Наздик ба як моҳ мешавад, ки Файзалӣ Идизода, вакил аз ҳавзаи интихоботии Рашт раиси Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон интихоб шуд. Бидуни зикри хос ҳам, ҳар яке аз мову шумо хуб медонем, ки корбурди истилоҳи «интихоб» инҷо ноҷост, чун вай бо кӣ дар рақобат қарор дошт ва киро дар мубориза барои курсии раиси Маҷлис шикаст дод ва оё дар воқеъ рақиб дошт ё хайр, торику норушан аст. Барои ҳамин «таъин шуд» бигуем дурусттар ва возеҳтар хоҳад буд.
Аслан худи ҳамин интихоботи ахири Маҷлиси намояндагон ва маҷолиси маҳаллӣ чи маъракае буд, кадом наздикӣ ва шабоҳат ба як интихоботи воқеиро дошт? Шуморе аз аъзои тими «Ислоҳ», ки дар бархе аз ҳавзаҳо, аз ҷумла Душанбе, Хуҷанд, Қурғонтеппа ва ҳамин Раштро назора мекарданд, гуфтанд як чунин интихоботи ҷаъливу сохтаро пеш аз ин дар торихи интихоботҳои гузашта ба ин шакл аслан шоҳид нашуда буданд.
Як интихоботи бесарусадо, интихоботи бешавқу шур, интихоботи мурда, интихоботи сурат ё шабаҳи интихобот, интихоботи мазоҳу масхараи интихобот, интихоботи беғавғову бебаҳсу бемубориза, як интихоботи сокиту лол ва бемазаву беранг буд. Гуё чизе рух надода буд, як рӯзи маъракаи бузурги сиёсӣ, як рӯзе, ки биравам ба номазди мавриди назарам раъй бидиҳам, набуд. На рӯзи интихобот ғайримаъмулӣ буд ва на то рӯзи интихобот, кадом корзори пеш аз интихоботӣ ҳам набуд.
Ин тавр, ки ҷаласаи мулоқот бо интихобкунанда дошта бошад, ин тавр, ки гурӯҳҳои таблиғу ташвиқ бошад, ин тавр, ки шахсони боваринок дошта бошад, ин тавр, ки аҳзоб нозирон дошта бошанд, ин тавр, ки хабарнигорон ҷараёни онро мунъакис кунанд, на аз ин даст ҳарфу ҳадиси интихоботӣ чизе набуд, балки ҳеҷ чизе набуд. Мардум гуё ба мурдахона мерафтанд. Мурдахона барои таслият ва таъзия. Ин тавр, ки номзад барномаи пешазинтихоботӣ дошта бошад, ин тавр, ки аз мардум даъват ба амал оваранд, ки ба ман овоз диҳед, набуд. Мунтаҳо як бозие бо интихобот буд. То ҳамин ҳад интихобот таҳқир ва тавҳин шуда буд.
Як нафар аз мушоҳидони мо, ки аз Душанбе гузориш медод гуфт, ҳатто масъулони қитъаҳои ахзи раъй, ки умдатан аз муаллимон иборатанд, ба ҳоли худу халқи тоҷик механдиданд.
Ҳамчуноне интихоботи маҷлис беобруву беобуранг буд, раиси Маҷлис ҳам ҳамин тавр як нафари ношинохта номаълум ва нонамоён аст. Кӣ ба ӯ ҳариф буд ва вай чи миқдор раъй ба даст овард низ на фақат дар масъулияти спикерӣ дар вақти интихоби вакил ҳам номаълум. Барои мисол раисони пешини Маҷлис, ки ғармиҳо мешаванд вақти пешбарӣ аллакай маълум менамояд ки одами боло аст. Ин ҳам одами боло аст аммо маслан на Сайдулло на Шукурҷон ва ҳатто на ҳамин Маҳмадтоир Зокир аст. Маҳмадтоир Зокир хеле вазифаҳоро тай зад. Дар истеҳсолот кор кард.Тартиб дошт.
