кишвар ҳоло дар савдо ва додуситади хориҷии Тоҷикистон дар ҷойи аввал баромадааст.

Бовар кунед, ки ин Раҳмонов барои пул ҳозир аст тамоми Тоҷикистонро фурушад, чи расад ба Аҳмад Масъуд.

Сообщение Номаҳо аз ноҳияҳо ба «Ислоҳ. нет»№160 появились сначала на ISLOH.net.

(Бахши дуввум, давраи чаҳорум)

 Фаъолияти расмии ҲНИТ ва ширкат дар корзорҳои сиёсӣ

      «Дар робита ба ҲНИТ метавон гуфт, роҳбарияти давлати мо ҳеҷ гоҳ ба фаъолияти ҲНИТ мухолифат надорад. Раиси ҷумҳури Тоҷикистон Э.Ш.Раҳмонов дар як вохӯрӣ гуфтанд:

«Фаъолияти ҲНИТ дар асоси Конститутсияи Тоҷикистон аст ва Сарқонун моли мардуми Тоҷикистон мебошад, мақомоти давлатии кишвар ва мақомоти кишварҳои хориҷӣ ҳақ надоранд ин чизро мухолифат кунанд. Шумо дар чаҳорчӯбае, ки қонун муайян кардааст, фаъолият кунед, мо зери фишори каси дигаре сиёсатамонро нисбати ҲНИТ тағйир намедиҳем».  Сайид Абдуллоҳи Нурӣ: «30 сол.ҲНИТ зодаи ормони мардум». Душанбе -2013

 Баҳси фаъолияти расмии ҲНИТ баъди бозгашт аз ҳиҷрат ҳанӯз дар замони музокирот ҳам бисёр доғу гарм шуда буд. Ҳукумат бо тамоми якравӣ ва гарданшахӣ талош меварзид, ки ҲНИТ ҳарчи дер ва дуртар ба саҳнаи сиёсӣ биёяд. Албатта, ин сабабҳои зиёде дошт. Аммо муҳимтарин сабаби эҷоди мамониат ва ҳарчи ба ақиб андохтани замони фаъолияти ҲНИТ дар кишвар он буд, ки Раҳмонов дар  симои он рақиби воқеӣ ва ҷиддии худро медид, чун аз ҳар лиҳоз  ва аз ҳар боис Раҳмонов наметавонист дар маъракаҳои сиёсӣ-интихоботи раёсати ҷумҳурӣ ва парлумонӣ пуштибонии халқро ба даст оварад. Аз ин ҷиҳат буд, ки пайваста пофишорӣ мекард, ки ҲНИТ ҳарчи дертар ва агар тавонист муваффақ бишавад, умуман ба майдон ва ҳаёти сиёсии кишвар барнагардад.

 «Ислоҳ», қаблан ҳам дар яке аз матолиби таҳлилиаш навишта буд, ки баҳси гирифтани иҷозаи фаъолияти ҲНИТ дар кишвар ҳанӯз дар  яке аз давраҳои музокирот гарму доғ шуда буд. Роҳбарияти ИНОТ пешниҳод ва назараш ин буд, ки ба муҷарради вориди кишвар шудани КОМ аҳзоби сиёсии оппозитсион ба фаъолияти расмӣ шуруъ кунад. Аммо Раҳмонов ва ҳайати музокиротии вай қатъиян муқобили ин пешниҳод буд.

 Устоди марҳум Муҳаммадшариф Ҳимматзода, нахустин раиси расмии ҲНИТ ва аз масъулони ҳайати музокиротии ҷониби ИНОТ дар як суҳбати расонаияш дар ин робита чунин ёдоварӣ кардааст:

  «Ҳангоме, ки дар шаҳри Бишкек Протоколи сиёсӣ дар бораи ба фаъолият шурӯъ кардани ҳизбу ҳаракатҳои сиёсии ИНОТ имзо мешуд, ҷониби Ҳукумати Тоҷикистон талаб мекард, ки ин кор бояд баъд аз татбиқи марҳалаи дуввуми протоколи низомӣ сурат бигирад, аммо ҷониби мо тақозо дошт, ки бояд бо муҷарради имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳу оштии миллӣ ва бозгашти роҳбарияти ИНОТ ба кишвар, монеъият аз болои фаъолияти ҳизбу ҳаракатҳои ИНОТ бардошта шавад. Чанд рӯз музокирот бо миёнҷигии Раиси ҷумҳури вақти Қирғизистон, ҷаноби Аскар Акаев ва ширкати бевоситаи Президенти Тоҷикистон, ҷаноби Эмомалӣ Раҳмонов ва роҳбари ИНОТ устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ(р) идома меёфт, вале он натиҷае намедод. Ҳарду ҷониб дар мавқеъҳои худ пойфишорӣ мекарданд. Вақте устод Нурӣ(р) дид, ки ҳам ҳукумат ва ҳам мо дар мавқеи худ пофишорӣ дорем, гузашт кард, то ин ки протоколи сиёсӣ ба имзо расид ва ончи ҳукумат талаб мекард, тибқи ҳамон шуд. Бисёриҳо марҳум устод Нурӣ(р)-ро барои анҷоми ин амал мавриди маломат қарор доданд. Вале баъди гузашти замон мо ба ин хулоса расидем ва дарк намудем, ки мо саҳв карда будем ва мавқеъеро, ки устоди шодравон(р) гирифт, дониставу огоҳона анҷом дод». «Муҷаддиди аср».Душанбе. «Деваштич»,2007

Ин суҳбати устоди равоншод, дар он солҳое, ки дар ҳаёт буд, сидқ мекарду дуруст буд. Вале, мову шумо дидем, ки оқибат «зангӣ ба шустан сафед нашуд» ва «гургзода оқибат гург шуд» ва гургиашро карду дигарбора ҲНИТ-ро баст. Бале, дуруст пай бурдед, ки манзури мо Раҳмонов аст, ки гуфтем усулан розӣ набуд, ки ҲНИТ дигарбора мақоми расмӣ касб кунад.

Дар ҳамин қисмати ин бахш боз аз як ҳодисаи дигаре мутазаккир мешавем, ки чи гуна Раҳмонов талош мекард, ки ҲНИТ-ро сабти ном накунад ва тамоми солҳои муқовимату ҷиҳодӣ, пайрав ва аъзои ин ташаккули сиёсиро беарзиш кунад ва ба сифр табдил диҳад.

Иброҳим Усмонов, доктори улуми таърих ва аз ширкатдорони тамоми раванди музокироти сулҳ, ки китобҳои зиёде дар бораи ин марҳалаи таърихи давлати Тоҷикистон навиштааст, аз як ҳолати бисёр ҳам ногуворе ёдовар мешавад:

  «Дар моҳи май ду воқеаи муҳим ба амал омад, ки он дар раванди сулҳ таъсири равшане дошт. Тавре қаблан зикр намудем КОМ дар қатори соири вазифаҳое, ки дошт дар моҳҳои ноябр-март лоиҳаи қонунро «Дар бораи ҳизбҳои сиёсӣ» баррасӣ карда ба Маҷлиси Олӣ фиристод. Ин лоиҳа аввал дар зеркомиссияи сиёсӣ тайёр шуд. Онро сипас зеркомиссияи сиёсӣ ва ҳуқуқӣ якҷоя дида пурра карданд. Ниҳоят ба маҷлиси умумии КОМ манзур шуда моҳи март дастгирӣ ёфт ва ба Маҷлиси Олӣ фиристода шуд. Бо назардошти онки тарафи ҳукуматӣ ҳамчун ҷониби оппозитсион ҳамаи амали худро бо роҳбарият дар айни ҳол бо Президент ҳамоҳанг мекунад, бояд проблемае пеш намеомад. Ин лоиҳа ба лоиҳаи Маҷлиси Олӣ мувофиқат мекард. Аммо ҳангоми баррасии он дар Маҷлиси Олӣ бо ташаббуси иддае аз вакилон моддаҳои сеюм ва чоруми он тағйир дода шуданд ва чунин маъно ба миён омад, ки таъсиси ҳизбҳои равияи динидошта дар Тоҷикистон манъ аст. Дар маҷлисҳои минтақавии вакилон ва дар худи сессияи депутатҳо –аъзои КОМ мавқеи КОМ-ро дар ин мавзуъ ҳимоя карданӣ мешуданд. Аммо гапашон нагузашт. Депутатҳо бо назардошти онки Тоҷикистон давлати дунявӣ аст, қатъан зидди рухсат ба фаъолияти ҳизбҳои динӣ буданд. Ва моҳияти созишномаи умумиро дар ин маврид эътироф кардан намехостанд. Ин буд, ки қарори иҷлосияи Маҷлиси Олӣ ИНОТ-ро қонеъ накард. Онҳо ба СММ, ба Президент нома навишта ҳукумати Тоҷикистонро ба он гунаҳкор намуданд, ки Созишномаи умумиро вайрон мекунад ва бо ин ҳукумат ҳамкорӣ кардан  мумкин нест». Иброҳим Усмон. «Сулҳнома». Душанбе-2001,Матбуот.

 Аммо, бо вуҷуди ин ҳама мухолифат ва бархурди хасмона Раҳмонов ночор буд, ки ба фаъолияти расмии ҲНИТ тан дарниҳад. Ва Додгоҳи Олии Тоҷикистон 11 августи соли 1999 қарор дар бораи манъи фаъолияти ҲНИТ ва бақия ҳизбу созмонҳои шомили Иттиҳоди неруҳои оппозитсиони тоҷикро лағв кард ва ҲНИТ  ба фаъолияти худ дар кишвар оғоз кард. Албатта, чуноне мутазаккир шудем, бо вуҷуди аҳду қавлу паймон ва дар асноди Созишномаи умумии сулҳ изофа кардани Протоколи алоҳида барои ҲНИТ ҷониби оппозитсион аз муносибати душманонаи Раҳмонов барои оянда ҳам бим дошт. Аз инҷо буд, ки «ҷиҳати тазмин ва кафолати ҳуқуқии фаъолияти Ҳизби Наҳзат дар Қонуни Асосии Тоҷикистон моддаи махсусеро таҳти рақми 28 ворид гардид, ки ин модда барои аҳзоби характери динӣ дошта иҷозаи амал медод ва ин модда дар натиҷаи мувофақаи ҳукумат ва оппозитсион дар шумори дигар аз тағйироти ворида ба ин санад дар раъйпурсии мардумӣ ҷиҳати ислоҳи Қонуни асосӣ дар соли 1999 аз ҷонибдории мардум бархурдор шуд».

Дар мавриди моддаи 28-и Қонуни асосӣ, ки онро моддаи Наҳзат ҳам номида буданд, метавон тулонӣ навишт. Чунки он дар ҷаласаҳои хеле зиёди КОМ мавриди мубоҳисаҳои ҷонибҳо гардида буд. Аммо дар ниҳоят, хулоса он шуд, ки пешниҳоди ҷониби оппозитсион пазируфта бишавад ва таъбири «ҳизби характери динӣ ва атеистӣ» дошта дар матни Қонуни Асосӣ ба таври хосу алоҳида мусаббат бишавад ва мақоми конститутсионӣ касб кунад, яъне ҲНИТ гарантияи конститусионии фаъолият бигирад. Ва,ҳамин тавр баъди бозгашт аз ҳиҷрат 18 сентябри соли 1999 Анҷумани ҲНИТ дар Душанбе доир шуд ва устод ва бунёдгузори он Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раиси он интихоб гардид.

Устоди худобиёмурз Сайид Абдуллоҳи Нурӣ,ки акнун як сиёсатмадори сатҳи ҷаҳонӣ шуда буд, солҳо баъд раванди баргузории Анҷумани нахустини баъд аз ҳиҷратро чунин ба қалам додааст: «Пеш аз барпо гардидани Анҷумани навбатии ҷаласаи Раёсати олии ҲНИТ ва кумитаи тадорукотӣ доир гашт ва дар он тасмим гирифта шуд, ки банда раисии ҳизбро гирифта ба уҳда бигирам. Воқеан, афроде пайдо шуд, ки ақида доштанд, ки камина ба мисли пешина дар ақибгоҳ дар фаъолияти пасипардагӣ бошам. Шахсан банда ба ин фикр розӣ нашудам. Чаро? Барои онки вақте мехостанд маро ба раисии КОМ интихоб кунанд ҳамин нафарон маслиҳат доданд, ки ба ин кор розӣ нашавам. Онҳо мавқеи пасипардагии манро ба манфиати кор меҳисобиданд. Вале камина ба ин розӣ нашудам ва роҳбарии КОМ-ро қабул кардам. Зеро медонистам, ки аксари мутлақи роҳбарони сиёсӣ ва фармондеҳони саҳроӣ ба сухани банда гӯш медиҳанд ва итоат мекунанд. Фикр кардам, ки агар раисии КОМ-ро ба ӯҳда нагирам барқарор гардидани сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон амри маҳол аст. Ҳамин корро кардаму шукри худованд ба сулҳу салоҳ муваффақ шудем. Аммо вақте хостанд маро раиси ҲНИТ интихоб кунанд мавқеи ҳизб дар ҷомеаи Тоҷикистон хеле ногувор буд, яъне обрӯву эътибор ва ҷойгоҳи онро баланд бардоштан лозим буд. Камина дар вазифаҳои раиси ИНОТ ва КОМ обрӯи зиёди байналмилалӣ пайдо карда будам ва дар сурати раиси ҲНИТ интихоб шуданам престижи сиёсиам то андозае коста мегардид. Аммо ман инро зарур медонистам, ки бояд бо ҳамон обрӯи сиёсие, ки дорам дар сурати раиси ҲНИТ интихоб гардиданам мақом ва манзалаи ҳизбро баланд бардорам. Ҳамин тавр ҳам шуд. Феълан намояндагони созмонҳои байналмилалӣ, сафоратҳои мамолики гуногуни ҷаҳон худашон барои мулоқот ба қароргоҳи ҲНИТ меоянд, ки ин аз баланд гардидани обрӯю эътибори ҳизби мо шаҳодат медиҳад. Имрӯз ҳизби мо ба эътибори таҳлилгарони сиёсии ҷаҳон яке аз ҳизбҳои бисёр обрӯманд ва зиндаи ҷомеаи кишварамон ба шумор меравад. Аз ҳаминҷост, ки намояндагони ҳизби моро ба нишастҳои байналмилалӣ, семинару симпозиумҳо тез-тез даъват мекунанд.

  Моҳи ноябри соли гузашта камина ҳамроҳи ҷонишини раиси ҲНИТ Муҳиддин  Кабирӣ ба кишвари Таиланд барои ширкат дар конфронси ҳизбҳои сиёсии қитъаи Осиё рафта будем. Дар онҷо Тоҷикистонро танҳо ҳизби мо намояндагӣ мекард. Вақте аз масъулини конфронс пурсидем, ки чаро аз дигар ҳизбу ҳаракатҳои ҷумҳурии мо даъват ба амал наомад. Дар ҷавоб гуфтанд, ки мо ҲНИТ-ро ягона созмони фаъолу тавонои сиёсӣ дар кишваратон мешиносем. Бинобар ин шуморо барои иштирок дар ин чорабинӣ даъват кардему халос.

   Хайр, дигар чи гӯям? Чун раиси ҲНИТ ба фаъолият шурӯъ кардам. Ба як қатор комёбиҳо низ ноил гардидам. Мо аз соли 1999 то ин дам се марҳаларо аз сар гузаронидем. Соли аввал масъалаи ташкилию таъмирии шикасту рехти ҳизб буд, соли дуввум марҳалаи барқароркунӣ буд, соли сеюм марҳилаи сиёсикунонӣ эълон шуда буд. Имсол бошад соли ислоҳот барои ҳизб ба шумор меравад. Мо кӯшиш ба харҷ медиҳем, ки ҳар як узви ҳизб аз шахси қаторӣ сар карда то раиси ҳизб бояд ба кору фаъолияти худ ба назари танқидӣ бинигарад ва ҳатман бозсозиву навсозӣ ҷорӣ созад, камбудиву норасоиҳоро бартараф кунад». «30 сол. ҲНИТ зодаи ормони мардум». Душанбе-2013

   Ин суҳбатҳое аст ки дар соли 2003, яъне дувоздаҳ соли қабл аз бастани дубораи ҲНИТ тавассути Раҳмонов ва дору дастаи вай, яъне ба муносибати сисолагии таъсисёбии ҲНИТ аз ҷониби муассиси он ироа шудааст.Аммо, он сол, яъне дар соли 1999, ки моҳи август ба ҲНИТ расман иҷозаи фаъолият дода шуд ва Анҷумани он ҳам, ки дар моҳи аввали фасли поиз баргузор гардид,ҲНИТ намедонист, ки то чанд ҳафтаи пас, яъне моҳи ноябр, замони баргузории интихоботи раёсати ҷумҳурӣ бо чи зарба ва ҳамалоти ҷонкоҳе мувоҷеҳ мешавад.

  Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон баъд аз онки Додгоҳи Олии Тоҷикистон қарори манъи ӯро лағв кард,шуруъ ба фаъолияти расмӣ кард ва вориди маъракаҳои сиёсӣ шуд.  Дар интихоботи раёсати ҷумҳурӣ ва парлумонӣ ширкат варзид.Аммо ширкати ҲНИТ дар интихоботи раёсати ҷумҳурӣ дар ноябри соли 1999 боиси ҷудоӣ на танҳо дар ҳайати эътилофи ҳизбу ҳаракатҳои оппозитсионӣ-ИНОТ гардид, ҳамчунин дар раёсати худи ҳизб низ ҷудоӣ ба амал омад ва мусаббиби тарки бархе аз шахсиятҳои калидӣ аз суфуфи он шуд.

  Амалан ин нахустин ва ҳамин тавр охирин мавриди ширкати мустақим ва бо номзади худи ин ҳизби динии сиёсӣ дар интихоботи раёсати ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меояд.

   Ҳузур ва ширкати ҲНИТ дар ин интихоботи раёсати ҷумҳурӣ аз тарафи мардум бисёр ҳам гарму хуш  истиқбол гардид. Чунки аз бедоду ғорату зургуии «фронтовикҳо» ва ҳукумати руикоровардаи вай ба шиддат безор шуда чашми умед ба ҲНИТ духта буданд ва бовар доштанд, ки аз ин мусибат ва фоҷиа наҷоташон медиҳад.

Вале ҲНИТ дар оғози ин маърака дучори дудастаӣ шуд ва маълум гардид, ки барои бароварда кардани таваққуъоти мардум аз зери истисмору юғи фронтихалқичиён зарфияти кофӣ надорад.

  Давлати Усмон, муовини раиси ҲНИТ, ки тибқи саҳми 30дар100-ии оппозитсион вазири савдо ва рушди иқтисод шуда буд, ба ҳайси номзади ҲНИТ дар интихоботи 6 ноябри соли 1999 бо Эмомалӣ Раҳмонов вориди корзори интихоботӣ шуд. Аммо худи ҷаноби оқои Усмон дар як суҳбати расонаияш ёдовар мешавад,ки ҳануз дар даврони ҳиҷрат машварат ва қарор шуда буд, ки номзади ҲНИТ устод Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода хоҳад буд.Вале оқои Тураҷонзода бо сароҳат ва қатъан дар муқобили Раҳмонов қарор гирифтани ҲНИТ ва  номзади онро қабул намекард. Давлати Усмон мегӯяд,ки ҷаноби Тураҷонзода, ки он замон бар тибқи саҳмияи 30% муовини аввали сарвазири Тоҷикистон буд, барои ширкат нанамудан далелҳои худро дошт ва далелҳояш асоснок буданд.

Маврид ба тазаккур аст ки на танҳо устод ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода, ҳамчунин бархе аз дигар шахсиятҳои шинохтаи оппозитсион, аз ҷумла Муҳаммадрузӣ Искандаров, раиси ҲДТ, ки раиси «Тоҷикгаз» ва Ҳабиб Сангинов, ки тибқи саҳми мухолифин муовини аввали вазири дохила таъин шуда буданд, эълон карданд, ки аз номзадии Эмомалӣ Раҳмонов ҷонибдорӣ хоҳанд кард ва ҳамин тавр шикофи васати роҳбарияти ҲНИТ ва ИНОТ бузург ва эълони ҷомеа шуд.