Кор ба ҷое кашонда шудааст, ки бархе аз номзадҳо дар маҷолиси барои мисол Шурои ҷамоа, ки исмашон вориди барга шудааст, масалан нафареро, ки барои раиси ҷамоат ё котиби ҷамоат рақиб сохтаанд, аслан хабар надорад, ки исми вай ба унвони номзад дар бюллетен навишта шудааст. Масалан дар як қитъаи Исфара нафаре, ки ба расис рақиб аст, ки 7 сол пеш куч баставу феълан дар Русия ба сар меарад. Ё он муаллима, ки исмашро дар барга сабт кардаанд, бо шавҳараш дар Файзобод зиндагӣ дорад. Интихоботу Маҷлису вакилро он қадар забуну залилу заифу беманзалату беқадру беарзиш, латтапора, куҳнакола, ҳиҷчи, тамоман ҳиҷчи карданд, ки кас намедонад чи бигуяд?
Дар ҳоле як чунин интихобот баргузор карданду Маҷлиси намояндагон сохтанд, табъан, ки раиси ин Маҷлис ҳам ранги худи ҳамин интихобот хоҳад буд. Аммо, ба ҳар ҳол, ончуноне гуфтем, наздики як моҳ мешавад, ки ин ҷаноб спикери парлумон, нафари якум баъд аз ду намояндаи Оила дар иерархияи ҳокимияти Тоҷикистон ба ҳисоб меравад, на звуке, на ҳарфе, на нишону на аломате.
Парлумон-Маҷлис дар тамоми кишварҳо пурғавғотарин аркони ҳокимият аст. Чун аз намояндаҳо иборат аст, дасти як кас нест, дасти даҳҳо ва дар Тоҷикистон 63 кас аст.
Файзалӣ Идизода амалан ва қонунан роҳбари саввум, раиси яке аз се шохаи ҳокимияти марказӣ шуд ва барои мисол ризои Худо бар ин бошад, ки нафари якуму дуюм дучори сонеҳаи нақлиётӣ, ҳавоӣ, мавриди теракт, хонаашон оташ гираду успет накунанд ва сухтаву хокистар шаванд, Худо бихоҳаду Рустам чизеш бишаваду Раҳмонов сактаи қалбӣ ва ҳамзамон мағзӣ бигирад, корношоям шаванд, хулоса ҳодисае бишаваду Раҳмонову Рустам несту нобуд шаванд, ҷаноби Идизода тибқи Қонунӣ асосӣ и.в раиси ҷумҳурӣ мешавад. Аммо, сусту фулуст, лолу гунг, карахту шахшуда аст. Баъид аст ки чунин ангеза ва амбитсия дошта бошад. Раҳмонов ӯро ҳатто дар минбари наврузӣ дар бари худаш ва Рустам роҳ надод, ки ҳамроҳ бо Рустам ба арғиштҳои раққосаи рақами 1 каф мекуфт.
Ҳоло, биёед бигзарем аз рақибони интихоботии вай дар худи ҳавзаи Рашт ва низ дар курсии спикери парлумон, ки натавонистем пайдояшон кунем, чун аз онҳо дар ҳеҷ ҷое ном бурда намешавад, аммо саволи матраҳ ин аст, ки худи Файзалӣ Идизода кист?
Чунки қаблан на номашро шунида будему на мансабу собиқаи кориаш дар мақомоти давлатиро медонистем. Танҳо исми хонаводагии вай-Идизода, барои мо «Ислоҳ»-иён ва хонандагони ҳамешагии мо шинос метобаду бас. Дар ҳақиқат дар бораи Идизода қаблан навишта будем, аммо вай Идизода Зарина, раиси Рашт (Ғарми собиқ) мебошад ва ҳоло бароямон рушан шуд ин ду хоҳару бародар будаанд. Акнун Ғарм дар дасти ҳамин хоҳару додар аст. Зарина, раиси Рашт ҳам соли гузашта ба ин мақом даст ёфтааст. Тибқи хабарҳо Файзалӣ Идизода дар парлумони қаблӣ ҳам вакил будааст. Аммо аз куҷо ва кадом ҳавза интихоб шудааст, низ номаълум ва маҷҳул аст.