Худи устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ низ дар ҳамон суҳбаташ бо Салими Аюбзод мегуяд, ки ширкат дар интихоботи раёсати ҷумҳурӣ дар ноябри соли 1999 аз рӯи иҷбор ва ночорӣ ва  ба хотири дифоъ аз сулҳ буд: «….мушкилоте ки дар сабти номи номзади мо Давлати Усмон ба миён омада буд, низ наметавонист, вазъиятро комилан тағйир диҳад ва муносибати ҳукумату оппозисюни собиқро тахриб кунад, чунки асли мушкил дар дохили худи мо буд. Шарте гузошта буданд, ки агар он шартҳо намешуданд, дигар ба комиссия ҳам рафта намешуд. Ва фаъолияти комиссия бо ҳамин қатъ мешуд. Дар он сурат раванди сулҳ ҳам агар аз байн намерафт, заъиф мешуд. Роҳи баромадан аз он бӯҳронро надоштем. Хуб, воқеъан дигар дар бораи Давлат Усмон, мо натавонистем ҳамон миқдори зарурии имзоҳоро ҷамъоварӣ кунем. Ин воқеъият буд. Вале онҳо ӯро ғайриқонунӣ, бидуни ҳамоҳангӣ бо мо, бо вуҷуди он ки мо шифоҳан ва хаттиву расман эълон кардем, ки омода шуда натавонистем, онҳо номзадии Давлат Усмонро ба қайд гирифтанд, яъне кореро карданд, ки мо розӣ набудем. Як рӯз пешаш мо ҷаласа доштем дар ситоди оқои Давлат Усмон. Ҷаласаи мо ҳудуди панҷ то ҳашт соат давом кард. Ҳама чизҳои марбут ҳам Кумиссюни оштии миллӣ, ҳам интихобот ва ҳам номзадии Давлат Усмон баррасӣ мешуд ва аммо онҳо барои он ки мабодо мо интихоботро таҳрим кунем, бойкот эълон кунем, барои пешгирӣ аз чунин қадам мақомоти ҳукумат моро ба гуфтушунид даъват карданд. Мо дар ситод сӯҳбат кардем ва ба ҳамин хулоса омадем, талаб кунем, он чизе ки мебоист, ба мо дар Кумиссюни оштии миллӣ дода мешуд ва дода нашудааст, ба мо бидиҳанд ва дар он сурат мо аз таҳдиди таҳрими интихобот мегузарем. Дар як ҷаласаи васеъи панҷ-ҳаштсоата мо талабҳои батаъхирафтодаи Кумисюни оштии миллиро муфассал навиштем ва аз оқои Давлат Усмон хостем, ки худашон бираванд барои сӯҳбат кардан, аммо он кас нарафтанд, мо ҳамроҳ бо устод Ҳимматзода рафтем ва ҳамон шаб аз соати даҳ то соати дувоздаҳ нишастем, он чизе ки дар протоколи Кумисюни оштии миллӣ гӯё мо, ҳамчун кормандони ситоди оқои Давлат Усмон, пешниҳод кардем, президент ҳамаи онҳоро қабул кард, роҳи фаъолияти комисия боз шуд, дархостҳое ки мо доштем, то як андоза мавриди иҷро қарор гирифтанд ва мувофиқи қароре, ки дар ситод гирифта шуда буд ва дар ҷавоб ба пазириши талабҳои Кумисюни оштии миллӣ оқои Давлат Усмон ҳақ надошт, ки бойкот эълон кунад. Ва ҳама розӣ буданд, ки агар ин протокол имзо шавад, мо фардо меравем ва дар интихобот ширкат мекунем. Протокол ҳамон шаб имзо шуд, мо рафтем ва агарчи соат аз як ҳам гузашта буд, эълон кардем, ки дар интихобот ширкат мекунем. Яъне ҳар кас ки хост, овоз медиҳад, нахост — кори ӯ. Ман ҳам рӯзи дигараш, дар поёни рӯз рафтам ва раъй додам ва ин ҷо дигар чизи бузургу фитнаангез ҳам вуҷуд надошт ва масъалаҳо бо тафоҳуми ҳамдигарӣ ҳал шуданд».

 Дар қисмати дигари ҳамин суҳбаташ устод Нурӣ (р) иқрор мекунад, ки дар асл мансабу талоши мансаб, яъне ҳамин саҳмияи 30 фоиза оғози тафриқа ва азҳампошиҳо дар миёни мухолифин шуда буд:

   «Саҳмия боиси эҷоди сабқату нафрату фишороварию тафриқа шуда, нобовариҳоеро миёни раҳбар ва пайравон ба вуҷуд овард. Баъд дигар вақте шуд, ки агар ман дар оғоз барои гирифтани ҷойҳо озод будам, акнун талаб пайдо шуд, ки бояд кадом ҷойро бигирам ва барои кӣ. Ва мебоист як вазифаро дар байни чаҳор гурӯҳ тақсим мекардам, ба шакле ки ҳамаи онҳо розӣ боқӣ монанд. Дар ин байн гирифтани ин ё он мақом аз тарафи ҳукумат низ мушкил шуд. Ин ду мушкил бо ҳам тамоми раванди гирифтани саҳм ва пур кардани онро ба омили ҷудоиву таҳдиду тафриқа табдил дод. Ҳукумат ин ҷо боз як кори дигаре кард. Дар номгӯи ибтидоии саҳмияи сидарсада, вазорати дифоъ низ мебоист ба оппозитсия дода мешуд, аммо дертар дар як номаи нави ҳукумат ин вазорат ҳазф шуд. Ҳукумат розӣ нашуд ин мақом ба намояндаи мухолифин дода шавад. Вақте ки ин ҳолат пеш омад, онҳое, ки ин вазоратро мехостанд, пеш аз ҳама аз ман норозӣ шуданд ва ҳолатҳое шуд, ки ҳатто ин афрод Душанберо тарк карданд, ба кӯҳистон баргаштанд ва ҷабҳагирӣ карданд, таҳдидҳо садо дод. Инҳо таҳдид ба сулҳ буданд».

Вале марҳум Ҷалолиддини Маҳмуд,яке аз собиқадорони огоҳи ҲНИТ, ки бо мақомоти раҳбарии он алоқаи қавӣ дошт дар як мусоҳиба бо «Озодӣ» гуфтааст, ки ихтилофи назар миёни устодон Нурӣ ва Тураҷонзода, ду раҳбари аввали Наҳзати исломӣ ҳануз дар марҳалаи музокироти ҷонибҳо вуҷуд дошт:

 «Агар аҳамият дода бошед, дар худи музокираҳо ҳам мавқеи устод Тӯраҷонзода як зарра дигар буд. Вақте дар бораи афв миёни тарафҳо музокира шурӯъ шуд ва гӯиё, ки ба як натиҷа расиданд, устод Тӯраҷонзода мегуфт, ки «ман ҷавоби қонеъкунанда нагирифтам аз ҳукумат. Онҳо метавонанд, ҳамаи моро зери он моддаҳои ҷиноӣ биоваранд. Дар ҳоле ки ду тарафи ҷанг аст ва аз ду тараф сулҳ мешавад, пас, барои чӣ бахшиш яктарафа мешавад. Мо тарафи ҳукуматро на дар кадом сатҳ, балки комилан бахшидем ва мо нагуфтем, ки моддаҳое дорем, ки ин нафаронро намебахшем. Пас, бояд тарафи дигар ҳам чунин кунад».

Устод Тӯраҷонзода ба тақсими сифоизаи ҳукумат низ бовар надошт ва мегуфт, ҳоло механизми ташкил ва иҷрои он тартиб дода нашудааст. Ваъда шуда буд, ки механизми онро Кумиссюни оштии миллӣ рӯшан мекунад. Ҳочӣ Акбар Тӯраҷонзода мегуфт, ки то ин Комиссия (КОМ) корро шурӯъ мекунаду мустақар мешавад, умри ҳукумати сифоизаи мо, ки ҳамагӣ як солу нӯҳ моҳ — ду сол аст, ба охир мерасад. Фурсат тамом мешавад. Мегуфт, ки “биёед ин тақсимотро дар хориҷи кишвар ва қабл аз ворид шудан ба ватан анҷом диҳем. Яъне, ҳамин гуна нигарониҳо дошт устод Тӯраҷонзода».

Давлати Усмон, яке аз собиқадорони ҲНИТ, ки ҳам дар даврони муборизаҳои пинҳонӣ дар даврони шуравӣ ва ҳам дар даврони фаъолияти расмии ҲНИТ дар Ҳукумати мусолаҳаи Миллӣ ва махсусан барои сабти номи расмии он бо ин ташаккулӣ сиёсӣ буд ва низ дар даврони муборизаҳои мусаллаҳона сардори Ситоди кулли ҲНИТ буд, солҳо баъд дар мусоҳиба бо ҳафтаномаи «Нигоҳ» мегуяд, ки роҳбарияти ҲНИТ баъд аз бозгашт ба иштибоҳҳо роҳ дод, ва ин иштибоҳҳо боиси аз ҳам пошидани он шуданд:

«Оппозитсион баъди бозгашт пушти ҳам иштибоҳҳо кард. Дар тақсими вазифаҳо(манзур саҳмияи сӣ дар садӣ) дар дохили худаш ихтилоф пайдо шуд. Луқмае, ки доданаш, дуруст ҳазм карда натавонист. Шояд, панҷ дар садаш анҷом шуд, аммо онро ҳам пурра ҳазм карда натавонист. Баъдан оппозитсиони сиёсӣ (роҳбарият) аз ҳам пошид. Неруҳои низомияш тибқи қарордод ба сохторҳои қудративу ҳифзи ҳуқуқи ҳукумат ворид шуд, аммо таъсирро болои онҳо аз даст дод, аз онҳо дур шуд, тарафдории маънавӣ ҳам накард. Шумо фикр мекунед, ки ба ҳамаи ин ҳукумат айбдор аст? Оппозитсион худаш худашро ба ин ҳол овард. Ҳатто аз дохили наҳзати исломии Тоҷикистон афроди саршиносаш берун рафтанд. Онҳо бармало диданд, ки бо он мушкилоте, ки пеши рӯ омад, оппозитсион заиф мешавад, Наҳзат заиф мешавад. Он қудрати сиёсӣ, он киштии бузург оҳиста, оҳиста хурду реза ва дар саҳна камранг мешавад. Шояд, баъзеашон ба ин хотир, баъзеи дигар бо шароити дигар рафтанд. Яъне ноумед шуданд, чун диданд, ки натиҷаи талошҳояшон ҳадар рафта истодааст». Давлати Усмон. «Нигоҳ»№17(345) 17.07.2013 «Наҳзатиҳо худро рақиби ҷиддӣ ҳисоб намекунанд».

Устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ солҳо баъд дар як суҳбаташ бо радиои «Озодӣ» ба ин суол, ки чаро онҳое, ки дар оғози мубориза ҳамроҳи Шумо буданд, аз ҷумла Давлати Усмон ва Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода, имрӯз ҳамроҳи Шумо нестанд. Чӣ боис шуд, ки онҳо аз Шумо ҷудо шуданд:  ақидаҳо тағйир ёфтанд ва ё муносибати байни ҳамдигарии роҳбарияти ҳизб сабаб гардид, ки ин ҷудоӣ ба миён ояд,чунин посух додааст:

 « Ман тарафдори ин назар ҳастам, ки ҳизб бояд марбут ба шахсият набошад. Масалан, ҷаноби Тӯраҷонзода ва Давлати Усмон, ки рафтанд ва ҳоло бо мо кор намекунанд, аз ин ба Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон ҳеҷ зиён ва зарар ворид нагаштааст. Ман шахсан аз ин чиз хеле хурсандам. Агар худи ман хаста шавам ва ё натавонам, ки кор бикунам ва ё биравам, чун системма ҳаст, ҳар каси дигар биёяд, метавонад кор кунад. Мехоҳам посухи ин суолро бипурсам, чаро ҳизбҳои ғайриисломӣ, ки ҳамеша афродашон тағйир меёбад ва ё дар давлатҳои ғайри низоми исломӣ як нафар президент мешавад аз мақом мераванд, ё вазир истеъфо медиҳад ҷояшро каси дигар мегирад, чизи ғайритабиие иттифоқ намеафтад, баръакс, ҳама хурсанд мешаванд. Вале чаро дар кишварҳои исломӣ аз ин амри оддӣ ва падидаи табиӣ проблема месозанд, ки чаро ва барои чӣ фалонӣ рафт ва даҳҳо суоли дигар ба миён мегузоранд. Ин шахсиятҳое, ки Шумо ёдовар шудед, ба ақидаи банда, аз лиҳози фаъолияти ҳизбӣ мутаваққиф шуданд, аммо ҳамчун фарди мӯъмину мусалмон барои нафъи ислом кор мекунанд. Модоме, ки онҳо дар ҳар куҷое, ки ҳастанд ва ба манфиати ислому имони хеш фаъолият мекунанд, ҳеҷ вақт аз чаҳорчӯбаи аҳдоф ва сиёсати ҳизби мо берун нестанд».

 Поёни бахши дуввуми давраи чаҳорум, идома дорад ин давра бо Ислоҳ бошед!

Сообщение ҲНИТ, ним қарни пурталотум №4\2 появились сначала на ISLOH.net.

   Муқовимат, суйқасдҳои нобарор ва музокирот

    Наҳзати исломии Тоҷикистон дар даврони ҳиҷрат дар Афғонистон фақат бо масоили муҳоҷирон пойбанд набуд. Устод Нурӣ ва ёронаш ба хубӣ дарк карда буданд, ки роҳи бозгашти онҳо ва муҳоҷирони ғарибуфтодаро танҳо муборизаи яроқнок метавонад боз ва ҳамвор бикунад. Дар ҷо-ҷое аз сӯҳбатҳои сарони ҲНИТ шумо дар бораи табдили ҳизб ба Ҳаракат ва пайваст шудани идораи Қозиёт, машоих ва ҳизби демократу Растохез ва Лаъли Бадахшон маълумот ба даст овардед. Ҳизби наҳзат дар Афғонистон ба Ҳаракати Наҳзати Исломӣ табдил шуд ва Шурои ҷиҳодии он бо ҷамъу ҷур кардани неруҳои парокандаи ба Афғонистон ҳазиматкарда шуруъ кард.    

  Замоне, ки Ҳизби Наҳзат ба Ҳаракати наҳзати исломӣ табдили ном кард, намояндагиҳои он на фақат дар Афғонистон ҳамчунин дар Эрон ва Покистон ҳам шурӯъ ба фаъолият карданд. Масъулияти намояндагии Ҳаракати наҳзати исломӣ дар Исломободро устод Муҳаммадшариф Ҳимматзода ва аз Эронро устод Ҳоҷӣ Акар Тӯраҷонзода бар ӯҳда доштанд. Дар Маскав-пойтахти Русия ҳам созмоне бо номи Шӯрои ҳамоҳангии неруҳои демократӣ дар раъси Отахон Латифӣ, собиқ хабарнигори «Правда» ва ноиби пешини риси Шӯрои вазирони Тоҷикистон ва Ҳабиб Сангинов, сардори собиқи ГАИ-и ҷумҳурӣ ташкил ёфт, ки ба намояндагӣ аз Ҳаракат амал мекард. Шахсиятҳои муътабари мазҳабии кишвар, ки акнун дар ҳолати фирор ва оворагӣ дар Афғонистон қарор доштанд бо ин Ҳаракат мулҳақ шуданд. Албатта, ки кишварҳои олами ислом ва бахусус Ҷумҳурии исломии Эрон ҳамроҳ ва дар канори ин Ҳаракат буд.

  Мавлавӣ Муҳаммадшариф Ҳимматзода, раиси собиқи Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон аз як ҳолати таърихие ёдовар мешавад, ки мунҷар ба пайваст шудани қозии пешини Тоҷикистон ба ин Ҳаракат шудааст:

«Дар вохӯрӣ дар ҳузури Вилоятӣ (Алӣ Акбар Вилоятӣ, вазири умури хориҷии вақти Ҷумҳурии Исломии Эрон) дар бораи ташкили Ҳаракат ва низ дар бораи бахшҳои он ва ҳамчунин масъулияти афрод дар ин ҳаракат маълумот додам. Дар ин ҷо аз оқои Тураҷонзода даъват кардам, ки ба Ҳаракат ҳамроҳ бишаванд. Устод Тураҷонзода гуфт, ки ҳанӯз намедонад ба ҳайси кӣ биравад. Гуфтанд, бояд мушаххас бишавад, ки бо чи масъулияте хоҳанд пайваст. Ман гуфтам ин масъаларо намешавад дар инҷо ҳал кард. Ҳамин тавр, аз ин ба пас байни мо ва устод Тураҷонзода ва устод Нурӣ алоқа барқарор шуда буд ва мо тавассути мухобира сӯҳбатҳо доштем. Устод ҳам даъват карданд аз ҷаноби Тӯраҷонзода, ки биоянд. Билохира, баъд аз чанд моҳ устод Тӯраҷонзоа ба Покистон омаданд ва мо ҳамроҳ ба Кобул рафтем. Тақрибан миёнаҳои тобистон буд. Дар Кобул дар сафорати Эрон як ҷаласаи маҳдуде бо иштироки банда ,устод Нурӣ, устод Тураҷонзода, Шодмони Юсуф ва як бародари эронӣ доир шуд ва тасмим бар ин шуд, ки масъулияти муовинати аввал ба дӯши оқои Тӯраҷонзода вогузор шавад».   «Фараж» феврали соли 2009

  Устоди зиндаёд Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раҳбари Ҳаракат ва Шурои ҷиҳодӣ дар сӯҳбат бо Салими Аюбзод, хабарнигори радиои «Озодӣ» дар соли 1994 аввалин талошҳо барои ташкили Ҳаракати наҳзатро чунин ёдоварӣ кардааст:

 «… худи ин ҳизбу ҳаракатҳо пароканда буданд ва ҷудоии онҳо яке аз сабабҳои шикасташон шуда буд.  Дар Тоҷикистон идораи қозиёт буд ва гурӯҳи машоихи мусулмон ва Ҳизби наҳзати исломӣ, ки ҳамагӣ ба қишри мусулмони кишвар такия мекарданд. Инчунин Ҳизби демократии Тоҷикистон буд, Созмони «Растохез», «Лаъли Бадахшон» ва бисёр созмонҳои дигари озодихоҳ. Ҳадафи онҳо озодӣ, истиқлолияти кишвар ва демокросӣ буд, вале барои ин ҳадафҳо ҳар кадом ба таври худ амал мекард. Ҳамоҳангие дар миён вуҷуд надошт. Яъне бо сабаби он ки ҷудо аз ҳам буданд, яке аз сабабҳои шикасташон ҳамин буд.

    Бино бар ин вақте мо ба ин ҷо омадем, пеш аз ҳама фаъолияти Ҳизби наҳзати исломии худро боздоштем ва гуфтем, ҳамон наҳзате, ки ҳанӯз баъд аз духули артиши Русия дар кишварҳои Осиёи Миёна як наҳзати исломӣ вуҷуд дошт ва онро мо дар соли 1973 эҳё кардем, ҳамонро идома медиҳем. Ҳарчанд бе ин ҳам он идомаи худашро дошт, валекин мо ҳизбро аз фаъолият манъ кардем ва гуфтем, ки тамоми идораи Қозиёт ва тарафдорони он, машоих ва тарафдорони онҳо ва инчунин Ҳизби демократӣ, созмони «Растохез», тамоми мардуми мусулмон ва миллати озодихоҳи Тоҷикистон, ки имрӯз ин мусибат болояшон омадааст, ҳама метавонанд, ки дар ин Наҳзат дохил бошанд ва ҳама метавонанд, ки дар ҳайати як танзими ягона шурӯъ ба фаъолият кунанд.

  Ҷои шак набуд, ки қавитарини ҳамаи ин аҳзобу созмонҳо Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон буд ва ҳаст. Дар ҳиҷрат дар Афғонистон низ бештар мардумоне буданд, ки агар аз ин ҳизб ҳимоят намекарданд, ба ҳар ҳол пайвандҳои бештаре бо он доштанд, дар нисбати аҳзоби дигар». «Роҳи душвори сулҳ». Мусоҳиб Салими Аюбзод.Теҳрон соли 1995

    Устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дар идомаи суҳбаташ мегуяд, ки вай намехост масъулияти раҳбарии ин Ҳаракатро бар дӯш бигирад. Вале ҳам талаби пайравону ҳамандешон, ҳам шароити болои мардум омада ва ҳам масъулияти бозгашту бозгардонидан ба ватан ӯро водор кард, ки ин масъулиятро бар зимма бигирад:

   «Вале аз ҳама муҳимаш, шахсан ман намехостам, раёсати танзимро бар зимма бигирам. Вақте ҷаласаҳои аввалинро дар хориҷ гузарондем ва метавонем, бигӯем, ки ҳанӯз ҳам мо намехостем, ки масъулияти раҳбарии онро бар дӯш бигирем. Ончи ошкоро ба назар мерасид, ин буд, ки аксари масъулону фаъолони наҳзат ва ҳизбу созмонҳои дигар дар он вақт рӯҳан шикаст хӯрда буданд ва маъюс аз ин мусибатҳое буданд, ки болояшон омада буд. Бинобар ин онҳо ҳатто бо оби чашм аз мо талаб карда буданд, ки раҳбариятро бар ӯҳда бигирем. Хуб, роҳи дигаре набуд. Қабул кардем  ва шурӯъ ба фаъолият кардем ва қабл аз ҳама аз муҳоҷирин шурӯъ кардем. Ва мо чунин фикр кардем, ки барои бақои ин миллат, барои ҳифзи садҳо ҳазор муҳоҷире, ки бо вуҷуди сахтиҳои иқтисодию иҷтимоӣ ва ҳарбию сиёсӣ дар шимоли Афғонистон дар ин минтақа паноҳ ёфта буданд ва барои ҳифзи ҳуқуқи наздик ба як миллион нафаре, ки дар кишварҳои дигар паноҳанда шудаанд, барои бақои онҳо ва бозгашти сарбаландонаи онҳо, мо ҳақ надоштем, ором биншинем ва ё аз пайи зиндагии худ бошем. Мо худро масъули ин ҳол мешумурдем. Ва барои дифоъ аз ҳуқуқи ҳамватанони худ роҳи дигаре надоштем, ба ҷуз ин ки амалиёти низомиро шурӯъ кунем. Бинобар ин гурӯҳҳои пароканда ва маъюсшудае, ки баъд аз шикаст дар ҷангҳои дохили Тоҷикистон, ба ин тараф, ба Афғонистон гузашта буданд, онҳоро даъват кардем ва як низому тартибе ташкил кардем ва алҳамдулиллоҳ, тавонистем, гурӯҳҳои зиёдеро сарҷамъ кунем, онҳоро мусаллаҳ кунем ва ҷиҳоду муборизаро шурӯъ кунем. Хуб, дар ҳақиқат ҳам ҳамин ҷиҳоду муборизаи мо боиси он гардид, ки бори дигар ин миллати ҷафокашидаро ин абарқудратҳо бишиносанд». «Роҳи душвори сулҳ».