Нукта ва пурсиши асосӣ ин аст ки иллат ва омили овардани як чунин шахси барои маҳофили сиёсӣ ва ҷамъияти кишвар ба курсии раиси Маҷлиси намояндагон яке аз се шохаи ҳокимияти давлатӣ, шохаи олии қонунгузорӣ чӣ аст ва чӣ буда метавонад? Посухи ин саволро аз сиёсати ба зоҳир «ҷавонгароӣ»-и Раҳмонов вале дар асл ба итоати бечунучарои Рустам, ки то чанд фурсати дигар дар ҷойи худи Раҳмонов хоҳад омад, даровардани тамоми шохаҳои ҳокимияти давлатӣ метавон пайдо кард. Инҷо Раҳмонов ба ҳайси як диктатори пуртаҷриба ва муғамбир саъй дорад, кадрҳоеро дар аркони давлат ҷосозӣ кунад, ки таҳти шуоъ ва сояи Рустам буда бошанд ва Рустам аз ҳар лиҳоз аз онҳо яксару гардан боло ба назар расад. Яъне ҳама таҳаввулу таҷаддуд дар чаҳорчуби пиёдасозии барномаи интиқоли қудрат сурат бигирад.
То кунун ҳеҷ яке аз раисони Маҷлиси намояндагон камтар аз 55 сол син надоштанд ва то инки дар курсии раиси Маҷлис шинонида шаванд, бо онҳо ҷомеаи кишвар ошно буд. Аммо Файзалӣ 48 сол дорад. Як нафари номаълум ва ноошно. Ҷомеаи кишвар аз вай аслан шинохте надорад.
Раҳмонов барои онки Рустамро бисозад ва бисабзонад ва бинамоёнад, бояд дигарҳоро бишканад ва хушконад. Ин дигарҳо метавонад ҳар касе бошад, масалан Фаромуз Иргашев, ки ҳануз дар интихоботи 2020 эълон кард, ки рақиби интихоботии Раҳмонов ва дар интихоботи баъдии раёсати ҷумҳурӣ ҳам муддаии ин курсӣ мешавад. Раҳмонов Фаромузро маҳз барои ҳамин даъвояш зиндони абад кард. Тамоми аъзои ҳукумат ва мансабдорҳо камтар ва поинтар аз Рустам бояд бошанд. Аз ҳар лиҳоз тавре бошанд, ки мардум гумон кунад, боз Рустам аст ки аз онҳо як сару гардан боло аст.
Аммо Идизода ва афроде амсоли вай дар ягон ҳолат чунин баёниву изҳороте нахоҳанд дод. Тарҷумаи ҳол ва роҳи тайнамудаи вайро дар сарчашмаҳои бози интернетӣ мурур кунед, маълум мешавад, ки болои вай ба унвони ғармии «даркорӣ» барои Маҷлис аз чанд вақт ба ин су ангушт гузошта шуда будааст. Раҳмонов аз солҳо пеш уро «таги чашм» кардааст. Табдили зудзуди вай аз як мақом ба мақоми дигар, агарчи ба ҷуз аз сардори Раёсати маорифи Дастгоҳи иҷроияи Президент, кадом мақоми муҳиммеро ифо накардааст, далолат ба ҳамин андеша мекунад, ки ӯро чанд сол аст тарошида ва арраву ранда ва « ружду суфта» карда будаанд.
Овардани Файзалӣ Идизода, як шахси номаълум ба мақоми раиси Маҷлиси намояндагон ҳақир ва кучаку ночизсозии раҳбарони дигар шохаҳои ҳокимият дар баробари Рустам, президенти ояндаи Тоҷикистон аст. Аслу моҳияти сиёсати ҷавонгароии Раҳмонов ҳамин аст. Раҳмонов мехоҳад тавре намоён кунад, ки фақат вай ва баччаву духтари вай ҳастанд сазовор ва шоиста ва муносиб ба раҳбарӣ.
Шояд дар гушаи хиёли ин Идизода боре ҳам хутур накарда буд, ки замоне мерасад, ки вай дар яке аз се шохаи ҳокимият, ҳокимияти олии қонунгузории қонунбарории Тоҷикистон раис мешавад. Амалан яке аз роҳбарони Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Аммо тавре гуфтем, Идизодаро ба ҳеҷ ҳолат бо пешгузаштагонаш наметавон муқоиса кард. Ҳам Сайдулло Хайруллоев, ҳам Шукурҷон Зуҳуров ва ҳам ҳатто ҳамин Маҳмадтоир Зокирзода шахсиятҳои матраҳу шинохташуда буданд. Раҳмонов бо овардани Файзалӣ Идизода гуфтанӣ ва нишон доданӣ аст, ки дар водии Қаротегин, дар Ғарм беҳтар аз Файзалӣ наёфт. Аммо на аз лиҳози касбият, на аз собиқаву пешина ва таҷриба Файзалиро бо он се нафар намешавад баробар донист ва яқинан дар сатҳи онҳо нест. Гапи он се нафар ба муовинонаш мегузашт, чун таҷрибаву малака доштанд ва салоҳияту ваколатҳои худро, ҷойгоҳи худро медонистанд, вале ҳоло Шоҳиён куҷову Идизода куҷо? Яқинан дар дасти Шермуҳаммади Шоҳиён, ки муовини аввали Маҷлис шуд, Идизода ба як игрушка бадал хоҳад шуд. Чунки балад нест. Бемуҳобо, ин раиси нав наметавонад, барои мисол як вазирро ба чолиш бикашад. Масалан вазири молия ё иқтисодро, ки тарҳи буҷҷаи давлатиро дар парлумон муаррифӣ хоҳанд кард.
Бидуни шакку тардид ин як сиёсати ҳисобшуда ва тарроҳишуда аз суи Раҳмонов ва тими хонаводагиву авлодии вай аст ки ҳамин гуна нафарони гумном, ноошно, номаълум, маҷҳул ва дар сатҳи поинтару пасттарро биоваранду дар баробари Рустам ҳақиру хурду кучак нишон диҳанд. Раҳмонов ҳамин гуна кадрҳоеро ба мақомҳо меоварад, ки онҳо дар асл патаку пайтобаву пайпоқи Рустам хоҳанд буд ва ҷойгоҳу мақоми ҷамъиятиву давлатии онҳо на бештар аз хоҷасароёни дарбори амирону шоҳони қуруни вустоӣ хоҳад буд ва онҳо дар пеши Рустам ҳамеша дастҳо пеши бар ва дузону хоҳанд буд. Рустам шери нар ва онҳо ба масобаи харгушу рубоҳу шағол корашон фақат думликонӣ мешавад.
Мақсад ва ҳадаф камтар аз Рустам нишон додан аст. Рустам давлатмард аст, Рустам давлатсоз аст, Рустам матраҳу шахсият аст, Рустам ин асту он аст. Ин дигарҳо, масалан Файзалӣ Идизодаанд.
Идизода то инки инҷо оварда шуд, чуноне гуфтем, фиргардону гирдгардон шудааст, ҳашт моҳ инҷо, даҳ моҳ онҷо, як сол инҷо ду сол онҷо. Ӯро то инки инҷо оваранд, фаҳмониданд, ки лезит намекунӣ, қуш намешавӣ, ҳеҷ гуна амбитсияе надошта бошӣ, чун барои Раҳмоно дар пеш марҳалаҳои ҳассосеву хатароваре дар роҳ аст ва «набоядам бероҳа бишавӣ».
Раҳмонов аз водии Қаротегин ҳеҷ вақт ва ба ҳеҷ ваҷҳ хотирҷамъ ва дилпур набуд ва нахоҳад шуд. Инҷо ва инҳо бо Раҳмонов ҳамхонӣ ва монандӣ надоранд. Раҳмонов инҳоро зада ҳукуматро гирифт. Раҳмонов барои инҷо-курсии мухтаси ғармиҳо, раиси Маҷлиси намояндагон бояд вафодортар аз саг ва беимонтар аз худашро бимонад. Омода бошад, ки барои вай ҳама дору мадорашро бидиҳад, кафши пову пайтобаашро билесад. Барои ҳамин Файзалӣ Идизодаро давоми чанд сол «инвару он вар» тоб дод, вале дар ягон вазифаи руғанӣ, ҳатто раиси Рашт намонд, ки дар дасташ маблағу буҷҷа дошта бошаду таъми пули калонро бичашад, фақат дар ҷойҳои барои «муаллимҳо» мегузошту мегирифт.