Шурӯъи муборизаҳои мусаллаҳона ба манзури бозгашт ба ватанро дигар аз масъулони он замони ҲНИТ низ дар суҳбатҳояшон гушнишон кардаанд. Дар суҳбатҳои расонаии Давлати Усмон ҳам ишораҳое мерафт, ки дар Фархори Афғонистон 250 размандаро дар як даста ҷамъ ва машқу тамриноти онҳоро ба роҳ мондааст.

  Аммо қабл аз шурӯи музокирот ва таъйини ҳайати гуфтушуниди ҷониби оппозитсион Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикисон бо ҳамаи неруҳои ҳамроҳаш дигарбора табдили ном карда ва бо номи Иттиҳоди Неруҳои Оппозитсиони Тоҷик муборизаи худро идома дод.

 Дар инҷо як нуктае, ки месазад тазаккур кард ин аст ки ҳанӯз дар Тоҷикистон дар як мулоқоти миёни устодон Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ва Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода дар яке аз деҳаҳои куҳистони Ромит, ки Ризвон Содиров низ ширкат кардааст, суҳбатҳо дар бораи масъалаи идомаи муқовимат ва мубориза сурат гирифта будааст.

Устоди марҳум Муҳаммадшариф Ҳимматзода дар як сӯҳбаташ дар ин бора хеле ба таври фишурда ишора кардааст:

«…. Ҳаракат танзиму ташкил шуда буд. Вале дар дохил, дар Ромит ва ҳанӯз ба Афғонистон норафта, баъзе сӯҳбатҳо миёни устодон Нурӣ ва Тӯраҷонзода, ки кӣ бояд роҳбариятро минбаъд ба ӯҳда бигирад, сӯҳбатҳо шуда будааст. Аммо дар Афғонистон дигар ин масъала  матраҳ нашуда буд. Чаро, ки устод Нурӣ таъин шуда буд ва ӯ шахсан наметавонист, ки ин тасмимро бидуни назари роҳбарият ва Шӯрои ҷиҳодӣ тағйир диҳад». «Фараж» феврали соли 2009

  Солҳо баъд, бархе аз огаҳони он мулоқоти то кунун мунъакиснашудаи устодон Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ва Ҳоҷӣ Акбар Тӯраҷонзода гуфтанд, ки ин мулоқот ба эҳтимоли зиёд дар авоили декабри соли 1992 баргузор шуда ва дар ҳақиқат Ризвон, ба унвони фармондеҳи Артиши Наҳзати Исломӣ, ки ҳамоно муқовиматро дар дохили кишвар идома медод, ҳузур доштааст. 

  Ризвон ба онҳо суол мекунад, ки роҳбар барои оянда кӣ аст? Устод Нурӣ посух медиҳад, ки ҷаро бояд роҳбар бикобем, дар ҳоле, ки роҳбарамон мушаххас аст. Аммо Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода мегуяд, ки на, аз ин ба пас роҳбари мо Шумо ҳастед ва тавофуқ мешавад, ки устод Нурӣ ба ҳайси роҳбар ва Ризвон минҳайси фармондеҳ мубориза идома хоҳад ёфт ва устод Нурӣ таъминоти ҷабҳаи ҷангро бар душ мегирад.

  Он хона як кат доштааст ва вақте фурсати хоб меояд устод Нурӣ мегуяд, қозидомулло ин кат аз шумо аст. Аммо устод Тураҷонзода арзи сипос мекунад ва руи кат устод Нурӣ шабро саҳар мекунад.

   Суоли дигари Ризвон ин будааст, ки ҳадафи ҷангамон чӣ аст ва барои чи бояд биҷангем. Агар бигуед, ки барои ҳуқуқи башар, барои курсӣ ва ё барои ҳар чизе дигар ман ҳамроҳатон нестам ва агар ҳам бигуед, ки барои давлати исломӣ вале баъди 50-60 сол ман ҳамроҳатон нестам ва агар эълон кунед, ки ҷанги мо барои ислом аст ман ҳамроҳатон ҳастам. Устод Нурӣ он замон гуфта будааст, ки вақте Ризвон бо ин оҳангу бо ин ният суол дод, муҳаббати Ризвон ба ҳайси на фақат як фармондеҳ, ба сифати як фарзанд дар қалби ман ҷой гирифт. Вале мутаассифона Ризвон то ба охир ба роҳбарият содиқ намемонад ва ба ҷиноятҳо ва қатлҳое даст зад,ки дар ҳеҷ чавкот ва муқаррароте намегунҷиданду созгор набуданд.

  Ризвон Содиров вақте фармондеҳ таъйин мешавад, танзими ҷузву томҳои Артиши Наҳзати исломиро дуруст ба роҳ мемонад ва муваффақ ҳам мешавад, ки ҳамаро зери як сақф ва таҳти итоати як маркази фармондеҳӣ биоварад. Амалан ӯро вазири дифоъи ҳукумати дар табъиди Тоҷикистон муаррифӣ мекарданд. Аммо Ризвон Содиров  мағруру мутакаббир мешавад, то ба ҳаде, ки бидуни қазоват афродро худаш бе маҳкама ва додгоҳе ба қатл мерасонд.

  Ҷалолиддини Маҳмуд, яке аз собиқадорони ҲНИТ, ки дар зиндон даргузашта шуд, дар як сӯҳбаташ бо расонаҳо роҷеъ ба фармондеҳ Ризвон Содиров чунин мегуяд: «Як чунин таҷриба ҳам ба кор гирифта шуда, ҳамаи нерӯҳоро зери назорати Ризвон супорида буданд. Ризвон аз худ рафту мухолифат ва нофармонӣ кард ва дарди сар шуд. Пас аз ин устод чунин тасмим гирифт, ки ҳар фармондеҳ дар алоҳидагӣ бо ӯ ҳамсӯҳбат шаванд, на ба воситаи якдигар. Вақте Мирзохуҷа Низомро мехостанд, фармондеҳи кулли минтақа эълон кунанд, устод аз ин ранҷид, ки ӯ ҳам шояд ба як Ризвони дигар табдил шавад. Устод дастур дод, ки Муҳаммадрӯзӣ, Шайх ё Мирзохӯҷа Низом ҳар кадоме мустақим ба ӯ муроҷиат кунанд. Ҳарчанд онҳо нисбат ба ҳамдигар эҳтиром доштанд, аммо расман якдигарро итоат намекарданд».

  Дар ҳар сурат Ризвон Содиров на он нафаре будааст, ки раҳбарони Шурои ҷиҳодии Ҳаракати Наҳзати Исломии Тоҷикистон рӯи он ҳисоб карда буданд. Зимнан, вақте ҳам муҳокимаи масъалаи таъйини Ризвон дар ҷаласаи Шӯрои ҷиҳодӣ матраҳ мешавад, хелеҳо мухолифат мекунанд, аммо аз онки вай то инки ба Афғонистон бирасад бо неруҳои ҳукумати Раҳмонов ва пуштибонҳояш дар дохил танҳо меҷангид ва соҳиби обрӯи баланд гардида ва дар васфаш ҳатто шеъру афсонаву достонҳо эҷод шуда буд, ӯро фармондеҳи кулли қуво таъин карданд.

  Вале чуноне гуфтем вай, баъдҳо маълум шуд, омили нуфузии хориҷиҳо буд ва ба ҳамин ҷиҳат ёғӣ шуд. Хайриддин Қосим, хабарнигори собиқи телевизиони Тоҷикистон, ки дар он солҳо ба асорати Ризвон меафтад, бо нашри силсиламатолибе аз баъзе аз нақшаҳои шуми ӯ мегуяд:

«Ризвон дар поёни соли 1994 тасмим ба террори раҳбарони Наҳзат гирифт. Вай ибтидо қасд дошт, ки ба баҳонаи наздик будани Баҳораки Бадашон ба марзи Тоҷикистон қароргоҳи марказии наҳзатро ба Толиқон ба ин маҳал интиқол диҳад. Вай то поёни соли 1994 умед дошт, ки устодон Нурӣ Тураҷонзода ва Ҳимматзодаро ба Баҳорак меорад. Аммо дар оғози соли 1995 Ризвон фаҳмид, ки дигар кор аз кор гузаштааст.

Афроди наздик ба вай аз Раёсати Наҳзат хабар доданд, ки инак мавзӯъи барканориаш аз фармондеҳии артиш матраҳ мебошад. Бо шунидани ин хабар дар пайи террори ҳар се роҳбари Наҳзат шуд. Ба ин мақсад се гуруҳро омода кард. Сарпарастии дастаеро, ки мебоист дар шаҳри Толиқон устод Нуриро ҳадафи террор қарор диҳад, Зариф ном муҷоҳид аз миёни муҳофизони шахсии Ризвон ба уҳда дошт. Ман вайро хуб мешинохтам. Зеро дар рӯзҳои аввали вуруди мо ба Баҳорак дар хонаи Ризвон дар лаҳзаҳои фориғ аз нигаҳбонӣ ба акаи Абдураҳмон-ошпази шахсии Ризвон дар пухтани ғизо ёрӣ мерасонд. Чашмонаш аз дуди ҳезуми тар ба сӯзиш меомад. Ба андешаи банда Зариф асрори зиёде аз ҷиноятҳои Ризвон медонист. Инак Ризвон ва Баҳроми бародараш вайро барои террори устод Нурӣ тайёр карданд. Бо се тан аз муҷоҳидон таҷҳизоти ҳидоятшаванда аз роҳи дурро бардошта дар наздикии хонаи Нурӣ ҷойгир карданд. Бар асоси дастури Ризвон ва Баҳром мебоист ҳангоми утсод  Нурӣ минаи идорашаванда аз роҳи дур тарконда мешуд. Аммо Зариф аз ин кор худдорӣ кард. Яке аз ҳамроҳони худро ба Кумитаи амнияти Наҳзат фиристод ва пайғом дод, ки довталабона ҳозир аст худ ва таҷҳизотро ба онҳо супорад. Зеро қасди куштани ҳеҷ мусалмони бегуноҳро надорад. Вайро гирифтанд ва зиндонӣ карданд. Асли ҳолисаро баён кард. Баҳром бехабар аз ин қазия дар интизори дарёфти хабари анҷоми суиқасд ба ҷони Нурӣ буд. Ҳар субҳ ба хонаи мо меомад ва мегуфт: «Бачаҳо бояд ду-се нафарро аз байн бардоранд. Имрӯзҳо хабарҳои хуше хоҳед шунид. Аммо аз касе ном намебурд ва фақат ба Толиқон, Исломобод ва Теҳрон ишора мекард. Чанд рӯз бо изтироб пушти сар гузашта шуд. Баъд аз чанд ҳафта мушаххас шуд, ки Абдуллоҳ ва Муҳаммадҷон ном ду тан аз афроди Ризвон, ки ба террори устод Тураҷонзода ба Теҳрон рафта буданд,  дастгир шуданд. Амнияти Наҳзат ононро бо дастони баста ба Толиқон баргардонд. Пас аз анҷоми таҳқиқоту баррасиҳо озод карданд. Як миқдор пул ҳам дар ихтиёрашон гузоштанд ва онон ба унвони тоҷирони Наҳзат ба фаъолият пардохтанд. Гурӯҳе, ки барои террори устод Ҳимматзода ба Покистон рафта буд ҳадафи худро ошкор кард.» 11 октябри 2007 «Фараж» №41(43