Масалан ба танҳо ҳамин қисмати тарҷумаи ҳоли Идизода таваҷҷуҳ кунед. «Бо амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 марти соли 2020 ба вазифаи Сардори раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, то 4 майи соли 2021 дар ин вазифа кор кардааст.Аз 6 майи соли 2021 ҳамчун вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз 14 майи соли 2021 ба ҳайси раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда истодааст».
Яъне бурданду шогирди Озода монданд. «Муаллима» фаҳмонд, ёд дод, садоқат ва вафодорӣ ба Оиларо бу гушаш кард ва дар иваз зиндагии бекамбуд ва савори мошини давлатӣ ва имтиёзҳои фаровонро фаҳмонд ва фаҳмонд, ки айни хоҷасарой бояд бошад, на кам ва на беш.
Ҳамагӣ дар даҳ моҳ дар вазифаи таҳти идораи Озода кор кард. Аммо боз инҷояш ҳам ҷолиб аст.
6 майи 2021 вакил интихоб шуд, шояд дар интихоботи миёндавраӣ ва пешниҳоди ҲХДТ ва ҳамагӣ 8 рӯз пас аз вакилӣ раиси яке аз Кумитаҳои муҳими Маҷлиси намояндагон. Яъне ба ин ҳад таъҷилӣ. Нафаре, ки ҳоло моҳият ва масъулияти вакилиро нафаҳмидааст давоми чанд рӯз раиси Кумита мешавад. Ин чи маъно метавонад дошта бошад.
Бубинед, ки Маҷлис дар Қирғизистон Тошиевро даъват карду созиши марзии бо Тоҷикистонро аз вай мубаму суол кард ва ё дар Кунгра ва ё Сенои Амрико чи баҳсу баррасиҳо мешавад, масалан ҳатто дар Маҷлиси Ҷумҳурии Исломӣ (баҳси хонаводаи Қолибоф) ро чи тур пайгирӣ ва таҳқиқ мекарданд. Фикр мекунед, ки Файзалӣ бо ин шаклу шамоилу лабу лунҷи кашолу овезон СС.Ятимовро ба Маҷлис даъват карда суол мепурсад?
Як чиз аз ҳамин ҳоло маълум аст ки Раҳмонов даст ба ҷиноёти сангинтаре дар оянда заданӣ аст ва ин ҳамаро тавассути Маҷлис ҷомаи қонунӣ мепушонад. Масалан, қабули қонуни буҷҷа бо имтиёзҳои ҳарчи бештар аз пештара барои ширкату тиҷоратҳои оилаи Раҳмонов ва ё додани замин барои пойгоҳи низомӣ дар водии Қаротегин ба Хитой, хуб амсоли ин ҷиноятҳои бузург.
Як нафар аз аъзои тими «Ислоҳ» аз Рашт гуфт, иллати таваҷҷуҳи хоси Раҳмонов ба Идизодаҳо ин буда, ки падари онҳо Фузайлшо Идиев аз маъдуд ғармиҳоест, ки бо дину оин миёнаи хуб надоранд. Дар асл як инсоне буда, ки бо мусалмонӣ фосила дорад. Вай то соли 2016 раиси қитъаи интихоботии рақами 12, қитъае, ки тайи 25 соли ахир раисони Маҷлис аз онҷо вакил интихоб шудаанд будааст. Масалан Сайдулло Хайруллоев аз соли 2000 то 2010, Шукурҷон Зуҳуров аз соли 2010 то 2020 ва Маҳмадтоир Зокирзода, ки аз 2020 то 2025, раиси Маҷлиси намояндагон буданд, аз ҳамин ҳавза вакил интихоб шудаанд. Аммо Фузайлшоро соли 2016, баъд аз ҳамапурсии моҳи май барои тағйироти Қонунӣ асосӣ занбур мегазад ва бар асари заҳри ҳамин занбур чанд гоҳе руи ҷо шудаву дигар барнамехезад ва мемурад.