   Маълум аст ки рӯ ба ҳиҷрат овардани ҲНИТ ва пайравону тарафдоронаш аз рӯи иҷбор буд. Ҳамин тавр даст ба ҷиҳоду муборизаи мусаллаҳона задани он ҳам коре набуд, ки аз пеши худ анҷом дода бошанд. Ин роҳ чораи охирини бозгашт ба ватан буд. Афғонистон ва тамоми роҳбарони ҳатто байни ҳам дар ҳоли душманиву мухосимат дар ин амр кумаки Ҳаракати Наҳзати Исломирӣ карданд. Мавлавӣ Муҳаммадалии Файзмуҳаммад, раиси собиқи Комиссиюни тафтишотии ҲНИТба ин пурсиш, ки Наҳзат дар ҳиҷрат чаро даст ба муборизаи мусаллаҳона зад, ҳадафаш чӣ буд, чунин посух додааст:

 « Ба ростӣ, то замони тарки ватан Наҳзати исломӣ ва мардуми бечораи тоҷик на силоҳи кофӣ доштанд ва на мутааллиқ ба ягон қудрати хориҷӣ буданд ва ҳар муқобилияте нишон медоданд, ба хотири дифоъ аз дину ҷону моли хеш анҷом медоданд. Табиъист, ки нияти таҷовуз ба ҳарими касеро надоштанд ва бо касе кинаву адоват дар дил намепарвариданд ва бо ҳама гуна ҷангу хунрезӣ мухолиф буданд. Мардуме, ки дар даст силоҳ надошт ва барои ҷанг омода набуд мавриди зулму ситам қарор гирифтанд ва роҳи ягонаи халоси ёфтани худро дар ҳиҷрат диданд. Чун ба Афғонистон рафтанд, ягона роҳи баргашт ба Ватан ва бозгардондани молу мулк ва хонаву дари хешро дар муқовамати мусаллаҳона диданд, зеро бо зӯргӯ танҳо бо забони зӯр сӯҳбат карда метавон, на бо нармию мулоиматӣ. Пас аз он шӯрои ҷиҳодиро ташкил доданд ва силоҳи кӯҳнаро аз афғонҳо харида, муборизаро оғоз намуданд. Ба таври хулоса гӯем, ҳиҷрати мо барои дифоъ аз ҷон буд ва муқовамати мусаллаҳонаи мо барои баргаштан ба ватан ва гирифтани ҳуқуқҳои аздастрафта». «40 соли наҳзат. Хотира, андеша,дидгоҳ».Душанбе-2013

Ҳаракати Наҳзати Исломии Тоҷикистон, ҳамчуноне тазаккураш рафт дар Афғонистон ба масобаи як ҳукумат фаъолият мекард. Раис ва муовинони он бо намоянда ва диломатҳо давлатҳои хориҷӣ,  бо масъулони ташкилотҳои байналхалқии ҳомии ҳуқуқ ва созмонҳои ҷаҳонии хайрия дидору мулоқот мекарданд. Аз инҷо буд, ки нахуст ин Ҳаракати Наҳзати исломӣ буд, ки тарҳи сулҳу оштиро матраҳ кард ва мубориза ва ҷиҳодашро ба хотири  ҳамин музокира ва бозгашт ба ватан ва таъмини сулҳу оштӣ медонист. Ҳам муқовимат   ва ҳам барои  дарёфти сулҳу оштӣ нишастан сари мизи музокирот даъват мекард. Мисли онки устод Нурӣ ва ёрони вай садсолаҳо ҳукумат карда бошанд, ҳама кору амалашонро ба таври мутавозин ва муваффақона ва тибқи барнома пеш мебурданд.

Дар сангарҳои ҷиҳоду муқовимат ҳам ба тавфиқу барор даст меёфтанд. Вале аз тарафи Ҳаракати Наҳзат ва масъулони он ошкоро эълон мешуд, ки сари мизи музокирот танҳо бо Русия хоҳанд нишаст, чун Эмомалӣ Раҳмонов ба унвони дастнишонда ва арӯсак ба ҳалли ҳеҷ масъала қодир ва мухтор нест. Устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ он рӯзҳоро дар суҳбаташ чунин ёдоварӣ кардааст:

 «Хулоса, ки ҳамин муборизаҳои мо имрӯз, масалан, пешравиҳои мо дар Бадахшон, дар Вахиё боиси он гардид, ки сардамдорони режими Душанбе, ки борҳо эълон карда буданд, ҳаргиз намехоҳанд, бо мо бишинанд ва ҳатто Русия ҳам ин чизро намехост, инҳо маҷбур шуданд, бо мо сари мизи гуфтугӯ нишинанд. Мо аввалан мехостем, бо Русия, ки сабабгори асосии даргириҳо дар Тоҷикистон аст ва ё метавонем,бигӯем, ки таъсири хеле бузург дорад дар қазияи Тоҷикистон, вориди гуфтушунид шавем. Яъне талаби мо буд, ки ҳама чиро дар Тоҷикистон Русия ҳал мекунад, пас бояд бо Русия тараф бошем ва бо он биншинем. Ва ҳамин тавр ҳам шуд. Бо Русия нишастем, то инки музокираро бо режими Тоҷикистон таҳррезӣ кунем. Ва даври аввали музокирот дар Маскав гузашт. Ҳарчанд режими Душанбе ба ин мулоқот хеле хунукназарӣ карданд ва ҳайъатеро ба он фиристоданд, ки ҳеч салоҳияте надошт, локин бо вуҷуди ин ҳама як умеде буд дар инки шояд ин қадамҳои аввал барои оштӣ бошад, шояд як роҳ, як даре ёфтем, ки онҳоро бори дигар огоҳ кунем, ки ин коре ки ба вуҷуд омадааст, ба манфиати миллати тоҷик нест. Ва даври дуюм дар Теҳрон ҳам чизе  натиҷа надод, валекин натиҷааш ҳамин буд, ки онҳо якҷоя нишастанд, қишрҳои миллати тоҷик як ҷо нишастанду якдигарро диданд ва шояд ки ҳамин чизҳо як таъсире бахшиданд. Ва имрӯз ҳам, ки мову Шумо сӯҳбат мекунем, як нишасте, шӯрое ва ё машварате дар Теҳрон идома дорад ва ин ҳам иншоаллоҳ ки, чӣ хеле ки ман бо баъзе афрод аз ҳайъате ки аз Тоҷикистон омадааст, сӯҳбатҳо доштам, фаҳмидам, ки инҳо чизеро дарк кардаанд. Яъне ин нирӯҳои низомӣ ва муҷоҳидине, ки аз тарафи Наҳзати исломии Тоҷикистон ҷамъ карда шуд ва онҳо шурӯъ ба мубориза карданд, боиси ин шуд, ки ҷониби мухолиф як қишри дигари мардуми Тоҷикистонро бишиносад ва бидонанд, ки миллати тоҷик танҳо онҳое нестанд, ки ҳоло дар кишваранд, балки наздик ба як миллион нафар тоҷики дигар дар берун аст, ки фикру андешаи дигар доранд. Имрӯз онҳо ҳам барои бақои ҳамин миллат фикр мекунанд ва ба хулосае омаданд, ки бояд мо забони ҳамдигарро бифаҳмем, бояд ки фикри якдигарро бифаҳмем. Дар ҳақиқат, дар ҳоли ҳозир ҳам, мо ҷонибдори он ҳастем, ки чун дар ин ҷанге, ки дар Тоҷикистон идома меёбад, ғолибан тоҷикҳо аз байн мераванд. Агарчи дар миёни аксарҳои режими коммунистӣ баъзан муздурони русӣ, ӯзбакӣ ва ҳатто тоторӣ ҳам ёфт мешаванд, ки ба хотири дарёфти пул меоянд ва ҷанг мекунанд, локин аксарият бачаҳои тоҷик, фарзандони мусулмон ҳастанд. Масалан, дар ин авохир асирҳое, ки аз тарафи режим ба дасти муҷоҳидини артиши Наҳзати исломӣ афтоданд, ман онҳоро дидам, ҳама ҷавононе ҳастанд, ки на тарафдори режими коммунистиянд ва на тарафдори ягон ҳизбу созмон. Онҳо мехоҳанд, ки озод бошанд, мехоҳанд ки амният дошта бошанд ва дар ин синни ҷавонӣ орзуҳои худро амалӣ кунанд. Дигар коре надоранд ба ҳеч чиз ин бечораҳо. Ман онҳоро ба муҳоҷидини худ нишон додам, ба муҷоҳидине ки аз ғояти мусибати зиёд шадидан интиқомталаб буданд, нишон додам ва гуфтам, шумо имрӯз киро мекушед, ана ҳамин додаракҳои худро мекушед. Имрӯз душманони миллати тоҷик мехоҳанд, ин миллатро заъиф бисозанд, ин миллатро аз байн бубаранд. Озодию истиқлолият ва якпорчагии ин миллатро аз он бигиранд. Барои ҳамин шумо бояд коре бикунед, ки бо бародарҳои худатон забон биёбед, коре кунем, ки якдигарро бифаҳмем ва ҳарчи зудтар тоҷикон битавонанд, як давлати миллӣ ва мустақили худро ба вуҷуд оранд.” «Роҳи душвори сулҳ» Мусоҳиб Салими Аюбзод. Теҳрон, апрели соли 1994

Ин сӯҳбатҳои устоди равоншод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дар соли 1994 дар даври дуввуми музокирот дар Теҳрон доир шудааст.