Ғармиҳои шинос гуфтанд, ки оилаи Идизодаҳо чоплуси висший марка, пеши пешанд. Ба аксу суратҳои Раҳмонов дастҳо пеши бар ва миёни хамида «салют» медиҳанд ва ҳар боре аз утоқҳои корӣ берун мешаванд, портрети дар девор кашоли вайро бо румолчаи киссагиашон поку тамиз мекунанд ва ҳар субҳ ҳам, ки омаданд, баъди назофати полшуяк ҳам румочаро бароварда портрети Ҷанобро гардгирӣ мекунанд. То ҳамин ҳад мутамаллиқ, хушомадгу ва лаганбардор. Шиори Фузайлшои падари Файзаливу Зарина «бо ҳокими шаҳр созу юртаро тоз» будааст ва ҳамин мақоли хушомадгуёну замонасозонро ҳамчун васият ба фарзандонаш ҳамеша ёдрас ва талқин мекардааст.
Ин хонаводаи ҳоло акнун пеши Ғарм ду нафар ҳокимият доранд ва яке аз онҳо раиси шохаи олии ҳокимият-қонунгузори кишвар аст.
Худи Файзалӣ Фузайлшо (дар сайти мақомоти иҷроияи ҳокимияти Рашт аз Идизода ҳамин тавр ном бурдаанд-Фузайлшо) «дар фарҷоми ҷаласа риштаи суханро ба даст гирифта, ба иштирокчиёни маҷлис ҷиҳати дастгирӣ ва боварияшон изҳори сипос кард. Мавсуф, ҳамчунон, иброз дошт, ки бо тамоми ҳастӣ кӯшиш мекунад, то сазовори боварии Пешвои муаззами миллат бошад.
Зарина Идизода, раиси Рашт, бародари раиси Маҷлиси намояндагон соли гузашта, ҳодисаи 5 гулдухтари мактабӣ ва як муаллим, ки савори спринтер барои маршировка меомаданду дар натиҷаи авария кушта шуданд, пинҳон кард ва дар ҷараёни сафари Раҳмонов ба Рашт ҳам падару модарони онҳоро чанд рӯз дар подвали милисахона зер кард, то боз ягон «номаъқулӣ» накунанду табъи пешворо дар сафараш ба Ғарм малол созанд.
Як бародар дигари онҳо Идиев Фаррух Фузайлшоевич раиси нозироти андози Рашт ва бародари дигариаш, Идиев Фируз Фузайлшоевич сардори фурӯши барқи ноҳияи Раштанд. Дуруст аст ки Идиев Фаррухро ба Нуробод вале дар ҳамин мақоми раиси андоз гузаронидаанд, аммо ин чизеро иваз намекунад.
Худи Зарина дар соли гузашта раиси Рашт таъин шуд. Зарина рӯзи 12 март узви Маҷлиси Миллӣ аз водии Қаротегин интихоб шуду 7 рӯзи пас Файзалӣ, рӯзи 19 март раиси Маҷлиси Намояндагон интихоб гардид.
Сиёсати ҷавонсозии Раҳмонов ҳамин аст: заифҳо, ночизҳо, забонбарбастаҳо, дамдардарункашидаҳоро ба мақомҳо меоварад, то сари му бо Рустам мухолафат накунанд. Ғармро ба дасти апаву хоҳар супорид. Ва дар онҷо ҳам ҳукуматро хонаводагӣ кард. Иллати аслии ба ин тундӣ паймудани пиллаи нардбони мансаб ва то ба курсии спикери парлумон расидани Файзалӣ Идизода ҳамин аст. Бояд, заиф бошад, бояд, ночиз бошад, бояд забонбарбаста бошад….бояд хоҷасарой бошад.