Аммо дар оғоз Раҳмонов ва бақия масъулони режими дастнишондаи русҳо аслан ҷонибдори музокирот набуданд, балки мегуфтанд ҳеҷ оппозитсияе вуҷуд надорад ва бо онҳо сари миз нахоҳанд нишаст.Вале,ҳодисаи посгоҳи 12 дар минтақаи Сари Ғори Шурообод, ки боиси кушта шудани 25 афсару сарбоз ва ба хоку туроб бадал гаштани ин дидбонгоҳи марзӣ шуд, сабаб шуд,ки фикру назарашон тамоман иваз шавад ва бе онки эълон кунанд Русия талаби ҲНИТ ҷиҳати нишастан сари мизи музокиротро пазируфт, Евгенний Примаков, раиси Хадамоти кашфи хориҷии Русия( СВР) ба мулоқоти ӯ ба Афғонистон омад. Худи устод Нурӣ он лаҳзаҳоро дар як сӯҳбаташ бо хабарнигори «Озодӣ» чунин тавсиф кардааст:

 «Воқеан, соли 1993 мо дар Кобул бо Евгений Примаков мулоқот доштем, ки он баъд аз вуқӯи ҳодисаи марбут ба постгоҳи 12-ум сурат гирифта буд. Дар ин мулоқот метавон гуфт, аввалин бор масъалаи бо роҳи гуфтушунид ҳал гардидани қазияи Тоҷикистон ба миён омад ва он замон Примаков пешниҳод намуд, ки чаро масъалае, ки бо роҳи гуфтушунид ҳал шуданист, бо роҳи хушунат ҳал гардад. Мо ҳам дар ин вохӯрӣ омодагии худро барои музокирот ва расидан ба сулҳ эълом кардем ва аз ҷумла гуфтем, ки мо мазлумем, аз хонаву кошонаи хеш берун карда шудаем ва имрӯз, ки мехоҳем баргардем ба манзилу Ватани хеш, нерӯҳои Шумо намегузоранд, ин кор сурат бигирад. Агар Шумо роҳеро пайдо намоед, ки мо битавонем баргардем ва касе дар ин роҳ садди мо нагардад, мо ҳозирем, пушти мизи гуфтушунид нишинем. Метавон гуфт, ки ин аввалин сӯҳбатҳо барои дастёбӣ ба сулҳ буд. Соли 1997, вақте Созишномаи сулҳ дар Маскав ба имзо расид, Евгений Примаков аз ин хусус ёдовар шуданд ва иброз доштанд, ки мо хишти аввали бинои сулҳро ҳамроҳ бо ҷаноби Нурӣ гузошта будем ва имрӯз ҳам охирин хишти ин биноро бо ҳам мегузорем. Мо мулоқоти танҳо ба танҳо надоштем ва вохӯрии мо дар ҳузури намояндагон ва ҳатто раисиҷумҳури вақти давлати исломии Афғонистон, сурат гирифта буд. Сӯҳбати мо асосан бо кӯмаки тарҷумон мегузашт, вале дар ин миён ману Примаков як каме бо забони русӣ бо ҳам гуфтугӯ ҳам намуда будем. Инҷо бояд ёдовар шуд, ки се соли музокирот байни тоҷикон он қадар натиҷаи ризоиятбахш надод. Баъд аз он ки ҷаноби Примаков вазири умури хориҷии Русия таъин гардид, ҳайати намояндагоне, ки аз ҷониби Русия буданд ва ҳам ҳайате, ки дар музокирот байни тоҷикон ширкат мекарданд, тағйир ёфтанд ва баъд аз ин таҳаввулот, фикр мекунам, ҳудуди як сол нагузашта, музокирот натиҷаи худро дод ва Созишнома ба имзо расид».  «Роҳи душвори сулҳ». Абдуқаюми Қаюмзод, Мусоҳиба бо муассис ва раҳбари Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (ҲНИТ), устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ. 27-уми апрели соли 2003

  Дар робита ба мулоқоти худ бо ин мақоми баландпояи ҳукумати Русия устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дар суҳбат бо Салими Аюбзод тафсили бештар дода таъкид мекунад, ки баъди онки Евгенний Примаков вазири хориҷии Русия таъин шуд, пешравиҳо дар раванди музокироти ҳукумат бо оппозитсион ба вуқуъ пайваст:

    «Воқеан ман ҷаноби Примаковро дар қиёс бо дигар афроди русу русзабон як гуна дигартар дарёфтам. Ҳис кардам бо мардуми мусулмон алоқмандии бештар дорад, хуб мефаҳмад, бомутолиъа аст ва ба фикрам, дар робита ба мардуми мусулмон, ҳамаи мардуми мусулмон, на танҳо тоҷикон, кӯшиш мекард, ки масъалаҳои мавҷударо ҳал кунад ва ё ба ҳалли онҳо кӯмак намояд. Аввалин мулоқоти мо ҳамин таассуротро эҷод кард ва ман дидам, ки як одами нармгуфтор аст ва суханаш аз дохили дилаш меояд, барои некӣ, на барои ба бероҳагӣ кашидан ё мунҳариф кардан. Ҳис кардам, ба тоҷикон некӣ мехоҳад ва қадр мегузорад ба он ки тоҷикону русҳо солҳои зиёде бо ҳам зиндагӣ карданд. Паёми вай ин буд, ки ҷангро қатъ кунем ва бо роҳи дигар ба ҳадафҳомон бирасем. Ва дар ҷараёни гуфтушунидҳо низ расидан ба натиҷаҳо хеле сахт буд, гоҳе натиҷае ба даст намеомад ва намояндагони Русия дар гуфтушунидҳо ин гуна рафтор мекарданд, ки кас фикр мекард, онҳо ба масъала ҷиддӣ муносибат намекунанд. Вале аз он вақте ки Примаков вазири умури хориҷии Русия таъин шуд, мо дар фаъолияти намояндагони Маскав дар музокироти Тоҷикистон дигаргуниҳоро мушоҳида кардем. Акнун шахсиятҳое аз Русия намояндагӣ мекарданд, ки ҷиддитар ва тавонмандтар буданд ва ҳадафдортар буданд. Ва дар ҳамин давра буд, ки музокирот ҳам ба натиҷа расид ва сулҳ ҳам нуқтаи охирини худашро гузошт. Ва ҳангоми сӯҳбаташ дар Маскав дар рӯзи имзои созишномаи сулҳ он кас ёдовар шуд, ки мо хишти аввалро дар вақташ дар Кобул гузоштем, имрӯз хишти ниҳоиро дар Маскав мегузорем. Воқеъан метавон гуфт, ки саҳми ин одам дар расидани тоҷикон ба сулҳ бузург аст ба монанди саҳми оқои Вилоятӣ, вазири корҳои хориҷии Эрон, ки бештар бо оппозитсия сару кор дошт ва бо тамоми ҷиддият талош мекард. Яъне Примаков бо ҳукумати Тоҷикистон ва Вилоятӣ бо мо ҳамкориҳои наздик доштанд». «Роҳи душвори сулҳ» Мусоҳиб Салими Аюбзод.  21 июни соли 1994, Теҳрон.

  Мулоқоти устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ва Евгенний Примаков, раиси Хадамоти иктишофи хориҷии Русияро метавон оғози музокирот миёни тарафҳои даргири ҷанг дар Тоҷикистон ҳисоб кард. Зеро дар ин дидор, ки барои ҳамаи ҷонибҳо ва бештар аз ҳама барои Ҳаракати Наҳзати Исломии Тоҷикистон муҳим буд Примаков ваъда дод ва ба уҳда гирифт, ки дар сурати қатъ кардани амалиётҳои низомӣ, Русия метавонад нақши миёнҷиро дар байни тарафҳои даргир дар Тоҷикистон бозӣ кунад. Ба бовари коршиносон ва огаҳони авзоъ маҳз пас аз ҳамон мулоқот кӯшишҳои дипломатияи Русия, Эрон, Афғонистон барои бо роҳи мусолиматомез ҳал кардани қазияи Тоҷикистон торафт вусъат мегирифтанд. Билохира, бо ҷаҳду талошҳои ин кишварҳо ва миёнҷигарии Созмони Миллали Муттаҳид рӯзи 5 – уми апрели соли 1994 дар шаҳри Маскав даври аввали музокироти сулҳи байни тоҷикон ба кори худ шурӯъ кард. Албатта, нақши Созмони Милали Муттаҳид дар амри баргузории музокиротро ҳам бояд ба таври хосса таъкид кунем. Чунки тамоми раванди музокироти тарафҳо таҳти сарпарастӣ ва миёнравии мустақими фиристодаи Дабири кулли СММ  доир мешуданд. Ҳаройина бештар маълум мешуд, ки менависад Султони Ҳамад, муҳаққиқи раванди музокирот ва сулҳсозӣ дар Тоҷикистон, «бе дахолати миёнҷиёни хориҷӣ тоҷикони дар ҳоли ҷанг наметавонанд ба якдигар бовар кунанд ва сулҳу оштӣ намоянд. Русия, ки дар аввали даргириҳо ошкоро аз намояндагони Фронти халқӣ дастгирӣ мекард, дар нимаҳои дуюми соли 1993 билохира дарк кард, ки вазъи ноороми сиёсиву низомӣ дар минтақа, ба хусус дар Тоҷикистон, ки марзашро сарбозони он ҳифз мекунанд, ҷавобгӯи манофеи стратегии ин кишвар намебошад. Бинобар ин дар пай ҳалли мусолиматомези қазияи Тоҷикистон шуд. Дар ин самт сафари Е.М.Примаков, раиси хадамоти ҷосусии Русия, ки баъдан вазири корҳои хориҷа гардид, ба Кобул ва мулоқоти ӯ бо роҳбари Иттиҳоди мухолифини тоҷик Саид Абдуллоҳи Нурӣ, ки 31 июли соли 1993 (ҳамагӣ чанд рӯз пас аз ҳамла ба дидбонгоҳи 12 – уми марзбонҳои русӣ) барпо гардид, сарнавиштсоз буд».

   Аммо русҳо бо ин вуҷуд пуштибонии худ аз ҳукумати дастнишондаашон дар Тоҷикистонро пинҳон намедоштанд. Ва дар ҳар мавриди имконпазир аз ворид кардани фишор ва мухолифат болои Ҳаракати Наҳзати Исломӣ даст барнамедоштанд.

Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода, қоиммақоми Ҳаракати Наҳзати исломӣ ва роҳбари ҳайати музокиротии он аз мавриде ёдовар мешавад, ки ба маҳзи дахолати Анатолий Козирев кам монда буд музокирот комилан қатъ шавад. Устод Тураҷонзода мегӯяд  вақте сари мизи музокирот нишастему Андрей Козирев, вазири хориҷи онрӯзаи Русия омаду бо тарафи музокиротии режими Душанбе салом карду бо як шамотату вақоҳат суҳбат кард, ки ҳузури мо ва вуҷуди мо ба инобат гирифта нашуд, баргаштаму гуфтамаш, ки «ҷаноби вазир, мо инҷо барои шунидани мавъиза (проповед)-и шумо наёмадаем ва шумо ба ҳайси мизбон барои ин беэҳтиромӣ то аз мо маъзарат нахоҳед, нишастан сари ин мизро муносиб намедонем». Баъд аз се рӯз Козирев расман узр мепурсад ва музокироти тарафҳо идома меёбад.

Аммо чуноне ҳам гуфтем музокироти миёни Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон ва ҳукумати дастнишондаи Русия ва Узбакистон дар Тоҷикистон ҳамзамон бо шиддат гирифтани амалиётҳо дар ҷабҳаҳо пеш мерафт. Ҳукумат ба тадриҷ мавқеъҳои худ дар шарқи кишварро аз даст медод:

Давлати Усмон, сардори Ситоди Артиши наҳзати исломии Тоҷикистон вазъи майдони ҷанг дар он шабурӯзҳоро дар як суҳбаташ бо шодравон Султони Ҳамад чунин баён мекунад:

  « … дар ахирҳои соли 1995 ва аввалҳои соли 1996 дар дохили кишвар тавонмандии нерӯҳои мусаллаҳи оппозитсион хеле боло рафт. Дар якчанд амалиётҳои хеле калон дар Тавилдара неруҳои ҳукуматӣ якҷоя бо нерӯҳои низомии Русия натавонистанд, ки неруҳои мусаллаҳи мухолифини Тоҷикистонро аз байн бубаранд ва ё ҳадди аққал шикаст бидиҳанд. Соли 1994 якбор Тавилдара аз сӯи неруҳои мухолифин гирифта шуд, вале боз неруҳои мухолифин онро тобистони соли 1994 тарк карданд. Ва аммо соли 1995 баъди гирифтани он дигар мухолифин Тавилдараро тарк накарданд. Ҳарчанд амалиётҳои ҳарбии ҳукумат ҳамарӯза идома дошт, вале бесамар буданд. Тавонмандӣ ва муқовимати неруҳои мухолифин дар дохил зиёд шуд ва дар тобистони соли 1996 ин бартарият эҳсос гардид.»  Султони Ҳамад. «Дар суҳбати соҳибдилон».Душанбе, «Деваштич»,2007

Албатта, ҳукумат даст рӯи даст наменишаст. Роҳи чора меҷуст. Бо ҳар роҳу васила талош мекард, ки як шикофе миёни фармондеҳони Артиши Наҳзати исломӣ, ки акнун дар навоҳии водии Қаротегин ҳукмфармо буданд ва роҳбарони онҳо ба вуҷуд оварад. Ғайричашмдошт моҳи сентябри соли 1996 миёни фармондеҳони оппозитсион ва баъзе аз масъулони баландпояи мақомоти қудратии ҳукумат як созишномае ба имзо расид, ки он бо номи «Пртоколи Ғарм» маъруф аст. Иброҳими Усмон, ки он замон дар ҳайати музокиротии ҳукумат аз афроди бонуфуз ба шумор меомад таъкид мекунад, ки аз ин созишнома роҳбарияти мухолифин баъдан огоҳ шуд. Вале худобиомурз Ҷалолиддини Маҳмуд, ҳамраиси Комиссиюни оташбас аз ҷониби Иттиҳоди Неруҳои Оппозисиони Тоҷик (Ҳаракати наҳзати исломии Тоҷикистон баъдан ба ИНОТ табдили ном карда буд) бо радди ин даъво мегуяд, ки аз ҷараёни имзои ин созишнома устод Нурӣ бохабар буд.

  Фармондеҳи ИНОТ дар минтақаи Ғарм Мирзохуҷа Низомов, ки он замон аз ҷониби оппозитсион зери ин созишнома имзо гузошта ва чанде аз фармондеҳони дигар ҳам бо ташвиқи ӯ ҳамроҳияш карда буданд дар як суҳбаташ бо хабарнигори «Озодӣ» он лаҳзаҳоро чунин ёдоварӣ мекунад:  «Мулоқот дар меҳмонхонаи ҳукумати ноҳия баргузор гардид. Рӯзҳои аввал он ниҳоят вазнин ҷараён мегирифт. Чунки аз ҳарду  тараф:- ҳам нафарони мо ва ҳам нафарони ҳукуматӣ ҳамроҳ яроқ доштанд ва дар гирди хона низ ҳам бачаҳои мо ва ҳам бачаҳои аз ҷониби ҳукумат бо силоҳ, яъне мусаллаҳ истодагӣ буданд. Намояндагони СММ дар он ҷо буданд ҳамон нафаронаешон, ки дар минтақа буданд, аммо дар мулоқот ширкат надоштанд. Аз ҷониби мо дар ин мулоқот Абдунабӣ Сатторзода- узви ҳайати музокиротии ҷониби оппозисиюн ҳузур доштанд. Ва қариб тамоми ҳуҷҷату асноде, ки таҳия мешуданд аз ҷониби мо бо дастони Абдунабӣ  Сатторзода дуруст мешуданд. Албатта дар асоси таклифу дархостҳои мо ҳамаи матнҳоро он кас омода мекарданд. Ба ҳангоми гуфтушунид гоҳо асабӣ мешудем гоҳо доду фарёду ҷанҷол ҳам мекардем. Як маротиба то ҳатто гуфтушуниди мо ба хотири як нафар аз генералҳои ҳукуматӣ, ки ҳоло номаш дар ёдам намондааст, қариб буд, ки қатъ шавад. Зеро дар ин миён, ки дар Ҷиргатол ҷангҳо идома мекард, ӯ хеста даъвоҳои нодуруст кард. Боз ба ҳар ҳол баъди як-ду соати танаффус,  ки асабҳо ором шуданд мо боз идома додем. Хулоса, ки дар рӯзҳои аввал хело бо мушкилиҳои зиёд якдигарфаҳмӣ мекардем.
Аслан,  то Оби гарм минтақа таҳти назорати мо қарор дошт. Танҳо дар дохили худи Ғарм як қисми ҳарбии Сӯҳроб Қосимов буд ва камтар қувваи дигар дар Тоҷикобод аз Горди раёсати ҷумҳурӣ мустақар буд, ки ҳамагӣ дар муҳосира қарор доштанд. Ин нерӯҳо аз ҳамон ҳудуди муайянашон баромада наметавонистанд, чунки қувваҳои оппозисиюн хеле нерӯҳои боқувват шуда таҷрибаи зиёд низ ҳосил карда буданд. Қувваҳои асосии мо дар Оби гарм истода буданд. Ба хотири он ки боз ягон нохушӣ ё фалокат рух надиҳад, қувваҳои ман дар болои кӯҳ дар Оби гарм ҷой гирифта буданд. Дар тарафи Тавилдара ҳам қувваҳои Мирзо Зиёев хело ҳаракатҳои хуб карда буд. Қувваҳои оппозисиюн аллакай дар Шугнов дохил шудагӣ буданд. Хело пешравиҳо назаррас буданд. Аммо як сухани устоди марҳум Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ба ёдам меояд, ки мегуфт, сулҳу салоҳ ҳама вақт бояд дар ҳолати пешравиҳо шавад. Шахсе, ки пешравӣ надошта бошад сулҳи вай аз маҷбурӣ аст. Шумо, ки имрӯз пешравӣ доред, шумо имрӯз сулҳ карда истодаед гуфта буд дар яке аз сӯҳбатҳои худ.
Дар ҳақиқат вақте мо бори аввал Протоколи оташбасро дар Ғарм имзо кардем, розигии роҳбариятро ман нагирифта будам. Чунки ман фикр мекардам, ки мумкин дар ҳамон лаҳзаҳо онҳо барои гуфтушунид розӣ нашаванд. Ва пештар ҳам, ки баъзе вақтҳо дар ин масъалаҳо сӯҳбат мекардам бо мухобира мегуфтанд, ки вазифаи қумандон бурдани музокирот нест, вазифаи қумандон ҷанг аст, аммо ба ҳар сурат шояд ман дуруст карда будам ё нодуруст карда будам вале як чизро аниқ медонистам, ки оқибати ҳамаи ҷанг, аз ҷумла ҷанги мо ҳам сулҳ аст. Ва аз ин рӯ бояд ақли худро низ кор мефармудам ва танҳо ба силоҳ такя бояд намекардам. Ва бинобар ин ҳис кардам, ки гуфтушунид ҳам барои ман даркор аст. Ва дар қисми сиёсат ҳам камубеш кор кардани ман даркор аст.
Ин ҷо ман дар бораи тарсидан ё натарсидани онҳо чизе гуфта наметавонам. Чунки роҳбари мо устод Сайид Абдуллоҳи Нурӣ бисёр одами ботамкин ва оқилу доно буданд. Ҳис мекунам, ки он кас ҳам аз сулҳу салоҳ кардани мо ва протоколи оташбас кардани мо дарк карда буд, ки дар дохил агар онҳое, ки ҷанг мекунанд ба сулҳу салоҳ оянд онгоҳ онҳо чора надоштанд ва маҷбур мешуданд ба ин итоат кунанд ба ин чиз бештар ва зиёдтар аҳамият диҳанд. Ва дар воқеъ агар исботи фикр ҳам, ки хоҳед ҳамаи гуфтушунидҳо ва музокиротҳо, ки то ин вақт миёни ҳукумат ва мухолифин ҷараён дошт баъди ҳамин протоколе, ки дар Ғарм омода шуд як каме ба таҳрик даромад. Аммо бо вуҷуди имзои Протоколи Ғарм ман даст рӯи даст нанишастам. Азбаски бархе аз бародарҳоямон муқобили ин протокол баромада ман ҳамроҳ бо Абдунабӣ Сатторзода барои фаҳмонидан ба Афғонистон рафтам. Дар Афғонистон Шӯрои Наҳзати исломии Тоҷикистон баргузор гардид. Ман дар ин ҷаласа, ки тақрибан аз шаши бегоҳ то шаши саҳар идома дошт фаҳмонидам, суханронӣ кардам. Шоҳид Абдунабӣ Сатторзода ҳастанд, ки дар он ҷо чӣ қадар ҷангу ҷанҷолҳо доштем. Дар ин Шӯро ман исбот кардам, ки он чи мо кардаем дуруст аст. Баъди вай боз Тоҷикистон омадам. Боз гапу ҳарфҳо зиёд шуданд ва даъват ба Эрон шудам. Рафта дар Эрон ҳам фаҳмонидам, ки он чи ки ман имзо кардам онро дуруст мешуморам. Баъди ин протокол ба ростӣ сару садоҳои мухталиф зиёд буданд. Маро дар аввал бисёрии рафиқҳо дастгирӣ накарданд, ки сулҳ кардаам. Баъд, баъди муддатҳо боз дастгирӣ карданд. Аммо онҳое, ки ҳамроҳи мо буданд, ҳамеша розӣ буданд». 

 Поёни бахши дуюми Давраи севвум…. 

Сообщение ҲНИТ, ним қарни пурталотум № 3\2  появились сначала на ISLOH.net.